Wiele osób rozważa wstąpienie w szeregi Ochotniczej Straży Pożarnej (OSP), jednak często pojawiają się wątpliwości dotyczące wymagań, zwłaszcza tych związanych z wiekiem. Niniejszy artykuł ma na celu rozwianie wszelkich niejasności i przedstawienie kompleksowego przewodnika po procesie zostawania strażakiem-ochotnikiem, ze szczególnym uwzględnieniem kwestii wieku i szkoleń.
Czym jest Ochotnicza Straż Pożarna (OSP)?
Ochotnicza Straż Pożarna to umundurowana jednostka, wyposażona w specjalistyczny sprzęt, której głównym zadaniem jest walka z pożarami, innymi miejscowymi zagrożeniami oraz klęskami żywiołowymi. W Polsce funkcjonuje ponad 16 tysięcy jednostek OSP, zrzeszających ponad 700 tysięcy strażaków. Jednostki OSP działają jako stowarzyszenia i ściśle współpracują z Państwową Strażą Pożarną (PSP), wzajemnie się uzupełniając. Zadania OSP są identyczne z zadaniami PSP, a na miejscu akcji ochotnicy wykonują tę samą pracę i używają tego samego sprzętu.
Wiele jednostek OSP jest włączonych do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego (KSRG), co stawia przed nimi szereg wymagań sprzętowych i personalnych. Warto jednak podkreślić, że jednostki niezrzeszone w systemie również potrafią sprawnie działać, służąc lokalnej społeczności. OSP w powiecie jest alarmowana do zdarzeń przez dyspozytorów Stanowisk Kierowania Komendanta Powiatowego (SKKP). W przypadku wezwania, syrena alarmowa zaczyna wyć, a strażacy ochotnicy otrzymują powiadomienia na telefon, po czym udają się do remizy, przebierają się i wyjeżdżają do zdarzenia.
Droga do Zostania Strażakiem Ochotnikiem
Aby zostać strażakiem OSP, droga jest znacznie prostsza niż w przypadku Państwowej Straży Pożarnej, gdzie wymagana jest dłuższa ścieżka kariery i stałe zatrudnienie. W OSP kluczowe jest zaangażowanie i chęć niesienia pomocy.
Znalezienie jednostki i pierwszy kontakt
Pierwszym krokiem jest znalezienie jednostki OSP, do której chciałoby się należeć. Ważna jest lokalizacja, ponieważ jednostki OSP w ciągu kilku minut od alarmu wyjeżdżają do zdarzenia. Aby jednostka mogła funkcjonować, musi być prawnie zarejestrowana i znajdować się w Krajowym Rejestrze Sądowym, gdzie można znaleźć dane kontaktowe.
Po skontaktowaniu się z wybraną jednostką, zazwyczaj zostaniesz zaproszony na spotkanie organizacyjne. Podczas spotkania poznasz strukturę jednostki, jej bazę techniczną oraz dowiesz się o dalszych krokach. Pamiętaj, że jest to okazja do wzajemnego poznania się - bądź przygotowany na pytania o motywację i dotychczasowe doświadczenie. Praktyka pokazuje, że każdy, kto chce czynnie uczestniczyć w realizacji celów OSP, może zostać strażakiem, niezależnie od zawodu czy wcześniejszych umiejętności.
Formalności i okres próbny
Jeżeli po spotkaniu w OSP będziesz zdecydowany na dołączenie i zostaniesz pozytywnie oceniony, możesz złożyć podanie o wstąpienie. Wszystkie decyzje o przyjęciu do stowarzyszenia podejmowane są przez zarząd jednostki. Po rozpatrzeniu podania zostaniesz poinformowany i poproszony o uzupełnienie dodatkowych dokumentów i ankiet.
Wiele jednostek stosuje okres próbny, którego długość zależy od wewnętrznych ustaleń. W tym czasie oceniane jest zaangażowanie nowych członków. Na tym etapie powinieneś brać udział w szkoleniach wewnętrznych, które pomogą Ci określić, czy chcesz zostać strażakiem-ratownikiem. Okres próbny kończy się zazwyczaj
Szkolenie Podstawowe Strażaka OSP
Jednym z warunków uczestnictwa w działaniach ratowniczo-gaśniczych są aktualne badania lekarskie. Rodzaj badań został szczegółowo opisany w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 14 kwietnia 2022 r. Po spełnieniu tego wymogu i posiadaniu statusu członka OSP, czas na szkolenie podstawowe.
Szkolenie podstawowe to przepustka do udziału w pierwszej akcji. Jest ono realizowane przez Państwową Straż Pożarną i składa się z 38 tematów, co daje łącznie 136 godzin zajęć (64 godziny teorii i 69 godzin zajęć praktycznych). Kurs odbywa się zwykle dwa razy w roku, często trwa od poniedziałku do piątku w godzinach popołudniowych i jest bezpłatny. Ukończenie szkolenia jest potwierdzone egzaminem i uprawnia do bezpośredniego uczestnictwa w akcjach ratowniczo-gaśniczych.
