Mieszkańcy Buska, świadomi znaczenia ochrony mienia, postanowili zorganizować własną ochotniczą straż pożarną. Pierwsza wzmianka o założeniu ochotniczej straży pożarnej w Busku-Zdroju znajduje się w państwowym wojewódzkim archiwum w Kielcach i pochodzi z roku 1896. Dokumenty te były pisane w języku rosyjskim. W 1900 roku w Busku powstał „komitet organizacyjny ochotniczej straży pożarnej”, liczący dziewięciu członków. Pierwsze zebranie członków ochotniczej straży pożarnej odbyło się 26 listopada 1901 roku.
Początki i Rozwój Ochotniczej Straży Pożarnej w Busku-Zdroju
Po historycznym zebraniu, członkowie jednostki, mimo braku wystarczającej ilości sprzętu strażackiego, ćwiczyli musztrę w swoich cywilnych ubraniach. Radosna wiadomość z Kielc nadeszła 9 września 1902 roku, kiedy jednostka została oficjalnie zarejestrowana przez ówczesnego gubernatora. Było to wielkie wydarzenie dla mieszkańców, zwłaszcza dla młodych ludzi, którzy mieli możliwość publicznego zaprezentowania swoich umiejętności w walce z pożarami.
W 1904 roku jednostka wyjeżdżała już do pożarów, posiadając wóz konny wyposażony w sprzęt strażacki. Posiadanie takiego wozu oraz dwóch sikawek ręcznych stawiało OSP w Busku-Zdroju w rzędzie straży nowoczesnych, co stanowiło wyraz wielkiej dumy zarówno strażaków, jak i mieszkańców. Pierwsza inwentaryzacja sprzętu i umundurowania miała miejsce w 1906 roku.
Jednostka brała udział w wielu groźnych pożarach, na przykład w 1910 roku w Stopnicy, gdzie walnie przyczyniła się do skutecznego zdławienia ognia. W mieście do największych pożarów zaliczono ten z 1912 roku, w którym spłonęło kilka budynków i stodół północnej ściany ulicy Kilińskiego. Pomoc udzieliły wówczas straże z Chmielnika, Stopnicy i Pińczowa.
Działalność OSP w Okresie Wojen i Okupacji
W czasie pierwszej wojny światowej, podczas toczących się walk o Busko, jednostka OSP z narażeniem życia gasiła pożary zabudowań mieszkańców. Nie odstraszały ich wybuchy pocisków artyleryjskich w pobliżu płonących domów. Pod płaszczykiem ochotniczej straży pożarnej powstała w 1915 roku Polska Organizacja Wojskowa (P.O.W.), której założycielem i komendantem był Józef Piłsudski. Wszyscy członkowie P.O.W. należeli do ochotniczej straży pożarnej i pod pozorem tej organizacji prowadzili musztry i ćwiczenia w terenie, a w czasie odwrotu wojsk austriackich rozbroili jeden z oddziałów.
Kolejnym ważnym wydarzeniem w historii jednostki był 3 maja 1926 roku. Podczas obchodów 135. rocznicy uchwalenia Konstytucji 3 Maja, jednostce przekazano sztandar w obecności władz powiatowych i miejskich oraz licznie zgromadzonego społeczeństwa Buska. W kolejnych latach członkowie OSP nieśli pomoc podczas wielu klęsk żywiołowych, takich jak pożary i powodzie, w tym największa powódź w 1934 roku, kiedy to wylała Wisła. Za ofiarną pracę z groźnym żywiołem jednostka otrzymała pochwałę.
Lata 1935-1939, ostatnie lata okresu międzywojennego, były okresem wytężonej pracy członków OSP. W 1936 roku Ochotnicza Straż Pożarna otrzymała od rady miasta dwufrontowy plac na budowę remizy między ulicami Kilińskiego i Kościuszki. Wybuch II wojny światowej przerwał działalność OSP w Busku-Zdroju, wznowiono ją dopiero w październiku 1940 roku. Wówczas straż liczyła trzech oficerów, siedmiu podoficerów i 21 szeregowych. W 1942 roku naczelnikiem został Stefan Mazurkiewicz, a stan kadry powiększył się do 75 osób. Większość strażaków aktywnie uczestniczyła w działalności organizacji podziemnych, zwłaszcza Armii Krajowej. W 1941 roku dzięki ofiarności i wyszkoleniu buskich strażaków ocalał magazyn broni i amunicji A.K.
