Hydranty Wewnętrzne w Szkołach: Przepisy, Rodzaje i Wymagania

Hydranty wewnętrzne stanowią kluczowy element systemów ochrony przeciwpożarowej w budynkach, zapewniając dostęp do wody w celu gaszenia pożarów w ich wczesnej fazie. Choć często pozostają niezauważone w codziennym użytkowaniu, ich obecność jest obligatoryjna w wielu obiektach, w tym w szkołach. Zrozumienie ich roli, rodzajów, zasad działania oraz przepisów regulujących ich montaż i użytkowanie jest niezbędne dla zapewnienia bezpieczeństwa.

Czym jest hydrant wewnętrzny i jak działa?

Mówiąc najprościej, hydrant wewnętrzny to punkt poboru wody z wewnętrznej sieci wodociągowej budynku. Jest on wyposażony w zawór odcinający oraz wąż zakończony prądownicą, które służą do gaszenia pożarów grupy A, czyli ciał stałych. Zasada działania jest intuicyjna: w przypadku wykrycia pożaru, należy otworzyć szafkę hydrantową, rozwinąć wąż, otworzyć zawór hydrantowy, a następnie skierować strumień wody na źródło ognia.

Ważne jest, aby pamiętać, że hydranty wewnętrzne nie nadają się do gaszenia pożarów urządzeń elektrycznych pod napięciem lub elektroniki użytkowej, ze względu na ryzyko porażenia prądem. Hydranty wewnętrzne typu DN 25 i DN 33 są zaprojektowane w taki sposób, aby mogła je obsłużyć osoba bez specjalistycznego przeszkolenia strażackiego. Zapewniają one odpowiednią wydajność i ciśnienie wody do zwalczania pożarów w zarodku.

Rodzaje hydrantów wewnętrznych: DN 25, DN 33 czy DN 52?

Polskie przepisy i normy, w tym norma PN-EN 671, wyróżniają trzy główne rodzaje hydrantów wewnętrznych, które różnią się między sobą średnicą wewnętrzną węża, co przekłada się na ich wydajność i przeznaczenie:

• DN 25: Hydranty te wyposażone są w wąż półsztywny o średnicy 25 mm. Są przeznaczone przede wszystkim do stosowania w budynkach użyteczności publicznej, takich jak szkoły, banki, sklepy, a także w obiektach zamieszkania zbiorowego, np. hotelach czy internatach. Węże półsztywne charakteryzują się własną elastycznością, ale jednocześnie zachowują na tyle sztywności, że zwinięcie ich w krąg nie zamyka przekroju. Umożliwia to podawanie wody bez konieczności pełnego rozwijania węża, co jest kluczowe dla szybkiego reagowania.
• DN 33: Hydranty z wężem półsztywnym o średnicy 33 mm. Ten typ hydrantu jest dedykowany do stosowania w garażach wielokondygnacyjnych oraz jednokondygnacyjnych.
• DN 52: Hydranty z wężem płasko-składanym o średnicy 52 mm. Stosuje się je głównie w zakładach produkcyjnych, magazynach oraz innych obiektach przemysłowych. Węże płasko-składane są wiotkie, gdy nie są napełnione wodą, i wymagają całkowitego rozwinięcia przed użyciem. Mimo większej trudności w obsłudze, hydranty DN 52 charakteryzują się znacznie wyższą wydajnością, podając niemal trzykrotnie więcej wody niż hydranty DN 25.

Hydranty 25 i 33 są wyposażone w węże półsztywne, które umożliwiają podawanie wody bez konieczności ich pełnego rozwijania. Pozwala to na wyciągnięcie ze zwijadła tylko potrzebnego odcinka węża, bez ryzyka plątania czy załamywania, co zapobiega spadkom ciśnienia i wydajności.

Kiedy hydranty wewnętrzne są wymagane w szkołach i innych obiektach?

