Dom Ludowo-Strażacki w Sędziejowicach stanowi serce lokalnej społeczności, będąc siedzibą Ochotniczej Straży Pożarnej oraz miejscem licznych wydarzeń kulturalnych i społecznych. Jego historia jest ściśle związana z dziejami jednostki OSP Sędziejowice, która od ponad dziewięćdziesięciu lat aktywnie służy mieszkańcom.
Historia Ochotniczej Straży Pożarnej w Sędziejowicach
Początki i pierwsze lata działalności
Jednostka Ochotniczej Straży Pożarnej w Sędziejowicach została założona w październiku 1929 roku. Inicjatorem jej powstania i zarazem pierwszym naczelnikiem w latach 1929-1932 był Romuald Bedykanis, który ukończył wydział mierniczy P.P.K. w Piotrogrodzie i posiadał przeszkolenia strażackie. W latach 1929-1932 przeprowadził komasację pól w Sędziejowicach, a wykorzystując nabyte umiejętności, zorganizował również jednostkę OSP w Śladkowie Dużym.
Skala zniszczeń spowodowanych przez żywioł ognia mobilizowała do zakupu sprzętu pożarniczego. Uchwalono wówczas dobrowolną składkę, co najmniej 50 groszy od członka, którą zobowiązano się wpłacić z góry na trzy lata. Pomoc finansową zadeklarowali też mieszkańcy wsi. Pod koniec grudnia 1929 roku pierwszymi nabytkami było 20 mosiężnych hełmów dla szeregowych i jeden niklowany dla naczelnika. 11 lutego 1930 roku druhowie czynni złożyli przysięgę w obecności naczelnika Romualda Bedynikasa i Ignacego Urbańskiego, instruktora z Okręgowego Związku Straży Pożarnych w Busku-Zdroju. Na zbiórkę zwoływano druhów początkowo za pomocą metalowego gwizdka, a od 22 marca 1930 roku - trąbką sygnałową dużą na ton „Es”.
W latach 1929-1939 do pożaru jeżdżono konnym wozem strażackim, do którego zaprzęgano dwa konie udostępniane przez gospodarzy takich jak Ludwik Cichoński, Jan Głuch, Jan Kraj, Andrzej Krupa, Jan Mentel, Andrzej Skowera i Walenty Ziółkowski. Konie dla potrzeb straży były ubezpieczone. Lokalizację pożarów dokonywano poprzez obserwację terenu z wieży kościelnej. W tym czasie odnotowano siedem pożarów, w tym jeden najgroźniejszy (23 października 1931 roku), który zniszczył fragment wsi zwany Łazienkami. W innym natomiast, oprócz strat gospodarzy, spłonęło również umundurowanie naczelnika i dwóch innych druhów. Od jesieni 1932 roku nastąpiła również zmiana w zarządzie jednostki, a w 1936 roku naczelnikiem został Józef Styrcz, a jego zastępcą Władysław Gocoł. Dużym zmartwieniem utrudniającym działalność druhom był brak strażnicy.
Wyzwania powojenne i budowa nowej strażnicy
Dramatyczne wydarzenia lat 1939-1945, choć nie dotknęły bezpośrednio członków jednostki, miały wpływ na wielu mieszkańców Sędziejowic. Po zakończeniu działań wojennych najważniejszym zadaniem druhów było zrealizowanie wcześniejszych planów dotyczących budowy domu, który służyłby nie tylko członkom OSP, ale wszystkim mieszkańcom wsi. We wrześniu 1947 roku podjęto prace budowlane. W 1951 roku i 1953 roku decyzją zarządu OSP było wykonanie z własnych funduszy wozu rekwizytowego, przystosowanego do zaprzęgu konnego i ciągnikowego, celem zapewnienia stałego środka transportu. Wóz ten został wykonany z poniemieckiego wózka gaśniczego. Syrenę alarmową jako dar dla jednostki przekazał były członek OSP w Sędziejowicach - Czesław Dzido. W 1974 roku, w miarę powiększania ilości posiadanego sprzętu oraz rozszerzania różnorakich form działalności społecznej, 25 sierpnia 1974 roku odbyła się uroczystość z okazji przekazania jednostce OSP w Sędziejowicach sztandaru (wykonanego w prywatnej pracowni w Kielcach).
Z czasem, gdy jednostka OSP została przeklasyfikowana na typ „S” (jednostkę OSP z samochodem), powstała koncepcja budowy nowego obiektu strażackiego. Druh Władysław Gocoł podjął się również tego zadania, choć nie doprowadził do jego zakończenia. Zmarł 25 czerwca 1992 roku, żegnany przez liczne delegacje jednostek OSP. W 1978 roku druhowie i mieszkańcy Sędziejowic przystąpili do kopania dołów pod fundamenty nowej strażnicy z pomieszczeniem na świetlicę i garaż. Początkowy entuzjazm towarzyszący przedsięwzięciu budowy nowej strażnicy z biegiem czasu zaczął wygasać, a inwestycja długo nie wychodziła poza fundamenty.