Wymagania wiekowe na szkolenie podstawowe
Pytanie o możliwość odbycia kursu OSP w wieku 50 lat jest bardzo często zadawane. Odpowiedź brzmi: tak, jest to jak najbardziej możliwe!
Zgodnie z najnowszym programem szkolenia podstawowego strażaków OSP, w szkoleniu mogą uczestniczyć osoby, które:
- ukończyły 16 lat,
- i nie przekroczyły 65 lat.
W przypadku osób nieletnich, niezbędna jest zgoda rodziców na udział w szkoleniu. Warto zaznaczyć, że osoby nieletnie nie mogą uczestniczyć w bezpośrednich działaniach ratowniczo-gaśniczych. Krążące plotki o podniesieniu wieku minimalnego na szkolenie podstawowe (szeregowych) OSP z 18 na 21 lat są nieprawdziwe. Nie ma żadnych oficjalnych informacji ani podstaw prawnych dla takich zmian. Wręcz przeciwnie, ustawa wydłuża wiek aktywności.
Wiek a bezpośredni udział w akcjach ratowniczych
Kwestia wieku do bezpośredniego udziału w akcjach ratowniczo-gaśniczych również jest jasno sprecyzowana prawnie.
Podstawa prawna: Zgodnie z
Oznacza to, że osoba w wieku 50 lat, spełniająca pozostałe warunki (badania lekarskie, ukończone szkolenie), może bezpośrednio uczestniczyć w akcjach ratowniczo-gaśniczych. Wiek 65 lat jest obecnie górną granicą, co stanowi wydłużenie dotychczasowych limitów.
Przebieg szkolenia i egzaminy
Szkolenie podstawowe obejmuje część teoretyczną i praktyczną. Egzamin teoretyczny zazwyczaj odbywa się w formie testu wielokrotnego wyboru (np. 30 pytań z jedną poprawną odpowiedzią), a do jego zaliczenia wymagane jest uzyskanie minimum 70% poprawnych odpowiedzi. Część praktyczna jest realizowana w siedzibie Komendy Powiatowej PSP i wiąże się z rygorem frekwencji (np. absencja powyżej 20% może skutkować skreśleniem z listy). Egzamin z zakresu BHP również jest obowiązkowy.
Kwestia egzaminu dla osób niepełnoletnich po latach
Zdarzają się sytuacje, w których osoby niepełnoletnie uczestniczyły w szkoleniu podstawowym, ale nie mogły przystąpić do egzaminu końcowego z powodu braku ukończenia 18 lat. W takich przypadkach często otrzymują zaświadczenie o ukończeniu zajęć i pozytywnym zaliczeniu przedmiotów wykładanych na kursie, z informacją, że zaświadczenie to uprawnia do złożenia eksternistycznego egzaminu końcowego na kursie szeregowców OSP po ukończeniu 18 lat i złożeniu zaświadczenia o stanie zdrowia. Jeżeli ktoś znajduje się w takiej sytuacji i nie jest już członkiem OSP, zazwyczaj nadal ma możliwość przystąpienia do egzaminu, jeśli tylko spełni wymagane warunki wiekowe i zdrowotne. Należy skontaktować się z Komendą Powiatową PSP w celu uzyskania szczegółowych informacji na temat procedury podejścia do egzaminu eksternistycznego.
Codzienna Działalność i Obowiązki Członka OSP
Działalność w OSP, jak sama nazwa wskazuje, jest ochotnicza. Oznacza to, że nikt nie będzie miał pretensji, jeżeli nie pojawisz się na wezwanie lub zrobisz sobie kilkumiesięczną przerwę. Do akcji ratowniczej wyjeżdża zawsze 6 strażaków, którzy jako pierwsi pojawili się w remizie, a w razie potrzeby kolejne sześć osób następnym samochodem. Niestety, w dzisiejszych czasach zdarza się, że na wezwanie nie zjawi się wystarczająca ilość ludzi, dlatego OSP aktywnie szuka nowych członków.
Obowiązki poza akcjami i dobrowolność
Poza roczną, niewielką składką członkowską (zazwyczaj od 10 do 50 zł) i przestrzeganiem statutu OSP, a także obowiązkami związanymi z utrzymaniem gotowości bojowej i porządku w remizie, nie będziesz mieć innych stałych obowiązków. Sprzątanie, sprawdzanie sprzętu czy sprawy organizacyjne - wszystko to robione jest dobrowolnie, bez wynagrodzenia. Członkowie OSP sami decydują, kiedy i czy chcą się spotkać, czy ćwiczyć. Od tego zależy sprawność jednostki i ocena jej działalności.