Obowiązek montażu hydrantów wewnętrznych wynika z przepisów prawnych, w tym z Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz.U.2010.109.719). Przepisy te precyzyjnie określają, w jakich typach budynków i przy jakich warunkach hydranty są wymagane:

• Budynki ZL I, ZL II, ZL V (np. kina, szpitale, hotele): Hydranty są wymagane, gdy strefa pożarowa przekracza 200 m², niezależnie od wysokości budynku.
• Budynki ZL III (użyteczności publicznej, takie jak szkoły): W budynkach średniowysokich hydranty są wymagane, gdy powierzchnia strefy pożarowej przekracza 200 m². W budynkach niskich (do 12 m wysokości) hydranty są wymagane dopiero, gdy strefa pożarowa przekracza 1000 m². W wielu szkołach i przedszkolach, z uwagi na powierzchnię stref pożarowych, wymagane jest także stosowanie hydrantów wewnętrznych z wężem półsztywnym o średnicy nominalnej 25 mm.
• Garaże: W garażach jednokondygnacyjnych zamkniętych hydranty należy stosować, gdy jest przeznaczony dla więcej niż 10 stanowisk postojowych. Hydranty 33 muszą być stosowane w garażach jednokondygnacyjnych zamkniętych mających więcej niż 10 stanowisk postojowych oraz w garażach wielokondygnacyjnych.
• Budynki przemysłowo-magazynowe (PM): Obowiązek stosowania hydrantów wynika z dwóch kryteriów: gęstości obciążenia ogniowego (powyżej 500 lub 1000 MJ/m²) oraz powierzchni strefy pożarowej (powyżej 100 lub 200 m²).

W budynkach wielokondygnacyjnych hydranty rozmieszcza się na każdej kondygnacji, nawet jeśli wąż mógłby dosięgnąć do pomieszczeń na innych piętrach. Lokalizuje się je w pobliżu klatek schodowych, na korytarzach, przy wejściach na poddasza, do pomieszczeń technicznych i magazynowych, a także w przestrzeni samych pomieszczeń.

Przy wejściu do pomieszczeń magazynowych lub technicznych o powierzchni powyżej 200 m² i obciążeniu ogniowym powyżej 500 MJ/m², znajdujących się w budynkach użyteczności publicznej (np. szkołach), hydranty są również wymagane.

Zasilanie hydrantów wewnętrznych musi być zapewnione co najmniej przez 1 godzinę. Przepisy mówią, że powinny być umieszczane przy drogach komunikacji ogólnej, w szczególności przy wejściach do budynku i klatek schodowych, na korytarzach i przy wyjściach ewakuacyjnych z pomieszczeń produkcyjnych i magazynowych.

Co ze starymi szkołami?

Brak hydrantów w starym budynku może stanowić naruszenie przepisów, jednak nie zawsze tak jest. Jeżeli obiekt został wybudowany zgodnie z przepisami obowiązującymi w czasie jego powstania i nie był istotnie przebudowywany ani nie zmieniono jego sposobu użytkowania, może on funkcjonować bez hydrantów. W przypadku, gdy wykonanie instalacji hydrantowej jest niemożliwe ze względów technicznych lub ekonomicznych, konieczne jest sporządzenie ekspertyzy technicznej przez rzeczoznawcę do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych. Ekspertyza taka musi zostać uzgodniona z właściwym miejscowo komendantem wojewódzkim PSP i to w odniesieniu do rozwiązań zamiennych dla wskazanych przepisów rozporządzenia. W jej ramach wskazuje się rozwiązania zamienne, które muszą zapewniać równoważny poziom bezpieczeństwa pożarowego.

