Hełm strażacki, często nazywany potocznie kaskiem strażackim, stanowi podstawowy element ochrony osobistej każdego strażaka Państwowej i Ochotniczej Straży Pożarnej. Jest to kluczowy element wyposażenia, zapewniający najwyższy poziom bezpieczeństwa podczas akcji ratowniczo-gaśniczych i technicznych, gwarantujący komfort noszenia nawet w najtrudniejszych warunkach.
Historia i rozwój marki Gallet
Marka Gallet posiada ponad 150-letnią tradycję w produkcji ochronnych nakryć głowy. Firma powstała w 1864 roku we Francji jako warsztat wyrobów skórzanych. Na początku XX wieku, około 1909 roku, Adrien Gallet założył zakład w miejscowości Chatillon-sur-Chalaronne. Początkowo Gallet specjalizował się w hełmach skórzanych i stalowych dla wojska oraz służb, zdobywając renomę jako producent niezawodnych hełmów dla straży pożarnej, policji, lotnictwa i wojska.
Przełomowy model F1
Przełomowym momentem w historii firmy było opracowanie w latach 80. XX wieku nowatorskiego hełmu strażackiego typu jet-style, charakteryzującego się opływowym kształtem przypominającym hełmy lotnicze. W 1985 roku, we współpracy z paryską strażą pożarną, Gallet stworzył model F1 - pierwszy tego rodzaju hełm ratowniczo-gaśniczy, który zapewniał pełną ochronę głowy, twarzy i szyi podczas działań gaśniczych w budynkach. Hełm Gallet F1 wyróżniał się nowoczesną konstrukcją z chowanym wizjerem i wkrótce stał się standardowym wyposażeniem straży pożarnych w wielu krajach Europy, w tym w Polsce. Dla polskich strażaków zawodowych PSP, hełm Gallet stał się synonimem nowoczesnego hełmu bojowego, zastępując starsze wzory z lat 70.
Rozwój linii hełmów technicznych
Równolegle rozwijano linię hełmów technicznych. Pierwszy Gallet F2, zaprezentowany w 1987 roku, zapoczątkował serię lekkich hełmów ratowniczych przeznaczonych do akcji innych niż typowe pożary wewnętrzne. Służyły one m.in. przy wypadkach drogowych, ratownictwie wysokościowym, działaniach poszukiwawczych czy pożarach lasów. Hełm F2 miał odmienną konstrukcję, przypominającą kask techniczny lub wspinaczkowy - z krótszym daszkiem, systemem wentylacji i innym układem zawieszenia. Był lżejszy, aby nie obciążać ratownika podczas długotrwałych działań.
Przejęcie przez MSA Safety
Wielkim krokiem milowym w historii marki było przejęcie firmy Gallet przez amerykański koncern MSA Safety w 2002 roku. MSA (Mine Safety Appliances), założony w 1914 roku w USA, jest globalnym liderem w dziedzinie sprzętu ochrony osobistej. Od tego momentu hełmy są sprzedawane pod marką MSA Gallet, łącząc doświadczenie i tradycję Gallet z międzynarodowym zapleczem technologicznym MSA. Zakład produkcyjny w Chatillon pozostał głównym ośrodkiem projektowania i produkcji hełmów strażackich MSA Gallet.
Ewolucja modeli hełmów MSA Gallet
Pierwsza generacja hełmów ratowniczo-gaśniczych F1
Pierwsza generacja hełmów ratowniczo-gaśniczych Gallet F1, produkowana w latach 80. i 90., była pionierska. Późniejsze oznaczenia literowe odnosiły się głównie do rozmiaru i wersji. Model F1S (Standard) był przeznaczony dla standardowego rozmiaru głowy (około 52-60 cm), natomiast F1E (Extended) był wariantem dla większych głów (do około 64 cm). Oba warianty miały podobną konstrukcję, różniąc się wielkością skorupy. W hełmach tej generacji wprowadzono z czasem udoskonalenia, takie jak miękkie lub regulowane nagłowie, ulepszoną przyłbicę i wewnętrzne okulary chroniące oczy. Już te modele zapewniały optymalną ochronę głowy, twarzy i karku oraz spełniały ówczesne normy EN443.
