Krajowy System Ratowniczo-Gaśniczy (KSRG) to kluczowy element bezpieczeństwa narodowego, integrujący różne służby ratownicze. Co roku, zgodnie z praktyką, Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej ogłasza decyzję o włączeniu kolejnych jednostek Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP) do struktur tego systemu. Proces ten ma na celu wzmocnienie potencjału ratowniczego w całym kraju.
Coroczne Włączenia Jednostek OSP do KSRG
Z początkiem maja, Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej ogłosił decyzję o włączeniu kolejnych jednostek Ochotniczych Straży Pożarnych do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego. Tegoroczna aktualizacja objęła także kilkanaście jednostek z województwa podkarpackiego. W dniu 1 maja 2025 roku liczba jednostek działających w strukturach Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego wzrosła. Zgodnie z decyzją Komendanta Głównego PSP, do systemu włączono 35 nowych jednostek OSP. Oznacza to, że w całym kraju działa obecnie łącznie 5188 Ochotniczych Straży Pożarnych, spełniających wysokie wymagania operacyjne i gotowych do niesienia pomocy w sytuacjach kryzysowych.
Jednostki z Województwa Podkarpackiego
W gronie jednostek, które zostały przyjęte do systemu z dniem 1 maja 2025 roku, znalazło się również 12 straży z województwa podkarpackiego. Są to jednostki rozlokowane w różnych zakątkach regionu - od Bieszczad po ziemię niżańską. Ich obecność w strukturach KSRG zwiększa bezpieczeństwo lokalnych społeczności, a także wzmacnia system reagowania w skali wojewódzkiej i krajowej.
Lista nowych jednostek OSP z Podkarpacia przedstawia się następująco:
- Powiat bieszczadzki, gmina Ustrzyki Dolne - OSP Wojtkówka
- Powiat dębicki, gmina Żyraków - OSP Wola Żyrakowska
- Powiat jarosławski, gmina Radymno - OSP Korczowa
- Powiat krośnieński, gmina Miejsce Piastowe - OSP Targowiska
- Powiat krośnieński, gmina Rymanów - OSP Sieniawa
- Powiat lubaczowski, gmina Narol - OSP Ruda Różaniecka
- Powiat lubaczowski, gmina Stary Dzików - OSP Stary Dzików
- Powiat niżański, gmina Harasiuki - OSP Hucisko
- Powiat przeworski, gmina Jawornik Polski - OSP Hucisko Jawornickie
- Powiat strzyżowski, gmina Czudec - OSP Wyżne
- Powiat strzyżowski, gmina Frysztak - OSP Lubla
- Powiat strzyżowski, gmina Niebylec - OSP Połomia
Krajowy System Ratowniczo-Gaśniczy (KSRG) - Czym Jest i Jak Działa?
Krajowy System Ratowniczo-Gaśniczy (KSRG) to unikatowe w Europie rozwiązanie, istniejące od 1995 roku. System opiera się na integracji Państwowej Straży Pożarnej (PSP), wybranych jednostek Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP) oraz innych służb, które reagują na pożary, klęski żywiołowe i inne miejscowe zagrożenia. KSRG funkcjonuje na trzech poziomach: powiatowym (podstawowy), wojewódzkim (koordynacja) i krajowym. Głównym organem jest Komendant Główny PSP, a nadzór sprawuje minister spraw wewnętrznych i Administracji.
System ratowniczo-gaśniczy to jednak nie tylko OSP. W jego składzie funkcjonuje również 24 jednostki Wojskowej Straży Pożarnej, 4 jednostki ZSP/ZSR oraz 1 Lotniskowa Służba Ratowniczo-Gaśnicza. Dodatkowo, 70 jednostek OSP, które już wcześniej były częścią KSRG, pozostało w nim na kolejny okres, co świadczy o ich dalszej gotowości i spełnianiu wymaganych standardów. Zgodnie z danymi MSWiA w skład KSRG wchodzą obecnie 5217 jednostki ochrony przeciwpożarowej. Poza systemem działa 10 936 innych jednostek.