Wytyczne dotyczące rozmieszczania i użytkowania hydrantów

Kluczowe jest nie tylko rozmieszczenie hydrantów, ale również zapewnienie ich skutecznego zasięgu. Przy projektowaniu rozmieszczenia należy uwzględnić tzw. zasięg rzeczywisty. Dla hydrantów DN 25 i DN 33 jest to długość węża (np. 30 m) plus 3 m stożkowego prądu wody. Oznacza to, że hydrant z 30-metrowym wężem w biurowcu ma efektywny zasięg 33 metrów. Jako właściciel obiektu odpowiadasz za to, by w razie pożaru woda z węża dotarła do każdego miejsca w budynku pod odpowiednim ciśnieniem.

Zawory hydrantowe powinny być montowane na wysokości od 0,1 m do 1,35 m od podłogi, z nasadą tłoczną skierowaną do dołu, co ułatwia podłączenie węża i obsługę zaworu. Szafka hydrantowa powinna być koloru czerwonego, choć przepisy dopuszczają inne kolory w uzasadnionych przypadkach.

Ciśnienie i wydajność

Minimalne ciśnienie na zaworze odcinającym hydrantu wewnętrznego oraz na zaworze DN 52 powinno zapewniać wymaganą wydajność i nie być mniejsze niż 0,2 MPa. Dla hydrantów DN 25 dopuszczalna górna granica ciśnienia wynosi 1,2 MPa (12 barów), natomiast dla hydrantów DN 33 i DN 52 - 0,7 MPa (7 barów). Różnica ta wynika z możliwości kontrolowania strumienia wody - węższy wąż (DN 25) jest łatwiejszy do opanowania przez jedną osobę nawet przy wyższym ciśnieniu. Ciśnienie na zaworze DN 52, położonym najniekorzystniej ze względu na wysokość i opory hydrauliczne, dla wydajności określonej w przepisach, nie powinno być niższe niż 0,2 MPa, a przy zastosowaniu zewnętrznej sieci wodociągowej przeciwpożarowej o wydajności nie mniejszej niż 10 dm³/s, nawet 0,3 MPa.

Obsługa hydrantów

Użycie hydrantu, zwłaszcza DN 52 z wężem płasko-składanym, może być kłopotliwe i często wymaga zaangażowania co najmniej dwóch osób. Jedna osoba obsługuje prądownicę, druga odkręca zawór. Dodatkowo, przed podaniem wody, niezbędne jest odłączenie dopływu prądu do budynku, co wymaga zaangażowania kolejnej osoby do zlokalizowania i wyłączenia przeciwpożarowego wyłącznika prądu (PWP). Zjawisko pożaru samo w sobie niesie poważne zagrożenia, dlatego amatorskie gaszenie może być nadmiernym ryzykiem.

Hydranty 25 i 33 z wężami półsztywnymi są łatwiejsze w obsłudze przez jedną osobę, jednak nadal wymaga to pewnej wprawy i siły, zwłaszcza podczas ciągnięcia węża z wodą. Podstawowy sposób użycia poszczególnych gaśnic jest również przedstawiony w sposób graficzny na etykietach naklejonych na gaśnice. W celu uruchomienia hydrantu wewnętrznego należy: otworzyć szafkę, rozwinąć wąż tłoczny zakończony prądownicą, otworzyć (odkręcić) zawór hydrantowy, skierować strumień wody na źródło ognia. Nie należy używać hydrantów wewnętrznych (wody) do gaszenia pożarów w obrębie elektroniki użytkowej oraz instalacji i urządzeń elektrycznych pod napięciem (z uwagi na możliwość porażenia prądem). W związku z powyższym pełne wykorzystanie hydrantu wewnętrznego do gaszenia ewentualnego pożaru może nastąpić tylko w ostateczności (np. po wykorzystaniu najbliższych gaśnic).

Przeglądy i konserwacja hydrantów wewnętrznych

Hydranty wewnętrzne, jako urządzenia przeciwpożarowe, podlegają obowiązkowym przeglądom i czynnościom konserwacyjnym. Zgodnie z Polskimi Normami, przeglądy te powinny być wykonywane nie rzadziej niż raz w roku przez osoby wykwalifikowane, posiadające odpowiednią wiedzę i sprzęt pomiarowy (np. hydrotest).