Udoskonalona wersja F1SF
F1SF to unowocześniona wersja hełmu F1, dostosowana do nowszych wymagań. Symbol SF pojawił się w latach 2000., a hełm ten spełniał normę EN443:2008 i był wyposażony w dodatkowe usprawnienia poprawiające bezpieczeństwo i wygodę. Skrót SF bywa tłumaczony jako „Steel Fighters” lub po prostu wskazuje na model dostosowany do Straży Francuskiej. F1SF łączył cechy F1S i F1E, występując nadal w dwóch rozmiarach (M i L). Hełm ten zachował charakterystyczną bryłę Gallet z błyszczącą przednią plakietką i chowaną przyłbicą. Był dostępny w wielu kolorach, w tym wersjach fotoluminescencyjnych. Do hełmu oferowano różne osłony karku oraz akcesoria komunikacyjne.
Rozwój hełmu F2 X-TREM
W kolejnych latach Gallet ulepszał konstrukcję hełmu F2, czego efektem był model F2 X-TREM. Jego nazwa wskazuje na przeznaczenie do „ekstremalnych” akcji ratowniczych. W porównaniu z pierwowzorem, F2 X-TREM spełniał nowe normy: EN 16471 (hełmy do gaszenia pożarów lasów) oraz EN 16473 (hełmy do ratownictwa technicznego), a wersja z wentylacją spełniała także normę wspinaczkową EN 12492. Był to hełm potrójnie certyfikowany i bardzo uniwersalny. Hełm F2 X-TREM można było doposażyć w gogle ochronne, osłonę twarzy, nakarki, a nawet nauszniki chroniące słuch. Stał się popularny w jednostkach ratownictwa specjalistycznego.
Flagowy model MSA Gallet F1XF
W 2013 roku MSA Gallet zaprezentowała następcę legendarnej serii F1. Hełm MSA Gallet F1XF to obecnie flagowy model hełmu ratowniczo-gaśniczego, będący efektem kilkudziesięciu lat doświadczeń i konsultacji z użytkownikami na całym świecie. Litery XF oznaczają „Xtreme Fire” - hełm przeznaczony do najcięższych warunków pożarów wewnętrznych i działań ratowniczych. Model ten ustanawia nowy standard ochrony i integracji funkcji. W porównaniu do poprzedników, F1XF ma przeprojektowany kształt skorupy, zapewniający jeszcze lepszą równowagę i ergonomię. Wprowadza wiele nowości: w pełni zintegrowany moduł oświetleniowy, unikalny system rozprowadzania ciężaru, rozbudowane opcje personalizacji i modułowości. Konstrukcja F1XF przewiduje dwa rozmiary skorupy (Medium 52-62 cm oraz Large 57-65 cm), co pozwala idealnie dopasować hełm przy zachowaniu kompaktowej budowy. Nowoczesne cechy hełmu F1XF obejmują kompleksową ochronę głowy strażaka, podwójny system osłon, opcjonalne zestawy komunikacyjne, różne rodzaje osłon karku oraz kompatybilność z szerokim asortymentem akcesoriów MSA.
Najnowsza generacja hełmu technicznego F2XR
Najnowszym osiągnięciem marki jest hełm MSA Gallet F2XR, premiera w 2021 roku, będący kolejną generacją hełmu technicznego, który zastąpił model F2 X-TREM. MSA zaprojektowała F2XR jako multifunkcyjny hełm ratowniczy, który może być wykorzystywany w bardzo szerokim spektrum działań - od walki z pożarami lasów, przez ratownictwo techniczne (wypadki komunikacyjne, budowlane), ratownictwo wysokościowe, aż po akcje na wodzie. Gallet F2XR jest prawdopodobnie pierwszym na rynku hełmem ratowniczym, który łączy tak wiele zastosowań w jednym produkcie. Konstrukcja tego hełmu jest modułowa - posiada wymienne komponenty i akcesoria pozwalające szybko dostosować go do danej misji. W porównaniu do F2 X-TREM udoskonalono integrację technologii: w standardzie F2XR ma wbudowane oświetlenie LED, regulowany wizjer o zwiększonym zakresie i możliwości dopasowania do twarzy, ulepszone mocowanie gogli i osłony twarzy. Komfort użytkowania również podniesiono - hełm jest bardzo lekki i świetnie wyważony, ma efektywną wentylację, a miękka wyściółka wewnętrzna jest łatwo demontowalna do czyszczenia. F2XR przewyższa poprzednika także pod względem kompatybilności z ochronnikami słuchu i systemami łączności - posiada punkty montażowe np. na nauszniki czy dedykowane zestawy komunikacyjne (headset). Dzięki temu jest to idealny hełm dla specjalistycznych grup ratowniczych.
