Nowy rządowy Program Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025-2026 stanowi znaczące wsparcie finansowe dla gmin i samorządów, mające na celu wzmocnienie lokalnych systemów bezpieczeństwa i przygotowanie społeczności na reagowanie w sytuacjach kryzysowych. Program, o wartości ponad 16 miliardów złotych rocznie, skupia się na wzmacnianiu zdolności państwa i samorządów do reagowania na sytuacje kryzysowe, finansując budowę i modernizację obiektów ochrony zbiorowej, rozwój systemów alarmowania i łączności, zakup sprzętu ratowniczego oraz działania edukacyjne z zakresu bezpieczeństwa.
Środki z programu trafiają bezpośrednio do jednostek samorządu terytorialnego w formie dotacji celowej z budżetu państwa. Aby uzyskać dofinansowanie, samorząd powinien przygotować wniosek zawierający szczegółowy opis planowanych zadań oraz zakres planowanego wyposażenia.
Pomoc w procesie pozyskiwania środków oferowana jest jednostkom samorządowym, OSP i instytucjom publicznym, obejmując doradztwo w doborze odpowiedniego sprzętu oraz przygotowanie zamówień zgodnych z wymogami dotacyjnymi. Przykładem skutecznego wykorzystania środków jest Gmina Wińsko, która otrzymała 103 000 zł dofinansowania na doposażenie bazy magazynowej w sprzęt niezbędny do działań ratowniczych, w tym agregaty prądotwórcze, osuszacze, nagrzewnice, plandeki i zapory przeciwpowodziowe.
Na co można przeznaczyć środki z dotacji?
Program finansuje zakup specyficznego sprzętu i realizację określonych działań, zgodnie z nowymi podpunktami ustawy. Dofinansowanie nie obejmuje zakupu odzieży bojowej, rękawic czy butów specjalnych, chyba że są one częścią szerszego, dopuszczonego do finansowania zadania. Możliwe zastosowania środków obejmują:
Koszty związane z organizacją działań prewencyjnych i edukacyjnych:
- Koszty związane z sędziowaniem zawodów sportowych strażackich.
- Koszty działań prewencji społecznej organizowanych przez OSP dla mieszkańców.
- Koszty akcji informacyjnych prowadzonych przez OSP w placówkach oświatowych, w tym opracowanie materiałów promocyjnych (ulotki, animacje, prezentacje) oraz materiałów edukacyjnych (kolorowanki, komiksy, plakaty, naklejki, plansze, elementy odblaskowe, opaski, smycze).
- Organizacja zajęć edukacyjno-prewencyjnych w zakresie ochrony przeciwpożarowej dla dzieci i młodzieży, szkół, przedszkoli oraz innych grup społecznych, w tym zakup materiałów edukacyjnych w formie upominków, broszur, ulotek, plansz poglądowych, filmów szkoleniowych, prezentacji, książek itp.
Zakup sprzętu multimedialnego i specjalistycznego:
- Zakup sprzętu multimedialnego, takiego jak komputer, rzutnik multimedialny, ekran.
- Zakup sprzętu logistycznego, np. namioty, łóżka, nagrzewnice.
- Wymiana środków opatrunkowych będących na wyposażeniu toreb medycznych, np. hydrożele, zestawy opatrunkowe, sprzęt do tlenoterapii.
Zakup sprzętu niezbędnego do usuwania skutków zdarzeń:
- Pilarki i piły spalinowe są niezbędne przy usuwaniu skutków wichur, nawałnic i zdarzeń drogowych.
- Przecinarki do betonu i stali, wykorzystywane przez służby ratunkowe i OSP podczas akcji związanych z wypadkami drogowymi lub usuwaniem skutków katastrof budowlanych.
- Agregaty prądotwórcze, wykorzystywane podczas przerw w dostawie energii do zasilania awaryjnego budynków publicznych, punktów ewakuacji lub baz służb ratowniczych.
- Pompy ciśnieniowe, służące do szybkiego usuwania wody po zalaniach, podtopieniach i intensywnych opadach.
Dostęp do platform szkoleniowych:
- Zakup dostępu do platformy szkoleniowej w zakresie Kwalifikowanej Pierwszej Pomocy (KPP).
Program Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej 2025-2026 - Warunki Uczestnictwa
Program jest otwarty dla wszystkich jednostek OSP, niezależnie od tego, czy należą do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego (KSRG), czy działają poza jego strukturami.