Zakres przeglądu obejmuje:

• Sprawdzenie stanu technicznego i sprawności podzespołów.
• Pomiar wydajności poboru wody i ciśnienia na wylocie prądownicy.
• Weryfikację poprawności oznakowania.
• Przygotowanie etykiety z badaniem zawierającej dane o przeglądzie i terminie kolejnego badania.
• Próbę ciśnieniową węży na maksymalne ciśnienie robocze (raz na 5 lat).
• Przygotowanie hydrantu do ewentualnego użycia.

Za niesprawną instalację przeciwpożarową, w tym za brak odpowiedniego ciśnienia w hydrancie, grozi mandat karny nakładany przez Państwową Straż Pożarną. Węże hydrantowe będące na wyposażeniu hydrantów wewnętrznych należy raz na 5 lat poddawać próbie ciśnieniowej na maksymalne ciśnienie robocze, a więc na ich wytrzymałość. Trzeba tu pamiętać, że nawet 20-letnie węże potrafią być sprawne i nie ma potrzeby kupowania nowych, zawsze warto je sprawdzić. Prądownice (końcówki węża) powinny zgodnie z nowymi przepisami mieć możliwość zamknięcia strumienia wody.

Ochrona przeciwpożarowa w placówkach oświatowych

Placówki oświatowe należą do grupy obiektów użyteczności publicznej przeznaczonych na stały lub czasowy pobyt ludzi. W grupie tej są szkoły, inne placówki oświatowe, internaty i domy dziecka. Z uwagi na bezpieczeństwo osób korzystających z tych obiektów muszą one spełniać surowe wymagania w zakresie bezpieczeństwa pożarowego, w tym warunków techniczno-budowlanych dla dróg ewakuacyjnych i elementów wystroju wnętrz, określonych w Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 z późn. zm.).

Dyrektor placówki oświatowej powinien wyposażyć ją w sprzęt pożarniczy i ratowniczy oraz środki gaśnicze zgodnie z zasadami określonymi w odrębnych przepisach, a także zapewnić konserwację i naprawy sprzętu oraz urządzeń przeciwpożarowych zgodnie z zasadami i wymaganiami gwarantującymi ich sprawne i niezawodne funkcjonowanie. Szczegółowe zasady ochrony przeciwpożarowej i zabezpieczenia przeciwpożarowego budynków oraz wyposażenia ich w sprzęt, urządzenia przeciwpożarowe i ratownicze wynikają z ustawy o ochronie przeciwpożarowej oraz Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 kwietnia 2006 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 80, poz. 563).

W placówkach oświatowych należy dbać o odpowiednie wyposażenie w sprzęt przeciwpożarowy, terminowe przeglądy techniczne oraz opracowanie i wdrożenie planów ewakuacji. Przygotowanie do zwalczania pożarów dotyczy przygotowania personelu do prowadzenia akcji ratowniczo-gaśniczej w zarodku, z równoczesnym prowadzeniem akcji ewakuacyjnej. Z kolei dzieci i młodzież powinny być edukowane w zakresie przestrzegania zasad bezpieczeństwa pożarowego, w tym znajomości przepisów przeciwpożarowych, zasad postępowania na wypadek pożaru oraz praktycznych umiejętności posługiwania się podręcznym sprzętem gaśniczym i techniką pożarniczą.

Obowiązki dyrektora placówki oświatowej

Za przestrzeganie przepisów przeciwpożarowych w szkole odpowiedzialny jest dyrektor placówki. Do jego obowiązków należy m.in. zapewnienie odpowiednich warunków technicznych budynku, wyposażenie szkoły w niezbędny sprzęt gaśniczy, konserwacja urządzeń oraz przeszkolenie pracowników. Dyrektor musi także nadzorować organizację próbnych ewakuacji, które zgodnie z przepisami powinny odbywać się co najmniej raz w roku.