Historia OSP w Bełdowie
Przekształcenia i Modernizacja Straży Pożarnej po II Wojnie Światowej
W drugiej połowie 1948 roku ukończono budowę świetlicy strażackiej. 25 sierpnia 1958 roku zmarł długoletni Powiatowy Komendant OSP mjr pożarnictwa Wacław Hiżycki, a jego dotychczasowy zastępca objął stanowisko Komendanta. Mniej więcej w tym samym czasie nastąpiły zmiany ustawowe dotyczące organizacji ochrony przeciwpożarowej w Polsce. 4 lutego 1950 roku Sejm uchwalił ustawę o ochronie przeciwpożarowej i jej organizacji. Na mocy tego aktu powołano Urząd Centralny - Komendę Główną Straży Pożarnych, która podlegała Ministrowi Gospodarki Komunalnej. Od 1954 roku nadzór nad ochroną przeciwpożarową przejął Minister Spraw Wewnętrznych. W tym samym czasie przy prezydiach Wojewódzkich Rad Narodowych powołano Komendy Wojewódzkie Straży Pożarnej i Komendy Powiatowe.
Ważne Postacie w Historii Buskiej Straży Pożarnej
Ppłk. Radosław Kałamaga
W służbie strażackiej ppłk. Radosław Kałamaga spędził prawie 40 lat. Urodził się 4 stycznia 1931 roku w Busku-Zdroju. Po ukończeniu szkoły podstawowej w 1945 roku wyjechał do Świebodzina, gdzie rozpoczął naukę w zawodzie ślusarz-mechanik. Po dwóch latach powrócił do Buska, do ukochanej Kielecczyzny. Mając zamiłowanie do pożarnictwa, w 1949 roku wstąpił w szeregi OSP Busko-Zdrój, za pośrednictwem której został skierowany na oficerski kurs pożarniczy do Łodzi. Po ukończeniu kursu, 1 czerwca 1952 roku rozpoczął służbę w Powiatowej Komendzie Straży Pożarnych w Busku-Zdroju na stanowisku Zastępcy Komendanta Powiatowego. Przez całe życie szkolił się i doskonalił, uzyskując m.in. dyplom mistrzowski w zawodzie mechanik pojazdowy. W 1965 roku ukończył liceum ogólnokształcące, a w 1969 roku uzyskał dyplom ukończenia Szkoły Oficerów Pożarnictwa w Warszawie.
Ppłk. Radosław Kałamaga wniósł duży osobisty wkład w organizowanie ochrony przeciwpożarowej na Ziemi Buskiej, inicjując i udzielając pomocy w budowie strażnic OSP oraz modernizacji obiektów ZSP. Dzięki jego umiejętnościom mechanicznym, w 1985 roku przygotował motopompę PO-5, dzięki której reprezentacja województwa kieleckiego zdobyła Mistrzostwo Polski w sporcie pożarniczym w Gdańsku. W 1990 roku ppłk. Zdzisław Radosław Kałamaga przeszedł na zasłużoną emeryturę z funkcji Komendanta Zawodowej i Rejonowej Straży Pożarnej.
Mł. bryg. inż. Henryk Kocjan
Na jego miejsce został powołany mł. bryg. inż. Henryk Kocjan, urodzony 13 października 1956 roku w Ostrowcu Świętokrzyskim. Służbę w Straży Pożarnej rozpoczął jako podporucznik pożarnictwa 1 sierpnia 1980 roku w Szkole Chorążych Pożarnictwa w Krakowie, gdzie początkowo wykonywał zadania dowódcy kompanii, a następnie starszego wykładowcy. Od 1 lutego 1983 roku kontynuował służbę w Zawodowej Straży Pożarnej w Busku-Zdroju, piastując kolejno różne stanowiska.
W 1992 roku, na podstawie ustawy z 24 sierpnia 1991 roku o Państwowej Straży Pożarnej, Komenda Rejonowa Straży Pożarnych została przekształcona w Komendę Rejonową Państwowej Straży Pożarnej, a Zawodowa Straż Pożarna w Jednostkę Ratowniczo-Gaśniczą PSP. Był to okres wytężonej pracy organizacyjno-szkoleniowej związanej z wprowadzaniem nowych struktur oraz przygotowaniem do nowych zadań ratowniczych. Komendantem Rejonowym Państwowej Straży Pożarnej w Busku-Zdroju został mł. bryg. inż. Henryk Kocjan.
W ostatnim dziesięcioleciu Państwowa Straż Pożarna przeszła kolosalne zmiany jakościowe, organizacyjne, szkoleniowe i sprzętowe, stając się mobilną służbą ratowniczą wchodzącą w skład Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji. Jedną z ważniejszych akcji dowodzonych przez Komendanta Kocjana była powódź w 1997 roku na terenie powiatu buskiego, która trwała 18 dni. Mł. bryg. Henryk Kocjan znacząco przyczynił się również do rozpoczęcia prac związanych z budową nowego obiektu strażnicy Komendy Powiatowej PSP w Busku-Zdroju. Dnia 30 września 1999 roku mł. bryg. Henryk Kocjan przeszedł na zasłużoną emeryturę.
