Praca w straży pożarnej wymaga znajomości specjalistycznego słownictwa oraz obsługi różnorodnego sprzętu. Poniżej przedstawiamy definicje kluczowych terminów i opis sprzętu używanego podczas akcji ratowniczo-gaśniczych.
Terminy związane z chemią i fizyką pożarów
Adhezja i Adsorpcja
ADHEZJA to zjawisko przylegania cieczy do powierzchni ciała stałego. Z kolei ADSORBENT to substancja stała o właściwościach chłonnych, na której powierzchni zachodzi proces absorpcji. Właściwości chłonne mają na przykład...
Aerozol i Dym
AEROZOL to zawiesina w gazie bardzo drobnych cząstek, praktycznie nieopadających pod wpływem ciążenia. DYM jest substancją chemiczną powstałą wskutek rozkładu termicznego materiału palnego, występującą w powietrzu w postaci aerozoli drobnych cząsteczek ciał stałych, pary wodnej, sadzy, par cieczy palnych i gazów pożarowych.
BLEVE
BLEVE, w dosłownym tłumaczeniu oznaczające wybuch par wrzących cieczy (Boiling Liquids Expanding Vapours Explosions), stanowi poważne zagrożenie w przypadku pożarów zbiorników z cieczami pod ciśnieniem.
Dyfuzja i Dyspersyjność
DYSPERSYJNOŚĆ PIANY to właściwość charakteryzująca stopień rozdrobnienia pęcherzyków piany gaśniczej. Zjawiska takie jak EMULGACJA, polegająca na wymieszaniu się cieczy z wodą, oraz EMULSJA, jako stabilny stan rozproszenia jednej cieczy w innej, mają znaczenie przy stosowaniu środków gaśniczych.
Fala Podmuchu i Fala Uderzeniowa
FALA PODMUCHU to sferyczny obszar silnie sprężonego powietrza, rozprzestrzeniający się z olbrzymią prędkością od środka wybuchu. FALA UDERZENIOWA jest czynnikiem rażącym wybuchu, rozprzestrzeniającym się z prędkością naddźwiękową.
Gazy Techniczne i LNG/LPG
GAZY TECHNICZNE to gazy wytwarzane i używane na dużą skalę, przechowywane w stanie skroplonym lub sprężonym w stalowych butlach pod wysokim ciśnieniem. Do tej kategorii należą również LNG (Liquefied Natural Gas), czyli skroplony gaz naturalny (głównie metan), oraz LPG (Liquefied Petroleum Gas), czyli skroplony gaz petrochemiczny.
Łuk Elektryczny
ŁUK ELEKTRYCZNY to zjawisko przepływu prądu elektrycznego wskutek przebicia warstwy zjonizowanego powietrza lub gazu między częściami urządzeń elektrycznych pod napięciem. Zjawisku towarzyszy silne białe światło i wysoka temperatura (ponad 3000°C).
Ognie Żgące
OGNIE ŻGĄCE to języki ognia powstające w fazie pośredniej między spalaniem a wybuchem. Warunki sprzyjające takiemu spalaniu występują podczas pożaru w pomieszczeniu zamkniętym, z ograniczonym dostępem tlenu i brakiem odprowadzania ciepła lub produktów spalania. Ognie żgące powstają w momencie dopływu powietrza bogatego w tlen.
Reakcja Egzotermiczna
REAKCJA EGZOTERMICZNA to przemiana fizyczna lub chemiczna, w której energia oddawana jest przez reagenty do otoczenia.
Spalanie Całkowite
SPALANIE CAŁKOWITE to reakcja łączenia substancji palnej z tlenem, podczas której produkty nie ulegają dalszemu spalaniu.
Zarzewie Ognia
ZARZEWIE OGNIA to żarzące się węgle, żar, iskry, żagwie itp.
Terminy związane z działaniami gaśniczymi i organizacją
Alarm Fałszywy w Dobrej Wierze
ALARM FAŁSZYWY W DOBREJ WIERZE występuje, gdy zgłaszający zdarzenie zaobserwował symptomy zagrożenia (np. dymy, pary, zapachy), lecz po przybyciu na miejsce zagrożenie samoistnie zakończyło się bez możliwości stwierdzenia miejsca lub przyczyny, nie stwarzając dalszego zagrożenia.