Podręczny sprzęt gaśniczy

Podręczny sprzęt gaśniczy to przenośny sprzęt uruchamiany ręcznie, służący do gaszenia pożarów w ich początkowej fazie. Przy doborze i rozmieszczeniu podręcznego sprzętu gaśniczego w obiektach należy uwzględnić przepisy przytoczonego wyżej rozporządzenia w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów. Każda placówka oświatowa musi być wyposażona w ilość i rodzaj gaśnic dostosowaną do zagrożenia pożarowego w obiekcie. W praktyce w szkołach, przedszkolach i podobnych placówkach stosuje się gaśnice proszkowe ABC rozmieszczone na korytarzach. Oprócz tego wszystkie obiekty posiadające kuchnię muszą mieć gaśnicę GWG-2AF przeznaczoną do gaszenia pożarów typu F, czyli pożarów olejów i tłuszczów w urządzeniach kuchennych. Najlepszą gaśnicą do szkół będzie gaśnica pianowa, która w przeciwieństwie do proszkowej jest bezpieczna do stosowania na ludziach i w ciasnych pomieszczeniach.

Gaśnice te powinny być poddawane przeglądom technicznym i czynnościom konserwacyjnym zgodnie z zasadami określonymi w Polskich Normach dotyczących urządzeń przeciwpożarowych i gaśnic oraz instrukcjach obsługi w terminach określonych przez producenta, nie rzadziej jednak niż raz w roku przez uprawnionych specjalistów, a raz na 5 lat muszą zostać poddane remontowi, podczas którego następuje wymiana środka gaśniczego, gazu i uszczelek.

Sprzęt należy umieszczać w oznakowanych widocznych miejscach nie narażonych na uszkodzenie mechaniczne oraz działanie źródeł ciepła (piece, grzejniki). Odległość dojścia do sprzętu nie powinna być większa niż 30 m.

Zasady wyposażania placówki w sprzęt gaśniczy:

• Co najmniej jedna jednostka masy środka gaśniczego 2 kg (lub 3 dm³) zawartego w gaśnicach powinna przypadać, z wyjątkiem przypadków określonych w przepisach szczególnych, na każde 100 m² powierzchni strefy pożarowej w budynku, niechronionej stałym urządzeniem gaśniczym, zakwalifikowanej do kategorii zagrożenia ludzi ZL I, ZL II (przedszkole), ZL III (szkoła) lub ZL V, produkcyjnej i magazynowej o gęstości obciążenia ogniowego ponad 500 MJ/m², lub zawierającej pomieszczenie zagrożone wybuchem.
• W obiektach wielokondygnacyjnych sprzęt należy umieszczać w tych samych miejscach na każdej kondygnacji, jeżeli warunki techniczne na to pozwalają.
• Oznakowanie miejsc usytuowania sprzętu powinno być zgodne z Polskimi Normami.
• Do sprzętu powinien być zapewniony dostęp o szerokości co najmniej 1 m.
• Sprzęt należy umieszczać w miejscach nie narażonych na uszkodzenie mechaniczne oraz działanie źródeł ciepła.
• Odległość dojścia do sprzętu nie powinna być większa niż 30 m.