W przypadku pytań dotyczących realizacji zadań publicznych, takich jak „Wyposażenie w sprzęt ratowniczo-gaśniczy, remont i modernizacja strażnic jednostek Ochotniczych Straży Pożarnych z terenów wiejskich”, często pojawiają się wątpliwości:
Wkład własny
W sytuacji, gdy otrzymane dofinansowanie jest niższe niż wnioskowana kwota, wkład własny powinien zostać zachowany na poziomie minimum 2% wnioskowanej kwoty dofinansowania. Na przykład, jeśli OSP wnioskowało o 20 000 zł, a otrzymało 5 000 zł dotacji, wkład własny w wysokości 2% jest liczony od kwoty 20 000 zł, co daje 400 zł.
Zmiana asortymentu
Jeśli przyznane dofinansowanie wraz z wkładem własnym nie wystarcza na zakup całego asortymentu wskazanego w pierwotnej ofercie, należy dokonać zakupu sprzętu z listy zawartej w ofercie. W sytuacji, gdy przyznane środki nie wystarczą nawet na zakup kluczowego elementu (np. agregatu prądotwórczego), konieczne jest złożenie do Funduszu Sprawiedliwości (FSUSR) wniosku o zgodę na zakup innego asortymentu.
Dokonywanie zakupów przed otrzymaniem umowy
Umowy są wysyłane sukcesywnie. Płatność za zakup musi być dokonana przelewem z konta bankowego OSP wskazanego w umowie, w wysokości otrzymanego dofinansowania plus wkład własny.
10 kroków do udanego wniosku o dotację dla straży pożarnej
Przykłady Współpracy i Pozyskania Sprzętu
Wiele jednostek OSP aktywnie pozyskuje środki na doposażenie. Przykłady z lat poprzednich pokazują różnorodność źródeł finansowania i rodzajów pozyskiwanego sprzętu:
- Ochotnicza Straż Pożarna w Woli Wadowskiej otrzymała dofinansowanie z WFOŚiGW w Rzeszowie i Gminy Wadowice Górne na zakup syreny alarmowej, obuwia specjalnego skórzanego, kominiarki strażackiej, rękawic specjalnych, prądownicy wodno-pianowej TURBOMATIC z nakładką oraz narzędzia wielofunkcyjnego Hooligan.
- W 2020 roku, ze środków z Funduszu Pracy i Urzędu Gminy Wadowice Górne, zakupiono koszulki strażackie, odzież MDP, buty koszarowe oraz sorbent mineralny.
- Dzięki dotacji z KSRG oraz Gminy Wadowice Górne, w 2020 roku udało się zakupić motopompę szlamową WT 40X wraz z wężami i smokami.
- Fundacja Służby Ratunkowe RP wsparła jednostkę sprzętem niezbędnym do walki z epidemią.
- Firma KWAZAR przekazała opryskiwacz plecakowy NEPTUNE Super 15 l, który służy do usuwania plam na drogach.
- Projektowanie 3D & Drukowanie 3D Three Arrows Michał Kuroś dostarczył przyłbice ochronne, zwiększając bezpieczeństwo strażaków.
- Jednostka pozyskała maseczki (higieniczne, włókniane, bawełniane) oraz płyn do dezynfekcji rąk dzięki życzliwości różnych firm.
- W styczniu 2020 r. zakupiono kamizelki koszarowe, kamizelki odblaskowe, bosak sufitowy oraz gaśnicę proszkową 2 kg ABC.
Warto podkreślić znaczenie wsparcia ze strony firm, które przekazują jednostkom OSP niezbędny sprzęt, np.:
- ZAKŁAD PRODUKCJI SPRZĘTU OSTRZEGAWCZEGO DLA ROBÓT DROGOWYCH WEKTOR Sp. z o. o. przekazał lampy wcześnie ostrzegające diodowe.
- Firma Navitel Poland przekazała nawigację samochodową, ułatwiającą szybszy dojazd i lokalizację zdarzenia.
- Firma DROG-ZNAK z Warszawy przekazała znak A-34 do oznaczania i zabezpieczania miejsc wypadków drogowych.
- Firma Jagatex Odblaski wsparła jednostkę kamizelkami z napisem STRAŻ, szelkami odblaskowymi oraz pelerynkami, poprawiając widoczność i bezpieczeństwo strażaków.