Ciśnienie Dyspozycyjne
CIŚNIENIE DYSPOZYCYJNE to ciśnienie przewidziane do pokonania oporów przepływu wody w linii tłocznej między motopompami ustawionymi szeregowo w systemie dostarczania wody na duże odległości przez przetłaczanie.
Dekontaminacja
DEKONTAMINACJA WSTĘPNA jest realizowana bezpośrednio po zakończeniu działań, najczęściej na terenie akcji. DEKONTAMINACJA WŁAŚCIWA jest prowadzona poza terenem akcji - w strażnicy lub specjalnie przeznaczonym do tego celu miejscu.
Dowódca Zmiany
DOWÓDCA ZMIANY to ratownik wyznaczony do kierowania zmianą służbową.
Dyslokacja i Dysponowanie
DYSLOKACJA oznacza rozmieszczenie jednostek straży pożarnej w rejonach działania, rejonie koncentracji, rozmieszczenie stanowisk gaśniczych itp. DYSPONOWANIE to stawianie w stan gotowości bojowej i kierowanie do działań jednostek ochrony przeciwpożarowej.
Działanie w Natarciu
Termin DZIAŁANIE W NATARCIU odnosi się do...
Ekshaustor
EKSHAUSTOR, zwany też ssawą, to wentylator wysysający powietrze zanieczyszczone, gazy, pyły lub dymy ze zbiornika, pomieszczenia itp.
Geomertyczna Głębokość Ssania i Głębokość Działania Gaśniczego
GEOMETRYCZNA GŁĘBOKOŚĆ SSANIA to różnica poziomów między lustrem wody w punkcie czerpania a osią pompy. GŁĘBOKOŚĆ DZIAŁANIA GAŚNICZEGO określa odległość od czoła pożaru, skrzydeł pożaru lub tyłu pożaru linii stanowisk gaśniczych w głąb terenu powierzchni pożaru, ograniczona m.in. długością rzutu prądu środka gaśniczego.
Główny Wyłącznik Prądu
GŁÓWNY WYŁĄCZNIK PRĄDU to urządzenie przeznaczone do wyłączania w budynku spod napięcia całej instalacji na wszystkich biegunach. Wyłącznik powinien być umieszczony w miejscu łatwo dostępnym, w szafce zamykanej na klucz, łatwo otwieranej bez użycia klucza i narzędzi.
Hermetyzacja
HERMETYZACJA to zapobieganie przedostawaniu się do pomieszczeń pracy szkodliwych gazów, par, pyłów.
JRG PSP
Skrót JRG PSP odnosi się do...
Kary Porządkowe
KARY PORZĄDKOWE to środki dyscyplinująco-wychowawcze, nakładane przez komendantów.
Lakmus
LAKMUS to barwnik stosowany w chemii jako wskaźnik kwasowości roztworów wodnych.
Lepkość
LEPKOŚĆ to własność płynów charakteryzująca się stopniem ich płynności (lejności) i przyczepności do różnych ciał podczas ruchu jednych warstw względem drugich, zależna w dużym stopniu od temperatury i ciśnienia. Jednostką lepkości jest 1 stoke = 1 St = 1 cm²/sek.
Odcinek Bojowy
ODCINEK BOJOWY to wyodrębniona część akcji lub terenu działań.
Oleje (Rozlewy Olejowe)
Termin OLEJ (rozlewy olejowe) obejmuje surową ropę naftową, dowolny produkt jej przerobu (z wyjątkiem chemikaliów), a także odpady zawierające ropę lub jej produkty.
Pompa Strumieniowa
POMPA STRUMIENIOWA to rodzaj pompy...
Przeciwogień
PRZECIWOGIEŃ to technika gaszenia pożarów przestrzennych lasów, upraw itp.
Rozpoznanie Bojem
ROZPOZNANIE BOJEM to forma rozpoznania polegająca na zbieraniu informacji z równoczesnym prowadzeniem działań.
Skrzydła Pożaru
SKRZYDŁA POŻARU to linie boczne ograniczające teren pożaru.