Przynależność do OSP wiąże się z pewnym poświęceniem wolnego czasu, mimo posiadania pracy, szkoły czy rodziny. To właśnie to poświęcenie sprawia, że w dzisiejszych czasach niewielu decyduje się na taką służbę. Jednakże, jednostki OSP, takie jak Ochotnicza Straż Pożarna w Jeziornie (działająca od 1925 roku), wciąż prężnie funkcjonują i potrzebują nowych, zaangażowanych osób.
Ekwiwalent za akcje i składki członkowskie
Strażak OSP otrzymuje ekwiwalent za każdy wyjazd do akcji ratowniczo-gaśniczej, wypłacany zazwyczaj co kwartał. Jest to symbol wdzięczności od mieszkańców, jednak pamiętajmy, że ochotnik to osoba, która udziela się w straży dobrowolnie, nie oczekując w zamian wynagrodzenia. Wielu strażaków z własnej woli oddaje swój ekwiwalent na rzecz jednostki (zakup sprzętu, rozbudowa remizy), ponieważ OSP nie chce w swoich szeregach osób jeżdżących tylko dla pieniędzy.
Dlaczego Warto Zostać Strażakiem Ochotnikiem?
Decyzja o wstąpieniu do OSP to coś więcej niż tylko zobowiązanie. To chęć pomocy innym, zrobienie czegoś dobrego, zdobycie nowych umiejętności, sprawdzenie siły charakteru czy podtrzymanie tradycji rodzinnych. To także okazja do zdobycia cennej wiedzy, która może uratować Twoje życie lub życie bliskich, a także wdzięczności osób, którym pomożesz. Zdobędziesz nowe znajomości, a jednostka stanie się miejscem, gdzie zawsze możesz przyjść. Straż pożarna cieszy się niezmiennym zaufaniem i szacunkiem społeczeństwa.
Dla wielu ochotników straż stała się z czasem pasją i czymś, bez czego nie wyobrażają sobie życia. Strażacy często postrzegają swoją jednostkę jako drugą rodzinę, dzieląc się trudnościami i wzajemnie pomagając sobie w codziennym życiu. Choć Twoje życie ulegnie zmianie - dźwięk syreny alarmowej będzie wywoływał skok adrenaliny - to co najpiękniejsze w byciu strażakiem to to, że im więcej od siebie dajesz, tym więcej otrzymujesz w zamian.
Najczęściej Zadawane Pytania (FAQ)
- Jak często jednostka OSP wyjeżdża do akcji? Jednostki OSP uczestniczą w tych samych akcjach co Państwowa Straż Pożarna. Częstotliwość wyjazdów zależy od lokalizacji i specyfiki terenu.
- Ile czasu zajmuje wyjazd do akcji? Jako graniczny czas wyjazdu przyjmuje się 15 minut. W ciągu tego czasu strażacy przybywają do jednostki, przebierają się i wyjeżdżają.
- Czy muszę uczestniczyć w każdej akcji? Działalność w OSP jest ochotnicza, co oznacza, że nikt nie będzie miał pretensji, jeśli nie możesz stawić się na wezwanie. Niektóre jednostki monitorują gotowość strażaków, ustalają dyżury, ale nie ma obowiązku uczestniczenia w każdej akcji.
- Ile trwa okres próbny w OSP? Długość okresu próbnego zależy od wewnętrznych ustaleń danej jednostki OSP.
- Czy osoba niepełnoletnia może zostać członkiem OSP? Tak, możesz zostać członkiem OSP za zgodą rodziców lub prawnych opiekunów. W szkoleniu podstawowym mogą uczestniczyć osoby, które ukończyły 16 lat.
- Czy trzeba płacić składki członkowskie? Z reguły tak. Jednostka OSP to stowarzyszenie, a w wielu jednostkach obowiązuje roczna składka członkowska, zazwyczaj w wysokości od 10 do 50 zł.
- Czy mogę nie brać udziału w akcjach? Tak. Mimo że głównym celem OSP jest działalność ratowniczo-gaśnicza, każdy może znaleźć coś, w czym będzie mógł się realizować i wspomagać jednostkę, np. w działaniach organizacyjnych, konserwacji sprzętu czy edukacji.
- Czy strażak OSP ma prawo do munduru? Tak, strażacy OSP mają prawo do munduru, który jest używany podczas świąt państwowych, religijnych oraz wewnętrznych wydarzeń w jednostce. Zazwyczaj mundur otrzymują strażacy, którzy przeszli okres próbny i złożyli ślubowanie.
Jeśli nie jesteś jeszcze przekonany, by zostać strażakiem, zachęcamy Cię, abyś spróbował - niczego nie ryzykujesz. Najlepszym źródłem informacji będzie zawsze wybrana przez Ciebie jednostka OSP.