Skróty i oznaczenia w Straży Pożarnej

W codziennej pracy strażaków, zarówno Państwowej Straży Pożarnej (PSP), jak i Ochotniczej Straży Pożarnej (OSP), kluczowe jest szybkie i precyzyjne komunikowanie się. Służą do tego liczne skróty, akronimy i systemy oznaczeń, które pozwalają na jednoznaczne identyfikowanie jednostek, pojazdów, sprzętu oraz procedur. Zrozumienie tych oznaczeń jest niezbędne dla efektywnego dowodzenia i prowadzenia działań ratowniczo-gaśniczych.

Podstawowe skróty i organizacje

W przypadku Straży Pożarnej stosujemy najczęściej poniższe skróty:

• KM PSP Krosno - Komenda Miejska Państwowej Straży Pożarnej w Krośnie
• JRG Krosno - Jednostka Ratowniczo-Gaśnicza w Krośnie
• OSP - Ochotnicza Straż Pożarna
• MDP - Młodzieżowa Drużyna Pożarnicza
• KSRG - Krajowy System Ratowniczo - Gaśniczy
• OSP KSRG - Jednostka Ochotniczej Straży Pożarnej włączona do Krajowego Systemu Ratowniczo - Gaśniczego. Zwyczajowo w celu wyróżnienia danej OSP pisze się: OSP KSRG + nazwa jednostki.
• SiŚ - Siły i Środki dostępne do użycia w akcjach ratowniczo - gaśniczych.
• ZG ZOSP RP - Zarząd Gminny Związku Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczpospolitej Polskiej
• SKKM PSP - Stanowisko Kierowania Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej.

Powiązane służby ratunkowe

W ramach systemu ratownictwa medycznego i centrów powiadamiania ratunkowego stosuje się następujące skróty:

• SPPR Krosno - Samodzielne Publiczne Pogotowie Ratunkowe w Krośnie. Garaże SPPR mieszczą się przy ulicy Grodzkiej 45, obok budynku "starego szpitala".
• SOR - Szpitalny Oddział Ratunkowy (punkt, do którego trafiają osoby poszkodowane/pacjenci z zagrożeniem życia transportowani przez Zespoły Ratownictwa Medycznego)
• ZRM - Zespół Ratownictwa Medycznego (jest to karetka pogotowia wraz z ratownikami medycznymi, pielęgniarzami, pielęgniarkami systemu i/lub lekarzem)
• SDM - Skoncentrowana Dyspozytornia Medyczna dla naszego i okolicznych powiatów mieści się w Krośnie obok budynku "starego szpitala"
• CPR - Centrum Powiadamiania Ratunkowego, w którym przyjmowane są zgłoszenia z numeru alarmowego 112 oraz zgłoszenia, które zostały przekierowane z indywidualnych numerów alarmowych pozostałych służb tj. 997, 998, 999.

Oznaczenia pojazdów pogotowia ratunkowego:

• Zespół Ratownictwa Medycznego typu S - Karetka pogotowia wraz z dwoma ratownikami medycznymi i lekarzem. Najczęściej dysponowana do najpoważniejszych zdarzeń. W powiecie krośnieńskim stacjonują dwie karetki typu S.
• Zespół Ratownictwa Medycznego typu P - Karetka pogotowia wraz z dwoma ratownikami medycznymi.

Akronimy jako listy kontrolne

W strażackiej praktyce akronimy odgrywają kluczową rolę jako skrócone listy kontrolne, ułatwiające zapamiętanie i wykonanie niezbędnych czynności. Jednym z przykładów jest akronim SAMPLE, służący do zbierania wywiadu od poszkodowanego, którego strażacy uczą się na kursach Kwalifikowanej Pierwszej Pomocy:

• S - Symptomy. Gdzie Cię boli, co się stało, jak do tego doszło?
• A - Alergie. Czy jesteś na coś uczulony?
• M - Medykamenty. Czy przyjmujesz jakieś leki?
• P - Przebyte choroby. Czy na coś chorujesz, chorowałeś, byłeś w szpitalu?
• L - Lunch. Kiedy ostatni raz przyjmowałeś posiłek?
• E - Ewentualne.

W Stanach Zjednoczonych istnieje akronim, który pomaga strażakom sprawdzać wyposażenie przed wejściem do strefy zagrożenia. Instruktorzy FireTrap.pl, inspirując się tym rozwiązaniem, opracowali polski akronim SPOŁEM, stanowiący listę kontrolną strażaka do wejścia:

Kontrola według akronimu SPOŁEM:

