Star 244 to samochód ciężarowy produkowany przez Fabrykę Samochodów Ciężarowych (FSC) w Starachowicach. Jego rozwój rozpoczął się w 1965 roku w ramach prac nad nową serią aut oznaczoną jako „200”, która miała zastąpić modele serii 28/29. Wówczas skonstruowano dwa prototypy: szosowego Stara 200 oraz jego uterenowioną odmianę nazwaną 244.
Historia i geneza Stara 244
Na przełomie lat 1969-1970 wykonano partię próbną 10 sztuk modelu 200, a wraz z nią egzemplarz doświadczalny modelu 244. Auto w barwach wojskowych, ze skrzynią ładunkową i plandeką, było opracowane i testowane we współpracy z Wojskowym Instytutem Techniki Pancernej i Samochodowej w Sulejówku. Konstrukcja Stara 244, zbudowana w oparciu o podzespoły Stara 200, miała być odpowiedzią na zapotrzebowanie różnych sektorów gospodarki, w tym rolnictwa, leśnictwa, budownictwa, energetyki, a także służb mundurowych, takich jak wojsko i straż pożarna. Model 244 był produkowany bez większych zmian do roku 2000 (niektóre źródła podają do 1998 roku).
Podstawowe dane techniczne Stara 244
Seryjny model 244 przedstawiono w 1975 roku jako podwozie oraz samochód skrzyniowy. W Zakładzie Zaplecza Technicznego FSC zmontowano partię próbną 50 sztuk. Samochód wyposażono w 2-miejscową kabinę typu 642, która posiadała ogrzewanie i wentylację. Sercem pojazdu był silnik Star 359.55, rzędowy, 6-cylindrowy, o pojemności 6842 cm³ i mocy 150 KM (110 kW). Jego maksymalna prędkość wynosiła 82 km/h, a spalanie deklarowane było na poziomie 26 l/100 km.
Przeniesienie napędu na cztery koła odbywało się przez 5-biegową skrzynię ZF S5-45 oraz 2-biegową skrzynkę rozdzielczą ZF 8060. Ładowność auta wynosiła 5000 kg. Zastosowano zawieszenie na resorach półeliptycznych zarówno z przodu, jak i z tyłu. Star 244 wyróżniał się dobrymi właściwościami terenowymi, będąc w stanie pokonywać przeszkody wodne o głębokości do 120 cm (z uwagi na filtr powietrza umieszczony nisko za tylnym lewym nadkolem kabiny), oraz podjazdy o nachyleniu wzdłużnym do 45° i poprzecznym do 26°. Kąty natarcia i zejścia wynosiły odpowiednio 40° i 27°.
Modernizacja kabiny
W 1987 roku auto otrzymało unowocześnioną, odchylaną kabinę typu 678, z lekko zmienionym wyglądem zewnętrznym, obejmującym ścianę przednią, dach, drzwi, błotniki z nadkolami, stopnie wejściowe oraz zegary deski rozdzielczej.
Warianty Stara 244 i ich specyfika
W trakcie produkcji Star 244 doczekał się kilku wariantów dostosowanych do specyficznych potrzeb:
- Star 3W244 - wersja z nadwoziem samowyładowczym produkcji SHL-Kielce, zaprezentowana w 1976 roku.
- Star 244R - prototyp wyposażony w samowyładowczą skrzynię ładunkową, opracowany w 1977 roku na potrzeby rolnictwa, jednak nie spełnił oczekiwań.
- Star 244RS (R-rolniczy, S-specjalny) - powstał w odpowiedzi na potrzeby rolnictwa i gospodarstw wielkotowarowych (PGR, RSP, SKR). Wyróżniał się zastosowaniem rozwiązań z wojskowego Stara 266, w tym multicyklonowego filtra powietrza umieszczonego na tylnej ścianie kabiny po stronie pasażera. Dzięki niemu Star 244RS mógł pracować w bardzo wysokim zapyleniu (do 1,5 g/m³, podczas gdy normalnie 0,05-0,08 g/m³). Dodatkowe uszczelnienia elementów gumowych, łożysk oraz lamp pozwalały na pracę przy wilgotności 98% i pokonywanie przeszkód wodnych o głębokości do 180 cm. Auto miało ładowność 5000 kg, masę całkowitą 11050 kg, a z przyczepą 19555 kg.
- Star 244L - model wydłużony, zaprezentowany na Targach Poznańskich w 1978 roku.
- Star 3W244R - trójstronna wywrotka do przewozu płodów rolnych o ładowności 5000 kg, z podwyższonymi burtami, opracowana i zmontowana (50 egzemplarzy) przez SHL-Kielce w 1978 roku.
Star 244 w służbie pożarniczej (OSP)
Star 244, dzięki swoim właściwościom terenowym, stał się doskonałą bazą dla samochodów gaśniczych i ratowniczych, szczególnie w warunkach operowania poza drogami utwardzonymi. Wiele z tych pojazdów służyło w Ochotniczej Straży Pożarnej (OSP).