Środek Powierzchniowo Czynny
ŚRODEK POWIERZCHNIOWO CZYNNY to substancja dodawana do cieczy w celu polepszenia jej zdolności zwilżającej.
Trwałość Piany
TRWAŁOŚĆ PIANY to zdolność piany do zachowania swoich właściwości, jakie uzyskała w momencie wytworzenia.
Wiskoza
Termin WISKOZA odnosi się do...
Sprzęt Ratowniczy i Ochronny
Tłumica Metalowa TMT-3
Tłumica metalowa TMT-3 z drążkiem aluminiowym teleskopowym stanowi podręczny sprzęt gaśniczy, przeznaczony do gaszenia pożarów pokrywy gleby, takich jak trawy i ściółka leśna. Jest to wyposażenie baz sprzętu leśnego oraz dodatkowe wyposażenie samochodów patrolowo-gaśniczych i służbowych. Aluminiowy teleskopowy drążek zwiększa komfort i szybkość działania, a także ułatwia transport. Część robocza tłumicy składa się z metalowych piór ułożonych warstwowo, trwale umocowanych w obsadzie. Drążek (rękojeść) wykonany jest z aluminium, rozkładany teleskopowo, zakończony ergonomicznym gumowym uchwytem zapobiegającym ześlizgiwaniu się dłoni. Tłumica metalowa charakteryzuje się specjalnym ułożeniem piór, teleskopowym drążkiem i wysoką skutecznością gaszenia. Produkt ten jest oferowany jako narzędzie do gaszenia pożarów traw i ściółki leśnej, zbudowane z teleskopowej rurki aluminiowej o długości 1,550 m i średnicach 25 mm i 30 mm. Tłumice VFT Vallfirest i Alaska VFT Vallfirest to profesjonalne narzędzia do gaszenia pożarów terenowych, łączące lekkość z wytrzymałą konstrukcją, wyposażone w teleskopowy uchwyt i składaną głowicę dla łatwego transportu. Narzędzia te charakteryzują się małymi rozmiarami i niewielką wagą, co ułatwia transport i przechowywanie. Wykonane są z najwyższej jakości materiałów, takich jak wzmocniona, trudnopalna guma lub metal, co zapewnia odporność na wysokie temperatury i uszkodzenia mechaniczne. Używanie tłumicy jest również przyjazne dla środowiska.
Drążek do Tłumicy
Drążek do tłumicy, w tym modele drewniane, jest elementem wymiennym stanowiącym nieodzowną część sprzętu używanego podczas gaszenia pożarów terenów otwartych, w szczególności lasów, łąk i nieużytków. Produkt ten jest projektowany jako uniwersalne stylisko pasujące do głowic różnych modeli tłumic pożarowych. Wykonany z wysokiej jakości, sezonowanego drewna, styl cechuje się dużą wytrzymałością na zginanie i łamanie, a jednocześnie pozostaje wystarczająco lekki. Długość drążka umożliwia wygodne operowanie tłumicą podczas gaszenia pożaru poprzez uderzenia lub przygniatanie płomieni. Zastosowanie naturalnego materiału, jakim jest drewno, ogranicza przewodnictwo cieplne, zwiększając bezpieczeństwo ratownika. Drążek służy do montażu głowic tłumic i wykorzystywany jest w gaszeniu pożarów traw, ściółki leśnej i innych materiałów palnych na terenach otwartych. Umożliwia manualne tłumienie ognia przez dociskanie lub uderzanie głowicą tłumicy o podłoże. Styl jest kompatybilny z większością głowic tłumic dostępnych na rynku. Długość i ergonomiczny kształt pozwalają na skuteczną pracę w pozycji stojącej. Zaletami są: wysokiej jakości drewno, standardowa długość, uniwersalne mocowanie, dobra izolacja cieplna oraz naturalny, antypoślizgowy uchwyt. Ograniczenia w użytkowaniu obejmują brak odporności na długotrwałą wilgoć i kontakt z wodą, dlatego zaleca się suszenie po każdej akcji i przechowywanie w suchym miejscu. Nie należy narażać go na siły boczne ani uderzenia w nieprzewidzianych kierunkach. Należy unikać kontaktu z substancjami żrącymi lub olejami. Styl nie posiada właściwości dielektrycznych ani atestów do pracy w pobliżu instalacji elektrycznych.