• S - Sygnalizatory. Czy obaj strażacy posiadają uruchomione sygnalizatory bezruchu?
• P - Powietrze. Należy odkręcić butlę (nie podpinać jeszcze automatu!) i odczytać na głos stan powietrza.
• O - Oświetlenie. Czy obaj strażacy mają minimum jedną sprawną latarkę.
• Ł - Łączność. Należy sprawdzić, jaki jest kryptonim radiowy, czy obaj strażacy mają włączone i sprawne radiostacje. Należy bezwzględnie wykonać próbę łączności, najlepiej wywołując KDR-a.
• E - Ekwipunek. Czy strażacy zabrali ekwipunek zespołowy potrzebny do wykonania zadania (np. kamera termowizyjna, bosak)? Należy sprawdzić wzajemnie swój ekwipunek osobisty (np. czy spod kominiarki nie wystaje goła skóra, hełmy są zapięte pod szyją itp.).
• M - Meldunek o wejściu. Jeśli wszystkie powyższe elementy zostały sprawdzone, strażacy przed wejściem do strefy zagrożenia muszą zameldować o tym fakcie dowodzącemu. KDR musi zawsze wiedzieć, ilu strażaków znajduje się wewnątrz.

Sprawdzenie według akronimu SPOŁEM zajmuje około 15 sekund. Zachęca się do pogłębiania wiedzy i doskonalenia umiejętności, a także udostępniania artykułu, jeśli wniósł on pozytywną wartość.

Łączność radiowa w straży pożarnej

W straży pożarnej najczęstszym sposobem kontaktowania się między sobą jest korespondencja radiowa, dzięki której ratownicy mają ciągły kontakt z dowódcą akcji, dowódca ze stanowiskiem kierowania itp. Sieć radiowa to zespół trzech lub więcej stacji radiowych (radiotelefonów) pracujących według wspólnych danych radiowych.

Każda komenda PSP (główna, wojewódzka, miejska/powiatowa) ma swój wyznaczony kanał radiowy (np. B021T dla KM PSP Wrocław), na którym pracują wszystkie zastępy prowadzące działania na terenie miasta i powiatu podległego pod daną komendę. Swoje wewnętrzne kanały mają także poszczególne Jednostki Ratowniczo - Gaśnicze.

Rodzaje pracy radiowej:

• SIMPLEX - sposób pracy radiowej, przy którym nadawanie i odbiór są umożliwione na przemian w obu kierunkach łącza telekomunikacyjnego przy wykorzystaniu jednej częstotliwości.
• DUPLEX - nadawanie i odbiór są możliwe jednocześnie w obu kierunkach łącza telekomunikacyjnego przy wykorzystaniu dwóch częstotliwości.

Kryptonim to umowny znak rozpoznawczy maskujący przynależność służbową korespondenta - tzw. adres radiotelefoniczny. Państwowa Straż Pożarna dla potrzeb realizacji łączności radiowej UKF wykorzystuje częstotliwości z pasma pierwszego zakresu 160MHz, będącego w dyspozycji resortu spraw wewnętrznych. Pasmo to zostało podzielone na kanały radiowe z odstępem między nimi 12,5kHz.

Oznakowanie pojazdów pożarniczych

Wraz z rozwojem techniki pożarniczej pojawiły się problemy w szybkiej i sprawnej identyfikacji jednostek, pojazdów czy sprzętu. W związku z tym wprowadzono odpowiednie oznakowanie pojazdów pożarniczych, które pozwala na interpretację przynależności pojazdu lub sprzętu do jednostki ochrony przeciwpożarowej, jego rodzaju oraz kryptonimu radiowego.

Zgodnie z Załącznikiem do zarządzenia Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia 10 kwietnia 2008 r., generowanie liter i cyfr odbywa się po pobraniu kroju czcionki (fontu) pt. „Oznakowanie”. Na samochodach gaśniczych i specjalnych, których kolor lub kształt nadwozia nie sugeruje przynależności do straży pożarnej, może być umieszczony napis w kolorze numeru operacyjnego o treści: "STRAŻ POŻARNA" lub "PAŃSTWOWA STRAŻ POŻARNA".

Na przednich drzwiach kabin samochodów gaśniczych, specjalnych lub ratowniczych może być umieszczony herb odpowiednio: województwa, powiatu, miasta, emblemat szkoły lub godło PSP. Wysokość herbu, emblematu lub godła powinna wynosić 25 cm.

Numer operacyjny jest umieszczany na pojazdach samochodowych straży pożarnych wyposażonych i oznakowanych jako pojazdy uprzywilejowane w ruchu drogowym. Dla pojazdów pożarniczych nie zostały sztywno określone zasady ich numerowania, ale powinien on zostać wykonany według wytycznych zamieszczonych w Załączniku nr 1 do Zarządzenia Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia 10 kwietnia 2008 r.

Oznaczenia pojazdów PSP - numery operacyjne

Numery operacyjne mają podobne zadanie jak numery rejestracyjne na samochodach i służą usprawnieniu kierowania i prowadzenia działań ratowniczych poziomu interwencyjnego i taktycznego. Przekazują uczestnikom tych działań istotne informacje o przynależności pojazdu (statku) do jednostki ochrony przeciwpożarowej, jego rodzaju oraz o kryterium radiowym. Od połowy 2002 roku samochody Państwowej Straży Pożarnej zostały oznakowane numerami operacyjnymi. Numer operacyjny zawiera istotne fragmenty kryptonimu radiowego pojazdu i odnosi się do jednego i tylko jednego samochodu lub statku. Numer operacyjny lub numer na sprzęcie powinien mieć barwę kontrastującą z elementem lub nadwoziem, na którym został umieszczony.