Mł. bryg. mgr inż. Grzegorz Jankowski
Od 1 października 1999 roku do 31 sierpnia 2004 roku Komendą Powiatową PSP w Busku-Zdroju kierował mł. bryg. mgr inż. Grzegorz Jankowski. Służbę w ochronie przeciwpożarowej rozpoczął 1 sierpnia 1980 roku w Komendzie Rejonowej Straży Pożarnych w Busku-Zdroju na stanowisku referenta, po ukończeniu Szkoły Chorążych Pożarnictwa w Krakowie. Systematycznie podnosił kwalifikacje, uzyskując w 1988 roku tytuł inżyniera pożarnictwa w Szkole Głównej Służby Pożarniczej w Warszawie, a w 2003 roku tytuł magistra na Akademii Świętokrzyskiej w Kielcach. Dzięki osiąganym wynikom i predyspozycjom dowódczym, w latach 1989-2006 zajmował wiele stanowisk służbowych o charakterze dowódczym.
Nowa Siedziba Komendy Powiatowej PSP i Działania Operacyjne
W 2000 roku rozstrzygnięto przetarg na budowę nowej siedziby Komendy, a realizacją inwestycji zajęło się Przedsiębiorstwo Budownictwa Ogólnego „Kartel” S.A. w Łanach. 1 czerwca 2001 roku na stanowisko Zastępcy Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w Busku-Zdroju powołany został asp. sztab. mgr Kazimierz Zabłotny. Latem 2001 roku teren powiatu buskiego został ponownie dotknięty przez powódź, a lokalne podtopienia objęły budynki i drogi w gminach Nowy Korczyn i Pacanów.
Ważnym wydarzeniem dla strażaków buskiej KP PSP był 31 maja 2003 roku, kiedy uroczyście oddano do użytku nowy budynek Komendy Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej w Busku-Zdroju, zlokalizowany przy ulicy Waryńskiego 29 „A”. Oddanie nowej strażnicy połączono z Wojewódzkimi Obchodami „Dnia Strażaka 2003”. Jest to nowoczesny budynek na miarę XXI wieku, składający się z budynku administracyjnego i części garażowej, połączonych przeszklonym łącznikiem. Łączna powierzchnia budynku wynosi 3 204 m2, a jego kubatura - 18 900 m3.
Zmiany w Dowództwie i Rozwój Sprzętowy
1 września 2004 roku Świętokrzyski Komendant Wojewódzki PSP w Kielcach odwołał ze stanowiska Komendanta Powiatowego PSP w Busku-Zdroju mł. bryg. W okresie od 1 września 2004 roku do 28 kwietnia 2006 roku Komendantem Powiatowym Państwowej Straży Pożarnej w Busku-Zdroju był st. kpt. mgr inż. Kazimierz Ścibiło, urodzony 4 sierpnia 1971 roku w Kędzierzynie Koźlu. Ukończył Szkołę Chorążych Pożarnictwa w Krakowie, następnie Szkołę Główną Służby Pożarniczej w Warszawie oraz Wyższą Szkołę Zarządzania Ochroną Pracy w Katowicach. W buskim garnizonie służył od 1992 roku.
Ważną rolę w życiu buskiej straży pożarnej odgrywał sport. 19 września w ramach „Dni Buska” odbywał się w Busku-Zdroju Bieg Zdrojowy. Komendę Powiatową PSP w Busku-Zdroju w biegu na dystansie 1000 metrów reprezentował mł. kpt. Grzegorz Kralka. 22 września 2004 roku reprezentacja KP PSP w Busku-Zdroju wzięła udział w VIII edycji finałowych rozgrywek strażackich piątek piłkarskich o Puchar Świętokrzyskiego Komendanta Wojewódzkiego PSP, wywalczając wysokie II miejsce. Reprezentację stanowili: mł. kpt. Grzegorz Kralka, st. asp. Marek Poniewierski, kpt. Zbigniew Dziurewicz, ogn. Jerzy Józefiak, mł. asp. Robert Walasek, kpt. Tomasz Skrzypek, asp. Mariusz Majcher, kpt. Grzegorz Wilk i st. kpt. W dniach 23-25 listopada 2005 roku na obiektach sportowych Powiatowego Międzyszkolnego Ośrodka Sportowego w Busku-Zdroju oraz Gimnazjum Samorządowego w Stopnicy rozegrano XI Mistrzostwa Polski Strażaków w Halowej Piłce Nożnej o Puchar Komendanta Głównego.