Zaczęły się rozgrywki pomiędzy samorządem wiejskim wspieranym przez OSP a Urzędem Miasta i Gminy w Chmielniku na tle koncepcji przeznaczenia obiektu. Władza gminna chciała na piętrze umieścić ośrodek zdrowia, a mieszkańcy - świetlicę. Przeciągająca się budowa zniechęciła wielu mieszkańców do prac społecznych i stała się zaczątkiem buntu młodych. Niezgodność poglądów spowodowała, że w 1989 roku nastąpiła zmiana naczelnika. Stanowisko przejął Jan Klimczak, wsparty przez młode i średnie pokolenie członków organizacji strażackiej. Przed nowym naczelnikiem stanęły niełatwe zadania. 15 sierpnia 1993 roku nastąpiło uroczyste otwarcie i poświęcenie nowej strażnicy, którego dokonał ówczesny proboszcz parafii - ks. Józef Dzwonek. Obiekt powstał dzięki składkom i pomocy wszystkich mieszkańców. Z dużym zaangażowaniem uczestniczyli m.in.: prezes - Mieczysław Wilk, zastępca prezesa - Włodzimierz Staroń, zastępca naczelnika - Roman Dzido, gospodarz - Daniel Chejdysz, sekretarz - Jan Kania, Marek Cichoński - skarbnik oraz druhowie.
Wyposażenie i działania operacyjne OSP Sędziejowice
Ewolucja taboru i akcje ratownicze
Pierwszym wozem bojowym, jaki trafił na wyposażenie jednostki dzięki działaniom druha Klimczaka i akceptacji tych działań przez burmistrza, był Jelcz GCBA 6/32 w 1991 roku. Spośród działających na terenie gminy Chmielnik ochotniczych straży pożarnych jedynie jednostka w Sędziejowicach posiadała wówczas ciężki samochód gaśniczy wodno-pianowy. Od 2014 roku jednostka OSP w Sędziejowicach posiada samochód średni gaśniczy ze zbiornikiem wodnym Star GBA 2,5/16 oraz lekki samochód kwatermistrzowski Lublin II.
Jedną z ważniejszych akcji, w jakich uczestniczyli strażacy z Sędziejowic, był pożar w Kuźni Raciborskiej w sierpniu 1992 roku. Wezwano wówczas posiłki z całej Polski, w sumie z 30 województw. Z OSP w Sędziejowicach uczestniczyli druhowie: Adam Kania, Jan Klimczak, Wiesław Olesiak, Marian Trela, Mirosław Wilk oraz Adam Witkowski. Znaczący jest również fakt, iż jednostka z Sędziejowic prowadziła cały konwój pod kierownictwem Stanisława Płazy. Był to największy pożar w powojennej historii Polski i Europy Środkowej. Oprócz tego druhowie zwalczali również pożar w Olkuszu (Stanisław Gradek, Jan Klimczak, Wiesław Olesiak, Zdzisław Mroziński). Brali udział w akcji przeciwpowodziowej w Nowym Korczynie w 1997 roku oraz w Sandomierzu w 2010 roku.
Zawody sportowo-pożarnicze i Młodzieżowe Drużyny Pożarnicze
W okresie swej działalności strażacy uczestniczyli we wszystkich zawodach sportowo-pożarniczych gminnych, mając na koncie sporo sukcesów. W 1991 i 1992 roku zajęli drugie miejsca, w 1993 roku - pierwsze, w 1994 roku - drugie, a w 1995 roku - trzecie. W 1994 roku zorganizowano Młodzieżową Drużynę Pożarniczą (MDP), która po raz pierwszy zaprezentowała swoje umiejętności w Lisowie, zdobywając II miejsce na szczeblu gminy. Seniorzy uplasowali się wówczas na trzeciej pozycji. W 1999 roku utworzona została Młodzieżowa Drużyna Pożarnicza dziewczęca. Kolejne lata również zaowocowały w czołówce najlepszych, a w przedostatnich zawodach sportowo-pożarniczych, które odbyły się w 2015 roku w Chmielniku, zajęli II miejsce.
Dom Ludowy - Centrum Życia Społecznego i Kulturalnego
Aktywność społeczna i współpraca
Strażacy ochotnicy działają również na innych płaszczyznach. Akcje ratownicze i szkolenia to tylko część działalności OSP, a druhowie angażują się i poświęcają swój czas na inne przedsięwzięcia, za które ekwiwalent nie przysługuje. Druhowie oraz druhny czynnie włączają się w obchody uroczystości państwowych, gminnych i kościelnych. 22 maja 2016 roku w gminie Chmielnik obchodzony był po raz pierwszy Gminny Dzień Strażaka.
