Ochotnicze straże pożarne (OSP) to jednostki ochrony przeciwpożarowej będące jednocześnie stowarzyszeniami w rozumieniu ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. - Prawo o stowarzyszeniach. Ochotnicza Straż Pożarna (OSP) jest organizacją pozarządową utworzoną na takich samych zasadach jak stowarzyszenie. Tym, co odróżnia OSP od innych stowarzyszeń, jest podejmowanie działań w celu ochrony życia, zdrowia, mienia lub środowiska.
Podstawy prawne i organizacyjne
Najważniejsze zadania i organizację OSP określa ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 15 września 2014 r. w sprawie zakresu, szczegółowych warunków i trybu włączania jednostek ochrony przeciwpożarowej do krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego, do systemu może zostać włączona jednostka, która jest wyposażona i której ratownicy są wyszkoleni na poziomie pozwalającym na realizację specjalistycznych czynności ratowniczych, jeżeli jej działalność ma zastosowanie w warunkach przewidzianych w planie ratowniczym.
Poradnik „OSP - działaj sprawnie” stanowi kompendium wiedzy dla członków zarządów, opiekunów MDP oraz działaczy, którym zależy na tworzeniu przyjaznego środowiska formalno-prawnego w każdej jednostce. W jednym miejscu zebrano zagadnienia związane z prawem i formalnościami w OSP, fachowym zarządzaniem oraz sposobami na pozyskiwanie funduszy na działalność.
Dokumentacja i struktura władz
Fundamentem działania jednostki jest statut OSP. Jest to podstawowy dokument, swoista „konstytucja”, która reguluje zasady działania i ułatwia sprawne zarządzanie. Chociaż podstawowe informacje w statucie są ujednolicone, szczegółowe zapisy mogą różnić się w zależności od jednostki.
W OSP, podobnie jak w każdym stowarzyszeniu, władze stanowią:
- Walne zebranie członków (WZC) - najwyższa władza, podejmująca decyzje w najważniejszych sprawach organizacji.
- Zarząd - organ odpowiedzialny za bieżącą działalność.
- Komisja rewizyjna - organ obowiązkowy, pełniący rolę wewnętrznej kontroli, wspierający i doradzający zarządowi.
Zarządzanie zasobami i wolontariat
Siłą napędową każdej organizacji pozarządowej są ludzie: liderzy, zespoły, wolontariusze oraz młodzież. OSP tworzą nie tylko statutowe role jak naczelnik czy zarząd, ale również Młodzieżowe Drużyny Pożarnicze (MDP) oraz Dziecięce Drużyny Pożarnicze (DDP).
Wolontariat w OSP odbywa się na takich samych zasadach jak w innych stowarzyszeniach. Jest to bezcenna pomoc, bez której wiele organizacji nie mogłoby prowadzić swoich działań statutowych. Ważnym aspektem funkcjonowania OSP jest również prowadzenie księgowości - może to być pełna księgowość lub Uproszczona Ewidencja Przychodów i Kosztów (UEPiK).
Zawodowa Ochotnicza Straż Pożarna: Odnowienie działalności Ochotniczej Straży Pożarnej
Przykładowe dane adresowe jednostek PSP i OSP
| Jednostka | Adres |
|---|---|
| JRG Wieliczka | Kościuszki 17 |
| JRG Zakopane | ul. Wesoła 2 |
| JRG nr 1 m.st. Warszawy | ul. Powstańców Wielkopolskich 3 |
| JRG nr 7 m.st. Warszawy | ul. Modlińska 15B |
| JRG nr 16 m.st. Warszawy | ul. Majdańska 38/40 |