Pożar Katedry Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Gorzowie Wielkopolskim to jedno z najbardziej dramatycznych wydarzeń w historii miasta ostatnich lat. Ogień, który strawił górne partie zabytkowej wieży, wybuchł 1 lipca 2017 roku, w trakcie uroczystych obchodów 760-lecia lokacji miasta. Wydarzenie to na długo zapadło w pamięć mieszkańcom Gorzowa, a jego skutki były odczuwalne przez wiele kolejnych lat.
Okoliczności Wybuchu Pożaru
Ogień na wieży katedralnej pojawił się późnym popołudniem 1 lipca, około godziny 18:00, choć zgłoszenie o dymie wydobywającym się z wieży gorzowscy strażacy odebrali o godzinie 18:28. Mimo iż ta data jest powszechnie uważana za moment wybuchu pożaru, trudno ustalić, kiedy dokładnie ogień zaczął się tlić. W trakcie procesów sądowych, które trwały w gorzowskich sądach w latach 2019-2021, sugerowano, że ogień w wieży „matki kościołów” mógł pojawić się nawet trzy dni przed datą zgłoszenia.
Problemy z elektryką w katedrze pojawiły się po burzy, która przeszła przez Gorzów 28 czerwca 2017 roku. Dzień później katedralny organista miał zobaczyć w wieży włączone zielone lampy z napisem „wyjście ewakuacyjne” oraz doświadczył problemów z wyświetlaniem tekstów pieśni na rzutniku. Na przełomie czerwca i lipca 2017 roku w górne partie wieży, gdzie doszło do spięcia instalacji elektrycznej, nikt nie wchodził. Z ekspertyzy biegłych, wykonanej na zlecenie Prokuratury Okręgowej w Gorzowie Wlkp., wynika, że przyczyną lipcowego pożaru w wieży gorzowskiej katedry było właśnie zwarcie instalacji elektrycznej.
Jak poinformował rzecznik prokuratury Roman Witkowski, ustalono, że zwarcie miało charakter pierwotny, czyli zainicjowało powstanie ognia, a w konsekwencji pożar. Na początkowym etapie śledztwa nie było wiadomo, co było przyczyną samego zwarcia.
Akcja Gaśnicza i Reakcja Mieszkańców
W momencie pojawienia się ognia, w Gorzowie odbywało się święto miasta. Imprezy natychmiast przerwano, a gorzowianie tłumnie zgromadzili się przy głównym skrzyżowaniu w mieście, trzymając kciuki za strażaków walczących z żywiołem. Akcja gaśnicza trwała ponad 30 godzin.
Łącznie na miejscu prowadziło ją 51 zastępów straży pożarnej, w tym ponad 300 strażaków. Do walki z ogniem użyto ciężkiego sprzętu, w tym ogromnych, 50-metrowych podnośników sprowadzonych z Polic i Poznania, specjalistycznych wozów oraz samochodów z pianą gaśniczą. Strażacy opanowali ogień dopiero następnego dnia.
Skala Zniszczeń i Konieczność Remontu
Wielogodzinny pożar spowodował zniszczenie górnej części wieży katedralnej, której część pochodziła z XVII wieku. Ogień strawił kilka kondygnacji. Mimo ogromnej skali zniszczeń, dwie trzecie wieży zostało uratowane. Do wymiany była cała konstrukcja drewniana podtrzymująca hełm i mur pruski oraz kopuła.
Z szacunków ekonoma diecezji zielonogórsko-gorzowskiej wynikało, że koszt całego remontu, koniecznego po pożarze, mógł sięgać około 10 milionów złotych.
Postępowanie Prawne i Wyroki Sądowe
W związku z pożarem Prokuratura Okręgowa w Gorzowie Wlkp. prowadziła śledztwo. Akt oskarżenia w sprawie pożaru wieży zabytkowej trafił do sądu w kwietniu 2019 roku. Oskarżeni zostali obecny proboszcz katedry, ksiądz Zbigniew K., oraz jego poprzednik, ksiądz Zbigniew S. Zarzucono im sprowadzenie zagrażającego życiu i zdrowiu wielu osób oraz mieniu w wielkich rozmiarach bezpośredniego niebezpieczeństwa pożaru. Prokuratorzy wskazali na niewykonywanie przez nich - jako zarządców obiektu - obowiązków związanych z zapewnieniem w nim bezpieczeństwa pożarowego, w szczególności w wieży katedralnej stanowiącej odrębną strefę pożarową.
- Drugi z oskarżonych, poprzedni proboszcz parafii, ksiądz Zbigniew S., dobrowolnie poddał się karze. Latem 2019 roku został skazany na rok pozbawienia wolności w zawieszeniu na dwa lata oraz 7 tys. zł grzywny.
- Ksiądz Zbigniew K. stawał przed obliczem Temidy w sprawie dotyczącej pożaru katedry. W pierwszej instancji gorzowski sąd rejonowy uznał go za winnego zarzucanego mu czynu i skazał na karę roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na dwa lata i 14 tys. grzywny, a nadto zobowiązał go do wpłaty 10 tys. zł na cel społeczny.
- Rozpatrujący apelację obrońcy duchownego i prokuratora Sąd Okręgowy w Gorzowie uznał winę oskarżonego, ale złagodził poprzedni wyrok. Orzeczenie to, ogłoszone we wtorek, jest prawomocne.
Remont i Odbudowa Katedry
Remont zabytkowej świątyni, będący konsekwencją pożaru, objął nie tylko odbudowę uszkodzonych elementów, ale praktycznie cały kościół. Prace były zakrojone na szeroką skalę i miały na celu przywrócenie katedrze jej dawnej świetności oraz zapewnienie bezpieczeństwa. Po zakończeniu remontu, na początku lutego katedrę udostępniono wiernym, symbolizując powrót do normalności i odrodzenie po tragicznym wydarzeniu.
Pożar Gorzowskiej Katedry - GeoGorzów
Katedra Gorzowska: Historia i Znaczenie
Kościół katedralny pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny jest uznawany za jeden z symboli Gorzowa Wielkopolskiego. Został zbudowany w drugiej połowie XIII wieku jako miejski kościół parafialny. Świątynia, znajdująca się w samym centrum miasta, jest najcenniejszym zabytkiem i ważnym miejscem dla wiernych diecezji.
Rangę kościoła katedralnego zyskała w 1946 roku i jest obecnie głównym kościołem diecezji zielonogórsko-gorzowskiej. Jej odbudowa po pożarze była nie tylko kwestią przywrócenia zabytku, ale także symbolicznego odnowienia dla całej społeczności.
tags: #pozar #katedry #gorzowskiej #wikipedia