Działający ochotnicy wykazują dużą aktywność we współpracy z innymi instytucjami działającymi w miejscowości, takimi jak Filia Biblioteczna w Sędziejowicach czy Klub Dziecięco-Młodzieżowy Wolna Strefa. W przedstawianych prelekcjach przestrzegają przed zagrożeniami, przedstawiają zakres prowadzonych akcji ratowniczych, uczą udzielania pierwszej pomocy, ale również włączają się do wspólnej zabawy z dziećmi. Do tej pory zaangażowali się w organizowany dla dzieci „Dzień Dziecka”, „Mikołajki”, „Bezpieczne Ferie” oraz inne okolicznościowe spotkania. Wspierają akcje społeczne i charytatywne organizowane nie tylko w swojej miejscowości. Zawsze służą pomocą i wsparciem. Nie od dziś wszyscy razem spotykają się, integrują i wymieniają pomysłami.
Rola Gminnego Ośrodka Kultury i wydarzenia kulturalne
Dom Ludowo-Strażacki często współdziała z Gminnym Ośrodkiem Kultury w Sędziejowicach, który jest aktywnym organizatorem wydarzeń kulturalnych w gminie. Dyrektor Gminnego Ośrodka Kultury w Sędziejowicach, z ponad 30-letnim doświadczeniem, jest wieloletnim instruktorem tańca ludowego i towarzyskiego, założycielem Zespołu Pieśni i Tańca „Ziemia Sędziejowicka” oraz Gminno-Strażackiej Orkiestry Dętej „Druh”, a także prezesem Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego Gminy Sędziejowice. GOK w Sędziejowicach otrzymał dofinansowanie w programie Dom Kultury + realizowanym przez Narodowe Centrum Kultury, co świadczy o jego aktywności w rozwoju oferty kulturalnej.
Wydarzenia takie jak MotoFolk 2019, święto gminy Sędziejowice, pokazują, jak Dom Ludowo-Strażacki i przyległy teren stają się miejscem integracji. Drugi dzień MotoFolku 2019 stał pod znakiem Regionalnego Festiwalu Folkloru „Spotkanie nad Grabią”, a poza sceną animatorzy przygotowali mnóstwo atrakcji dla najmłodszych. Stoiska poszczególnych sołectw z terenu gminy oraz Zespołu Szkół Rolniczych im. Władysława Grabskiego w Sędziejowicach kusiły słodkimi smakołykami. Wskazuje to na multidyscyplinarne wykorzystanie przestrzeni i współpracę wielu podmiotów.
Wyzwania i perspektywy na przyszłość
Dzisiaj bolączką jednostki OSP Sędziejowice jest jej siedziba. Jest to wielki budynek, który nie spełnia wymagań i oczekiwań zarówno strażaków, jak i mieszkańców Sędziejowic. Przede wszystkim brakuje funkcjonalności obiektu do potrzeb. Największym zmartwieniem jest zły stan konstrukcji, który stanowi zagrożenie dla użytkowników obiektu. Budynek ten był kilkakrotnie remontowany, mimo to konieczna jest inicjatywa budowy nowego, spełniającego normy techniczne i użytkowe wielofunkcyjnego obiektu. To wyzwanie stanowi priorytet dla przyszłości lokalnej społeczności i Ochotniczej Straży Pożarnej w Sędziejowicach.
Zasłużeni dla OSP Sędziejowice
Wśród zasłużonych strażaków, którzy przyczynili się do rozwoju jednostki i jej siedziby, znajdują się:
- Jan Klimczak - zasłużony strażak, były naczelnik, odgrywał kluczową rolę w budowie strażnicy i pozyskiwaniu sprzętu.
- Marek Kwiecień - honorowy strażak.
Do grona wspierających należą: Kazimierz Ciszowski, Marek Chwaliński, Roman Gocoł, Gabriel Skowera, Jarosław Szuster oraz Rafał Wykurz.
W gronie nieżyjących zasłużonych działaczy są druhowie:
- Romuald Bedykanis - założyciel jednostki.
- Daniel Chejdysz - gospodarz.
- Władysław Gocoł - naczelnik.
- Wiesław Olesiak - kierowca.
- Mieczysław Wilk - prezes.
- Adam Witkowski - członek OSP.
W pamięci strażaków na zawsze pozostaną wszyscy pozostali śp. zasłużeni druhowie.
tags: #dom #ludowo #strazacki #sedzejowice