Bosak Dielektryczny
Bosak dielektryczny to kluczowe narzędzie w arsenale strażackim, zapewniające nie tylko skuteczność, ale przede wszystkim bezpieczeństwo podczas akcji ratunkowych, zwłaszcza w sytuacjach związanych z ryzykiem porażenia prądem elektrycznym. Bosak ten jest specjalnie zaprojektowany, aby chronić użytkownika przed napięciem elektrycznym do 20 kV. Wykonany z rur kompozytowych, zapewnia nie tylko wytrzymałość mechaniczną, ale również izolację, spełniając najwyższe normy bezpieczeństwa. Bosak dielektryczny usprawnia zadania strażaków, zwiększając ich bezpieczeństwo podczas pracy. Jest idealny do prac elektrycznych, usuwania gałęzi i ratownictwa. Bosak dielektryczny służy do działań ratowniczych wykonywanych przez Straż Pożarną podczas zdarzeń ratowniczo-gaśniczych. Najczęściej używany w sytuacji, gdy występuje ryzyko porażenia prądem elektrycznym. Bosak umożliwia prace mechaniczne równocześnie zapewniając izolację jego użytkownika od napięcia elektrycznego do 20 000 V (czyli 20 kV). Składa się z rur kompozytowych zapewniających bardzo wysoką wytrzymałość dielektryczną, a zarazem wysoką odporność przed wszelkimi szkodami mechanicznymi. Rury kompozytowe spełniają wymagania norm potwierdzone badaniami elektrycznymi. Bosak strażacki to sprzęt, który ma wiele zalet, cechuje się prostą budową, jest poręczny, nieduży i zapewnia bezpieczeństwo w trudnych warunkach. Bosak dielektryczny coraz częściej stanowi jeden z elementów osobistego wyposażenia strażaka od wielu lat. Jest popularnym narzędziem, które pozwala na odrywanie desek, podważanie przeszkód i ułatwianie sobie drogi podczas akcji. Trudno zliczyć możliwości zastosowania, jakie zapewnia tak proste rozwiązanie jak strażacki bosak. Dostępne są różne modele bosaków dielektrycznych, takie jak Bosak Strażacki Dielektryczny NUPLA 1.8 czy Bosak Teleskopowy Dielektryczny LEADER, które zapewniają różne możliwości zastosowania, ale jednocześnie spełniają najwyższe standardy bezpieczeństwa. Bosak dielektryczny jest przydatnym urządzeniem usprawniającym zadania Strażaków. Wykorzystywany najczęściej do usuwania przeszkód czy do zrywania poszyć dachowych. Jego zastosowanie doskonale sprawdzi się również do oczyszczania linii wysokiego napięcia z gałęzi, gdyż chroni ratowników przed napięciem elektrycznym. Bosak dielektryczny jest pionierem wśród narzędzi wyprodukowanych z włókna szklanego. Szerokie możliwości zastosowania bosaka dielektrycznego pozwalają na bezpieczne działania ratownicze i usprawnienie ich pracy. Bosak dielektryczny NUPLA 1.8 składa się z dwóch segmentów: złącza teleskopowego z włókna szklanego oraz z haka wykonanego ze stali węglowej. Teleskopowa konstrukcja oraz wymiary 1,80m pozwalają na bardzo szybkie i sprawne użycie podczas ciężkich warunków, w których znajduje się strażak. Bosak teleskopowy dielektryczny LEADER charakteryzuje się bezstopniową regulacją długości, co jest szybsze w montażu i demontażu oraz gwarantuje, że podczas pracy (siły ściskające i rozciągające) nie zmieni swojej długości. Bosak składany dielektryczny NUPLA 4m posiada specyficzną budowę, składa się z drążka z grotem bosaka oraz drążka przedłużającego. System wsuwany jest prosty w użytkowaniu i nie zabiera wiele cennego czasu podczas działań ratowniczych. Blokada zastosowana w bosaku składanym dielektrycznym pozwala na stabilizację drążka, zapewniając przy tym bezpieczeństwo strażakom. Każdy bosak dielektryczny posiada korpus zgodny z odpowiednimi normami.