System standaryzacji wyposażenia pojazdów pożarniczych

W jednostkach organizacyjnych Państwowej Straży Pożarnej wprowadzono system standaryzacji wyposażenia pojazdów pożarniczych i innych środków transportu. Celem tego systemu jest ujednolicenie przede wszystkim typów samochodów pożarniczych i ich minimalnego wymaganego wyposażenia.

Podstawy systemu standaryzacji określone zostały w dokumencie „Wytyczne standaryzacji pojazdów pożarniczych i innych środków transportu Państwowej Straży Pożarnej”, zatwierdzonym w dniu 14 kwietnia 2011 r. przez Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej. Standaryzacja wyposażenia została skonstruowana jako system otwarty, co oznacza możliwość dodawania nowych standardów wyposażenia.

Objaśnienie nazewnictwa dla samochodów pożarniczych i specjalistycznych

W straży pożarnej pojazdy dzielimy na dwie kategorie: samochody gaśnicze oraz specjalistyczne. Samochody gaśnicze najczęściej posiadają zbiornik wodny oraz różnego rodzaju sprzęt służący do zwalczania zagrożeń na poziomie podstawowym. Samochody specjalistyczne dzielą się na różne kategorie, np. autodrabiny, podnośniki, lub pojazdy należące do specjalistycznych grup ratowniczych.

Podstawowe informacje na temat skrótów literowych:

• Pierwsza litera w oznaczeniu: G - samochód gaśniczy, S - samochód specjalistyczny.
• Określenie masy samochodu: L - lekki (do 7,5 tony), brak oznaczenia literowego - średni (od 7,5 do 14 ton), C - ciężki (od 14 ton).

Parametry literowe dla samochodów gaśniczych:

• B - zbiornik wodny ("beczka")
• A - autopompa (pompa działająca zależnie od silniku samochodu)
• M - motopompa (pompa z własnym silnikiem)

Dodatkowe oznaczenia wyposażenia pojazdu:

• Pr - ładunek proszkowy
• Sn - ładunek śniegowy (bardzo rzadko spotykane)
• Rt - ratownictwo techniczne (stosowane przy pojazdach gaśniczych i specjalistycznych)

Stosowane oznaczenia dla samochodów specjalistycznych:

• D - autodrabina
• H - podnośnik hydrauliczny
• Rt - ratownictwa technicznego
• Rd - ratownictwa drogowego
• Rw - ratownictwa wodnego
• Rchem - ratownictwa chemicznego
• Rwys - ratownictwa wysokościowego
• Rp lub Grat - poszukiwawczo-ratownicze
• Rmed - ratownictwa medycznego (często strażackie ambulanse; rzadsze oznaczenie: RM)
• Rr - ratowniczo-rozpoznawczy
• Op - operacyjny
• Dł - dowodzenia i łączności
• Cn - cysterna (stosuje się również inne oznaczenia: GCBM, SCZ, SCCs, SZ)
• W - wężowy
• Pgaz - przeciwgazowo-dymowy
• Dź - dźwig
• Kn - nośnik kontenerów
• Kw - kwatermistrzowski
• Bus - mikrobus (SLBus), autobus
• On - oświetleniowy

Przykłady używanych oznaczeń:

• GBA - gaśniczy, średni samochód ratowniczo-gaśniczy ze zbiornikiem wodnym i autopompą.
• GCBA-Rt - gaśniczy, ciężki samochód ratowniczo-gaśniczy ze zbiornikiem wodnym, autopompą oraz sprzętem ratownictwa technicznego.
• GLM - gaśniczy, lekki samochód z motopompą.
• SCD - specjalistyczna, ciężka autodrabina.
• SCRt - specjalistyczny, ciężki samochód ratownictwa technicznego.
• SRchem - specjalistyczny, średni samochód ratownictwa chemicznego.

Regulacje prawne i dopuszczenia wyrobów

Państwowa Straż Pożarna w celu realizacji zadań ustawowych korzysta ze specjalistycznego sprzętu i pojazdów o różnorakich funkcjach. Wyroby służące zapewnieniu bezpieczeństwa publicznego lub ochronie zdrowia i życia oraz mienia, wprowadzane do użytkowania w jednostkach ochrony przeciwpożarowej, mogą być stosowane wyłącznie po uprzednim uzyskaniu dopuszczenia do użytkowania zgodnie z rozporządzeniem MSWi z dnia 20 czerwca 2007 r.

Aplikacja do zgłaszania uwag i propozycji zmian w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 czerwca 2007 r. jest dostępna na stronie internetowej www.monit.straz.gov.pl.

tags: #dob #skrot #strazacki