Kluczowe cechy i budowa hełmu strażackiego
Podstawowe elementy hełmu
Hełm strażacki składa się z kilku kluczowych elementów:
- Skorupa: Odpowiedzialna za ochronę mechaniczną i cieplną. Najczęściej wykonana z duroplastów lub termoplastów, co pozwala na uzyskanie nowoczesnych kształtów.
- Więźba: Wewnętrzny „stelaż”, na którym osadzona jest głowa strażaka. Jej zadaniem jest amortyzacja uderzeń i rozłożenie siły, aby zapobiec urazom kręgosłupa i wstrząśnieniu mózgu. Więźby posiadają różne rodzaje regulacji obwodu głowy.
- Wizjer/Przyłbica: Element odpowiedzialny za ochronę całej twarzy przed urazami mechanicznymi, ciepłem, odpryskami i cieczami. Obecnie element ten jest chowany pod skorupę, co chroni go, gdy nie jest używany, i zmniejsza powierzchnię hełmu.
- Ochrona karku: Zapewnia ochronę dla karku lub całej szyi. Chroni przed płomieniem, ciepłem oraz ciekłymi materiałami. Może być wykonana ze skóry, materiałów aramidowych, PBI, materiałów aluminizowanych lub z wełny.
Materiały i odporność
Skorupa hełmu MSA Gallet wykonana jest z materiałów odpornych na ekstremalne warunki. W modelu F1XF zastosowano specjalny wysokotemperaturowy termoplastyczny materiał (poliamid) formowany metodą wtryskową, który charakteryzuje się wysoką odpornością na temperaturę, uderzenia i przenikanie ognia. W starszych modelach częściej stosowano kompozyty z włóknem szklanym i aramidowym. Skorupa hełmu jest gładka i zaokrąglona, aby odprowadzać spadające przedmioty czy wodę. Kolor skorupy jest trwały i często pokryty powłoką odbijającą promieniowanie cieplne. Dostępne są także wersje fotoluminescencyjne lub metalizowane. Skorupy MSA Gallet spełniają wymogi odporności na bardzo wysokie temperatury (nawet powyżej 250°C przez krótki czas), ekstremalne zimno (-30°C), a także są odporne na działanie promieniowania UV, substancji chemicznych, a nawet promieniowania radioaktywnego.
Wewnątrz skorupy znajduje się system amortyzujący uderzenia, wykonany z pianki poliuretanowej o wysokiej gęstości, często wzmacnianej aramidem. Ta wkładka działa jak „poduszka”, która rozprasza energię uderzenia.
Rodzaje hełmów i ich zastosowanie
Hełmy ratowniczo-gaśnicze (bojowe)
Hełmy ratowniczo-gaśnicze są przeznaczone do walki z pożarami wewnętrznymi i akcjami gaśniczymi w obiektach. Charakteryzują się mocną, masywną konstrukcją, która chroni przed ekstremalnym gorącem, płomieniami, promieniowaniem cieplnym oraz uderzeniami ciężkich przedmiotów. Taki hełm posiada pełną skorupę typu B (zgodnie z EN 443), zakrywającą uszy i boki głowy strażaka. Zazwyczaj wyposażony jest w długi daszek z przodu i grzbiet z tyłu chroniący kark. Posiada osłonę twarzy (przyłbicę) odporną na wysoką temperaturę oraz wewnętrzny wizjer (okulary ochronne). Masa hełmów bojowych waha się typowo od ~1,3 kg do 1,6 kg. Przykładem takiego hełmu jest MSA Gallet F1XF.