Jelcz 005 - pierwszy pojazd gaśniczy na podwoziu Star 244
Jelczańskie Zakłady Samochodowe opracowały nadwozie typu „005” dla podwozia Star 244. Po serii badań Jelcz 005 został zatwierdzony do produkcji, którą ostatecznie rozpoczęto w 1975 roku i kontynuowano do 1979 roku, budując łącznie 638 egzemplarzy. Pojazd miał załogę składającą się z 6 osób: kierowca i dowódca zajmowali miejsca w kabinie, natomiast pozostała część załogi w przedniej części nadwozia specjalnego. Kabina kierowcy i przedział załogi były połączone gumowym „rękawem” w celu umożliwienia komunikacji. Centralne miejsce zabudowy zajmował zbiornik na wodę o pojemności 2500 litrów. W ścianach bocznych rozmieszczono skrytki na sprzęt i armaturę, zamykane drzwiami żaluzjowymi. Jedna ze skrytek mieściła autopompę A16. W przedniej części zabudowy zainstalowano działko wodno-pianowe o wydajności 1600 l/min, początkowo produkcji CSRS, a następnie austriackie Rosenbauer RM16. Po zmianach koncepcyjnych w 1975 roku, Jelcz 005 otrzymał ujednoliconą linię dachową zabudowy na całej długości oraz cztery skrytki żaluzjowe z każdej strony.
Jelcz 005M - modernizacja dla OSP
W 1979 roku rozpoczęto produkcję zmodernizowanej wersji samochodu GBA 2,5/16, oznaczonej symbolem fabrycznym 005M. Główne zmiany obejmowały zmodernizowaną instalację wodno-pianową i armaturę. Wprowadzono także elektropneumatyczne sterowanie autopompy z kabiny kierowcy. Działko Rosenbauera zastąpiono polskim działkiem DWP16 produkcji Zakładów Sprzętu Pożarniczego w Łodzi. W pierwszej połowie lat osiemdziesiątych działko zostało przeniesione z dachu przedniej części zabudowy na pomost środkowy, a w 1987 roku całkowicie zlikwidowane. Na początku 1987 roku Jelcz 005 otrzymał zmodernizowaną kabinę kierowcy typu 678 ze zmienioną ścianą przednią, podwyższonym dachem i innym kształtem błotników. W tej formie samochód był produkowany do około połowy lat dziewięćdziesiątych.
Star 244L z zabudową pożarniczą
Wersja Star 244L, charakteryzująca się zwiększonym rozstawem osi, również stanowiła podstawę dla średnich samochodów ratowniczo-gaśniczych, takich jak Jelcz 005. Pojazdy te były wyposażone w silnik wysokoprężny typu S359 o mocy 150 KM oraz manualną skrzynię biegów S5-45. W modelu 244L wykorzystano zmodyfikowaną kabinę kierowcy typu 642, mieszczącą dwie osoby. Napęd autopompy odbywał się przez przystawkę odbioru mocy. Zabudowa pożarnicza GBA 2,5/16 (produkowana przez Jelcz) zawierała zbiorniki na wodę o pojemności 2500 litrów i środek pianotwórczy o pojemności 60 litrów. Autopompa miała wydajność 1600 l/minutę, a na wyposażeniu znajdował się bogaty zestaw specjalistyczny, w tym pilarka, motopompy, agregat prądotwórczy i wentylator.
Prototyp Rosenbauera na podwoziu Star 244L
W 1978 roku firma Rosenbauer wykonała na polskim podwoziu Star 244L unikalny prototyp samochodu gaśniczego kombinowanego. Pojazd ten posiadał załogową kabinę zbudowaną z elementów kabiny 642, której oryginalny projekt był dziełem Rosenbauera. Nadwozie specjalne podzielono na trzy części. Pierwszy przedział mieścił sprzęt i armaturę, osłonięte drzwiami żaluzjowymi, a w jego środkowej części zainstalowano agregat proszkowy systemu Minimax. W centralnej części zabudowy umieszczono zbiornik na wodę i środek pianotwórczy, natomiast z tyłu zainstalowano dwuzakresową autopompę oraz urządzenie szybkiego natarcia. Na górnym pomoście znajdowało się działko wodno-pianowe o wydajności 1600 l/min. Zbudowano tylko jeden egzemplarz tego samochodu, który w 1978 roku trafił do podziału bojowego III Oddziału ZSP w Łodzi.
Jazda Alarmowa Star 244 OSP Godziesze do Pożaru lasu w miejscowości Zajączki CZ.2
Eksploatacja i znaczenie Stara 244 OSP
Samochody Star 244 w wersjach pożarniczych, w tym Jelcz 005, Jelcz 005M oraz zabudowy na podwoziu 244L, odegrały kluczową rolę w systemie ratowniczo-gaśniczym w Polsce. Ich robustna konstrukcja, napęd 4x4 oraz zdolność do pracy w trudnych warunkach terenowych sprawiły, że były niezastąpione w jednostkach straży pożarnej, zarówno zawodowych, jak i ochotniczych. Możliwość pokonywania przeszkód wodnych i pracy w wysokim zapyleniu, zwłaszcza w wariantach z ulepszonym filtrem powietrza, czyniła je idealnymi do działań w zróżnicowanym środowisku, od terenów leśnych po obszary dotknięte powodziami czy innymi klęskami żywiołowymi.
tags: #dane #techniczne #star #244 #osp