Rodzaje gaśnic

• Gaśnica proszkowa: cylindryczny zbiornik zaopatrzony w dźwignię uruchamiającą zawór lub zbijak. Środek gaśniczy (proszek) wyrzucany jest przez dyszę lub wężyk zakończony prądowniczką przy pomocy gazu obojętnego (azot lub dwutlenek węgla). Po dostarczeniu gaśnicy w miejsce pożaru należy zerwać plombę i wyciągnąć zawleczkę blokującą, uruchomić dźwignię lub wcisnąć zbijak. Po wykonaniu tych czynności należy skierować strumień środka gaśniczego na ognisko pożaru. Działanie gaśnicy proszkowej można w każdej chwili przerwać przez zwolnienie dźwigni uruchamiającej lub dźwigni prądowniczki. Ze względu na swoją budowę syfonową gaśnica prawidłowo pracuje tylko w pozycji pionowej.
• Gaśnica płynowa: zasady obsługi gaśnicy pianowej są podobne do zasad obsługi gaśnicy proszkowej.
• Gaśnica śniegowa: cylindryczny zbiornik zaopatrzony w zawór (pokrętny lub szybko otwieralny) i wężyk zakończony dyszą wylotową. Wewnątrz gaśnicy znajduje się skroplony dwutlenek węgla, który po uruchomieniu gaśnicy pod własnym ciśnieniem wydostaje się na zewnątrz oziębiając się do temperatury ok. - 80°C. Po dostarczeniu gaśnicy w miejsce pożaru należy zerwać plombę zabezpieczającą (ewentualnie wyciągnąć zawleczkę blokującą), uruchomić zawór i skierować strumień środka gaśniczego na ognisko pożaru. Działanie gaśnicy śniegowej można w każdej chwili przerwać zamykając zawór.

W czasie działania gaśnicy należy ją trzymać tylko za uchwyty, nie wolno używać tych gaśnic do gaszenia palącej się odzieży na człowieku.

Dodatkowe zabezpieczenia w placówkach edukacyjnych

Instalacja czujników dymu i tlenku węgla w szkołach to jedno z najskuteczniejszych rozwiązań prewencyjnych. Tlenek węgla, czyli czad, jest niezwykle niebezpieczny, szczególnie dla dzieci, które są bardziej podatne na zatrucia niż osoby dorosłe. Czujniki dymu, oprócz funkcji ochronnej, mogą również pełnić rolę prewencyjną w kontekście palenia papierosów przez uczniów. W dobie rosnącej liczby urządzeń elektronicznych w szkołach, takich jak telefony, laptopy, tablety, hulajnogi i rowery elektryczne oraz (niestety) e-papierosów, niezbędne stają się także gaśnice przeznaczone do gaszenia baterii Li-Ion. Tego typu gaśnice są specjalnie zaprojektowane, by radzić sobie z pożarami wywołanymi przez przegrzanie się baterii, co może się zdarzyć np. w przypadku awarii sprzętu komputerowego czy telefonów.

Podstawą skutecznej ochrony przeciwpożarowej są także regularne przeglądy instalacji elektrycznych oraz gazowych, a także dbanie o odpowiednią wentylację pomieszczeń.

Hydranty zewnętrzne

Przeciwpożarowe zaopatrzenie w wodę wymagane jest dla wielu typów zabudowy, w tym dla budynków użyteczności publicznej, budynków wielorodzinnych oraz obiektów produkcyjnych i magazynowych. Hydranty zewnętrzne oznacza się najczęściej jako DN80 oraz DN100. Ich rozmieszczenie nie jest przypadkowe i powinno zapewniać skuteczne prowadzenie działań gaśniczych. Hydranty lokalizuje się zwykle wzdłuż dróg, w odległości nie większej niż 15 metrów od ich krawędzi oraz w odległości od 5 do 75 metrów od chronionego obiektu. Za zapewnienie odpowiedniego zaopatrzenia w wodę do celów przeciwpożarowych odpowiada gmina. W sytuacji, gdy w pobliżu istnieje sieć wodociągowa, ale nie jest ona doprowadzona do danego obiektu, możliwa jest jej rozbudowa. Jeżeli na danym terenie nie ma sieci wodociągowej, konieczne jest zastosowanie rozwiązań alternatywnych, takich jak budowa zbiorników przeciwpożarowych, wykorzystanie naturalnych zbiorników wodnych lub studni. W przypadku starszych budynków, które nie są wyposażone w hydranty zewnętrzne, decyzję o konieczności ich instalacji podejmuje rzeczoznawca do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych w porozumieniu z Państwową Strażą Pożarną.

tags: #czy #w #starej #szkole #musi #byc