Prestiż i Obowiązki Członkostwa w KSRG
Włączenie jednostki OSP do KSRG to dla wielu z nich coś wyjątkowego i przełomowego, wiążące się z prestiżem, ale również z poważnymi obowiązkami. Oznacza, że jednostka spełnia restrykcyjne kryteria dotyczące gotowości bojowej, poziomu wyszkolenia członków oraz stanu technicznego sprzętu i wyposażenia. Dzięki temu mogą być kierowane do działań nie tylko w swojej okolicy, ale również na terenie całego kraju.
Jednostki włączone do KSRG są objęte szczególnym wsparciem - mają możliwość ubiegania się o dotacje na nowoczesny sprzęt, środki ochrony indywidualnej, samochody pożarnicze oraz szkolenia. W zamian oczekuje się od nich utrzymania wysokiego poziomu gotowości operacyjnej i uczestnictwa w akcjach ratowniczych na zróżnicowanym poziomie - od lokalnych zdarzeń po interwencje wymagające międzywojewódzkiej współpracy. KSRG to także sieć wzajemnego wsparcia. Jednostki w nim zrzeszone uczestniczą w systemie wspólnych ćwiczeń, szkoleń i koordynacji działań, co znacząco wpływa na efektywność interwencji i bezpieczeństwo ratowników oraz mieszkańców.
Kryteria i Procedura Włączania Jednostek OSP do KSRG
Procedura włączania jednostek OSP do KSRG opiera się na Rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 15 września 2014 r. w sprawie zakresu, szczegółowych warunków i trybu włączania jednostek ochrony przeciwpożarowej do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego. Proces ten jest również doprecyzowany przez wymagania ustalone przez Komendanta Głównego PSP. Włączenie do KSRG nie jest procesem automatycznym, co oznacza, że wymaga od jednostki osiągnięcia wysokiego stopnia gotowości operacyjnej.
Parafraza - najprostsze narzędzie, które zmienia negocjacje
Wymagania Operacyjne
Aby jednostka OSP mogła stać się częścią KSRG, musi spełnić rygorystyczne kryteria sprzętowe, kadrowe oraz szkoleniowe. Ludzie to serce całego KSRG. Włączona jednostka OSP powinna mieć w swoim składzie co najmniej 12 ratowników (co odpowiada dwóm obsadom średniego wozu gaśniczego), spełniających wymagania do bezpośredniego udziału w działaniach ratowniczych. Ważny jest także poziom ich wyszkolenia. W przypadku braku dwóch naczelników dopuszcza się przeszkolenie 1 naczelnika i 3 dowódców, co oznacza, że łączna liczba osób uprawnionych do kierowania działaniami ratowniczymi nie może być mniejsza niż 4.
Po skompletowaniu dokumentów jednostka przechodzi inspekcję gotowości operacyjnej. Jest to moment, w którym Komenda PSP sprawdza wszystkie wymagane warunki - od stanu sprzętu po kwalifikacje ratowników. Pozytywna ocena pozwala Komendzie Miejskiej lub Powiatowej PSP na przesłanie kompletnej dokumentacji do Komendy Wojewódzkiej PSP w celu jej zaopiniowania. To właśnie te warunki gwarantują, że do systemu dołączają wyłącznie najlepiej przygotowane jednostki OSP.
Nowe Regulacje i Podwyższone Standardy w KSRG
MSWiA planuje podnieść standardy dla jednostek OSP, zarówno tych już działających, jak i chcących przystąpić do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego. Po blisko dekadzie obowiązywania dotychczasowych przepisów, MSWiA proponuje nowe regulacje określające zasady włączania jednostek do KSRG. Projekt rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie włączania jednostek ochrony przeciwpożarowej do krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego ma zastąpić obowiązujące rozporządzenie z 15 września 2014 r.