W 2005 roku zakupiono średni samochód ratowniczo-gaśniczy RENAULT Midlum - GBA 2,5/24 - wyposażony w 2500-litrowy zbiornik wodny, silnik o mocy 220 koni mechanicznych i nowoczesny osprzęt „ruberg”. W tym samym roku KP PSP w Busku-Zdroju brała udział w Ćwiczeniach wieloszczeblowych pod kryptonimem „DOBRÓW 2005 roku”, mających na celu sprawdzenie procedur działania zewnętrznego planu operacyjno-ratowniczego Kopalni i Zakładów Chemicznych Siarki Siarkopol S.A. Odbyły się również ćwiczenia zgrywające pod kryptonimem „KWIECIEŃ - 2005” dotyczące współpracy województwa małopolskiego i świętokrzyskiego w zakresie koordynacji działań ratowniczych w przypadku powodzi. Ćwiczenia te przeprowadzono na wale przeciwpowodziowym Nida w miejscowości Grotniki Duże oraz na przystani promowej przez Wisłę w Nowym Korczynie, z udziałem sił i środków z KP PSP Busko-Zdrój, wybranych jednostek OSP z gminy Nowy Korczyn oraz sił z województwa.
Od 28 marca 2006 roku zastępy JRG PSP w Busku-Zdroju i OSP z terenu gminy Pacanów prowadziły akcję usuwania skutków powodzi. Podtopionych zostało wówczas 243 gospodarstwa rolne, a sześć odcinków dróg gminnych o długości 10 km było nieprzejezdnych. Woda podtopiła ujęcie wody pitnej w Żabcu oraz Oczyszczalnię Ścieków w Słupi, gmina Pacanów. Oprócz gminy Pacanów, skutki nagłego ocieplenia i opadów deszczu odczuły także inne gminy powiatu buskiego.
Mł. bryg. mgr inż. Stanisław Woś
W okresie od 1 lipca 2006 do 31 lipca 2008 Komendantem Powiatowym Państwowej Straży Pożarnej w Busku-Zdroju był mł. bryg. mgr inż. Stanisław Woś, który ukończył Szkołę Główną PSP w Warszawie. W latach 1992-1999 pracował jako oficer w Komendzie Rejonowej Państwowej Straży Pożarnej w Kielcach, następnie został Zastępcą Naczelnika Wydziału w Komendzie Miejskiej PSP w Kielcach. Od 31 grudnia 1999 roku do 2003 roku pracował jako starszy oficer w Komendzie Wojewódzkiej PSP w Kielcach. Przez kolejny rok piastował stanowisko Dowódcy Jednostki Ratowniczo-Gaśniczej Nr 1 w Kielcach. W 2003 roku objął stanowisko Naczelnika Wydziału Kwatermistrzowskiego w Komendzie Wojewódzkiej PSP w Kielcach, pełniąc tę funkcję do 30 czerwca 2006 roku.
30 listopada 2007 roku na placu Komendy Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej w Busku-Zdroju odbyła się uroczystość przekazania samochodu operacyjnego dla jednostki. 26 lipca 2007 roku w siedzibie Komendy uroczyście powitano Młodzieżową Drużynę Pożarniczą z Nowego Korczyna, która uczestniczyła w zawodach pożarniczych. Na uroczystość przybyli m.in. marszałek województwa Adam Jarubas, poseł na Sejm RP Mirosław Pawlak, przedstawiciel Świętokrzyskiego Komendanta Wojewódzkiego PSP w Kielcach - Zastępca Naczelnika Ośrodka Szkolenia - bryg. Andrzej Raczyński, starosta buski Jerzy Kolarz oraz Prezes Zarządu Oddziału Powiatowego Związku OSP RP w Busku-Zdroju.
Udział OSP w Społeczności Lokalnej
Ochotnicze Straże Pożarne aktywnie uczestniczą w życiu społeczności lokalnej, czego przykładem są Dożynki Gminy Tuczępy. Wraz z rolnikami i sadownikami, strażacy-ochotnicy z gminy Tuczępy zawsze uczestniczą w ważnych i uroczystych momentach, dając świadectwo swojej wiary i życia. Pełnią ofiarną służbę w czasie klęsk żywiołowych i niebezpieczeństw, chroniąc ludzi, ich dobytek, uprawy i plony. Podczas Dożynek 2024, druhowie z jednostki Ochotniczej Straży Pożarnej w Nizinach poprosili Księdza Kanonika Krzysztofa o pobłogosławienie ich nowego sztandaru jednostki oraz samochodu pożarniczego. Dary, dożynkowe wieńce oraz nowe strażackie nabytki zostały poświęcone przez Księdza Kanonika Krzysztofa.