Hełmy techniczne
Hełmy techniczne to lżejsze kaski przeznaczone do innych działań ratowniczych, gdzie strażak nie wchodzi do płonącego budynku. Używa się ich przy wypadkach komunikacyjnych, katastrofach budowlanych, pracy na wysokości, akcjach poszukiwawczo-ratowniczych, a także w ratownictwie terenowym (pożary traw, lasów) czy działaniach specjalistycznych (np. ratownictwo wodne). Hełm techniczny jest bliższy konstrukcyjnie kaskom przemysłowym lub wspinaczkowym - ma mniejszą wagę, wygodny system wentylacji i nie musi zapewniać tak długiej ochrony w wysokiej temperaturze. Hełm techniczny nie posiada dużego daszka ani tak rozbudowanej osłony karku, choć często można dołączyć krótki daszek lub mały nakarcznik. Ważna jest wielofunkcyjność - możliwość zamocowania latarki, gogli, nauszników, kamery czy identyfikatora. Wiele hełmów technicznych jest wentylowanych, co przy pracy w upale lub wysiłku fizycznym zapobiega przegrzaniu ratownika. Hełmy techniczne spełniają inne normy - przede wszystkim EN 16473 (ratownictwo techniczne), często EN 16471 (pożary lasów), a także nieraz EN 12492 (wspinaczka) lub EN 1385 (sporty wodne). Przykładem jest MSA Gallet F2XR.
Normy i certyfikaty
Wszystkie hełmy strażackie wykorzystywane przez straż pożarną muszą być zgodne z odpowiednimi normami, aby mogły niezawodnie spełniać swoje zadanie i chronić strażaków. Kluczowe normy to:
- EN 443: Normuje wymagania dotyczące hełmów do gaszenia pożarów w budynkach i innych obiektach. Dzieli hełmy na typ A (krótkie, niechroniące uszu) i typ B (pełna skorupa, zakrywająca uszy), przy czym w Polsce dopuszczone są tylko hełmy typu B.
- EN 16471: Dotyczy hełmów do gaszenia pożarów na terenach niezurbanizowanych (lasy, tereny trawiaste).
- EN 16473: Określa wymagania dla hełmów do ratownictwa technicznego.
W Polsce hełmy strażackie muszą posiadać świadectwo dopuszczenia wydane przez CNBOP (Centrum Naukowo-Badawcze Ochrony Przeciwpożarowej).
Dlaczego Amerykanie nie noszą brytyjskich hełmów strażackich? // Fascynujące!
Bezpieczeństwo podczas jazdy w hełmie
Kwestia jazdy w hełmie strażackim w pojazdach pożarniczych budzi kontrowersje. W Polsce, zgodnie z przepisami, strażacy zazwyczaj muszą jechać w hełmie na głowie podczas jazdy alarmowej. Jednakże, hełm strażacki nie jest zaprojektowany do ochrony w razie wypadku drogowego. Jego waga (około 1,5 kg) może potęgować siłę, z jaką głowa porusza się podczas zderzenia lub gwałtownego hamowania, zwiększając ryzyko urazu kręgosłupa szyjnego (tzw. „efekt smagnięcia biczem”). Konstrukcja zagłówków foteli samochodowych zakłada, że opiera się o nie sama głowa, a nie głowa w hełmie. W przeciwieństwie do kasków rajdowych, które są częścią systemu ochrony obejmującego również specjalne fotele i zagłówki, hełm strażacki nie zapewnia takiego poziomu bezpieczeństwa w ruchu drogowym. W niektórych krajach, np. w USA, obowiązuje zakaz jazdy w hełmach strażackich w zamkniętej kabinie pojazdu, zgodnie z normą NFPA 1901.
Należy pamiętać, że to pasy bezpieczeństwa stanowią podstawowe zabezpieczenie minimalizujące obrażenia w razie wypadku drogowego. Strażacy powinni zawsze zapinać pasy bezpieczeństwa.
tags: #do #czego #sluza #helmy #strazackie