Projektowane rozporządzenie ma określić zakres, szczegółowe warunki i tryb włączania jednostek ochrony przeciwpożarowej. Nowela ma również określić warunki współpracy jednostek ochrony przeciwpożarowej nie włączonych do krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego z jednostkami włączonymi. Projekt wskazuje, że jednostka strażacka może zostać włączona do KSRG, jeżeli spełnia minimalne kryteria wyposażenia, gotowości operacyjnej i wyszkolenia ratowników. Kryteria te są bardziej rozbudowane niż obecnie. Projekt wskazuje, że do KSRG mogą być włączone także inne jednostki wyspecjalizowane (np. chemiczne, wysokościowe), jeżeli są przewidziane w powiatowym planie ratowniczym i dysponują odpowiednim wyposażeniem oraz wyszkoleniem.
Podniesienie wymagań dotyczyć ma m.in. większej liczby kierowców uprawnionych do kierowania pojazdami uprzywilejowanymi i strażaków ratowników przeszkolonych w kwalifikowanej pierwszej pomocy (KPP). Większa liczba przeszkolonych ratowników, takich jak kierujący działaniem na poziomie interwencyjnym czy kierowców pojazdu uprzywilejowanego, poprawia dyspozycyjność jednostek i ich gotowość do natychmiastowego działania. Resort zwraca uwagę, że podniesienie wymagań odpowiada też na potrzeby związane z rozbudową systemu ochrony ludności i obrony cywilnej. Resort przyznaje, że nowe podwyższone standardy dotyczyć będą nie tylko tych jednostek, które chcą wstąpić do KSRG, ale także tych już działających w systemie.
Wyzwania i Opinie Ekspertów
Po wejściu w życie nowych przepisów, część już istniejących jednostek może nie spełniać nowych kryteriów. Na podstawie danych Komendy Głównej Państwowej Straży Pożarnej na dzień 31 grudnia 2025 r., odsetek jednostek spełniających obecne wymagania wygląda następująco:
- W zakresie kierujących działaniem ratowniczym na poziomie interwencyjnym - ponad 98%
- W zakresie ratowników KPP - ponad 66%
- W zakresie kierowców uprawnionych do prowadzenia pojazdów uprzywilejowanych - ponad 83%
- W zakresie posiadania urządzenia AED - ponad 80%
Anonimowy działacz Związku Głównego OSP RP komentuje te dane, mówiąc: "Dla ministerstwa 66 procent to dużo, dla mnie 44 procent to jeszcze więcej. Nawet jeśli w ciągu ostatnich miesięcy część szkoleń została zrealizowana, to wciąż jest dużo do zrobienia. Pytanie, skąd wziąć pieniądze na spełnienie tych dodatkowych wymagań, bo ministerstwo na ten temat milczy".
Dr Dariusz P. Kała, specjalizujący się w prawie ochrony przeciwpożarowej i ochrony ludności, zwraca uwagę, że choć w projekcie rozporządzenia pojawia się zapis, że jednostka OSP włączana do KSRG powinna posiadać 8 osób zdolnych do udzielania kwalifikowanej pierwszej pomocy, nie jest to wymóg obligatoryjny. "Finalnie otwiera się jednak furtkę, która ma jakiś cel" - wskazuje dr Dariusz P. Kała. Jego zdaniem, zamierzenie do podwyższenia wymogów wyszkolenia ratowników w OSP bez realnych działań systemowych, nie przyniesie jakościowych skutków. Zwiększenie w OSP stanów liczbowych strażaków ratowników posiadających przeszkolenie do udzielania kwalifikowanej pierwszej pomocy powinno się dokonywać przez łączenie zasobów "umarłych OSP". Podwyższanie wymogów szkoleniowych bez głębszych analiz spowoduje wygenerowanie dodatkowych kosztów finansowych i organizacyjnych szkoleń, bez gwarancji, że ratownicy z nowymi kwalifikacjami będą potrzebni w przyszłości. Rozporządzenie ma wejść w życie z dniem 1 lipca 2026 r., ponieważ wtedy traci moc obowiązujące rozporządzenie z 15 września 2014 r. To strategiczne posunięcie, które wzmacnia potencjał ratowniczy całego kraju.