Ochotnicza Straż Pożarna (OSP) to skrót powszechnie używany w Polsce na określenie lokalnych, społecznych jednostek ratowniczych. Określenie "druhowie OSP" odnosi się do członków tych jednostek, którzy dobrowolnie i bezinteresownie poświęcają się służbie na rzecz bezpieczeństwa lokalnych społeczności.
Z okazji Międzynarodowego Dnia Strażaka, który przypada na 4 maja, składamy najserdeczniejsze życzenia wszystkim Druhnom i Druhom Ochotniczych Straży Pożarnych. Dziękujemy za Waszą odwagę, gotowość do niesienia pomocy o każdej porze dnia i nocy oraz za bezinteresowną służbę na rzecz drugiego człowieka. Wasze zaangażowanie i poświęcenie budzą najwyższy szacunek i uznanie. Życzymy Wam przede wszystkim bezpiecznych powrotów z każdej akcji, zdrowia, siły oraz nieustającej satysfakcji z pełnionej misji.
Czym jest Ochotnicza Straż Pożarna (OSP)?
Na mocy ustawy o ochronie przeciwpożarowej z 24 sierpnia 1991 r., każda OSP jest jednostką ochrony przeciwpożarowej, na którą nałożono zadanie prowadzenia działań ratowniczych. Mówiąc potocznie o OSP używa się określenia „jednostka”.
Jednostki Operacyjno-Techniczne (JOT) w OSP
Pojęcie Jednostki Operacyjno-Technicznej (JOT) nie jest nowe i pojawiło się w statutach OSP opracowanych po wejściu w życie ustawy o ochronie przeciwpożarowej w 1991 roku. Do prowadzenia działań operacyjnych każda OSP powinna mieć wyłoniony oddział ratowniczy określany w statucie jako Jednostka Operacyjno-Techniczna.
Zarządy OSP często podchodzą z rezerwą do tematu powołania JOT, jednak jest to kluczowy element zapewniający gotowość bojową. JOT powołuje uchwałą zarząd OSP spośród członków czynnych zaproponowanych przez naczelnika. Zarząd uchwala także jej regulamin organizacyjny. Przy jego opracowaniu można poprosić o pomoc sekretarza OSP i Komendanta Gminnego Związku OSP RP.
Wymogi dla Członków JOT i Kategorie
Ratownicy powinni posiadać wiek 18-60 lat, wykształcenie co najmniej podstawowe oraz dobry stan zdrowia potwierdzony zaświadczeniem lekarskim. Niezbędne jest również przeszkolenie pożarnicze - podstawowe dla strażaka ratownika oraz uzupełniające związane z pełnioną funkcją lub obsługą specjalistycznego sprzętu.
Wytyczne w sprawie kategoryzacji JOT określają podstawowe wymogi organizacyjno-techniczne niezbędne do wykonywania ustalonego dla danej kategorii zakresu działań. W odróżnieniu od poleceń nie narzucają szczegółowego sposobu postępowania, a zatem mogą, lecz nie muszą, być przyjęte przez OSP w pełnym zakresie. Z kolei regulamin organizacyjny JOT jest opracowaniem wzorcowym dla zarządów OSP, które powinny taki lub podobny dokument opracować i przyjąć własnymi uchwałami. Wytyczne przewidują cztery kategorie JOT oraz JOT specjalistyczną. Należy kierować się możliwościami prowadzenia działań ratowniczo-gaśniczych określonych w wytycznych, podchodząc do zagadnienia praktycznie, z uwzględnieniem możliwości jednoczesnego wykonywania różnych działań.
Organizacja i Weryfikacja JOT
Uzasadniony zostanie w ten sposób wybór danej kategorii i spełnienie jej warunków. Podział na naczelnika, zastępcę naczelnika - dowódcę plutonu, poszczególne załogi z przydziałem do pojazdów jest kluczowy dla sprawnego funkcjonowania. JOT kieruje jednoosobowo naczelnik przy pomocy dowódców niższego szczebla. Ponosi on odpowiedzialność statutową za przygotowanie do działań, gotowość bojową i sprawność JOT. W czasie akcji ratowniczych dowodzi działaniami przy pomocy dowódców załóg.
Uchwała powołująca JOT powinna zawierać zapis mówiący o dniu wejścia jej w życie. Rzetelnie przygotowane dokumenty powołujące JOT w jednej OSP, mogą posłużyć jako pomoc do powołania ich w innych strażach. Po wejściu w życie uchwały należy z jej treścią oraz regulaminem zapoznać członków JOT. Członkowie JOT powinni zostać wyposażeni w środki ochrony indywidualnej i nosić na umundurowaniu bojowym oznaczenia informujące o kategorii JOT i miejscowości będącej jej siedzibą.
Raz w roku powinna się odbyć weryfikacja kwalifikacji członków JOT, przyjęcie nowych ratowników oraz pożegnanie tych, którzy z różnych względów (np. stan zdrowia lub wiek) nie przeszli weryfikacji. Można tego dokonać w sposób uroczysty. Po rozpoczęciu funkcjonowania JOT zarząd OSP może czekać praca z druhami, którzy z różnych względów (np. wiek, stan zdrowia) nie weszli do jej składu.
Wsparcie i Uznanie dla Druhów OSP
Ustawa o OSP z 2021 roku: Nowe Świadczenia i Bezpieczeństwo Socjalne
Są już dodatki emerytalne dla druhów Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP). Decyzje o ich przyznaniu wiceminister MSWiA Maciej Wąsik wręczył w piątek, jako pierwszym w Polsce, strażakom ochotnikom z północnego Mazowsza. Wręczając decyzje o świadczeniach, Wąsik przypomniał, iż ich przyznanie umożliwia uchwalona w 2021 r. ustawa o OSP. Jak zauważył, zapewnia ona strażakom ochotnikom bezpieczeństwo socjalne, w tym np. dodatki emerytalne.
Ochotnicze Straże Pożarne - kulturotwórcy. Wersja pełna.
„Zawsze byliście na posterunku, zawsze byliście w pogotowiu. Dzisiaj kłaniamy się wam w pas, dziękując za to i ogłaszając całej Polsce, że zaczynamy wypłacać dodatki emerytalne dla strażaków ochotników. To, o czym żeśmy mówili, wielu wam obiecywało, obecny rząd uchwalił, przyjął, zrealizował” - powiedział wiceszef MSWiA.
Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej nadbryg. Andrzej Bartkowiak, odnosząc się do służby strażaków, także ochotników, wspomniał, że tylko ostatniej doby w Polsce odnotowano prawie 14 tys. zdarzeń. „Wzruszające jest to, że dzisiaj pierwsi w Polsce druhowie ochotnicy po tylu latach, po 30 latach wolnej Polski, mają dodatek emerytalny” - przyznał nadbryg. Bartkowiak.
Szczegóły Dotyczące Świadczeń
Ustawa o ochotniczych strażach pożarnych wprowadziła m.in. nowe świadczenia. Dodatek będzie wypłacany w wysokości 200 zł miesięcznie przez Zakład Emerytalno-Rentowy MSWiA po osiągnięciu 65. roku życia (w przypadku mężczyzn) oraz 60. roku życia (w przypadku kobiet). Przy naliczaniu okresu czynnego uczestnictwa nie będzie wymagane zachowanie ciągłości wysługi lat w OSP.
Regulacja wprowadziła też legitymacje strażaka ochotnika, która umożliwi im korzystanie ze zniżek. Wzmocniona zostanie także ochrona prawna druhów ochotników. Uregulowane będą też kwestie odszkodowań dla strażaków ratowników OSP i ich rodzin w sytuacji uszczerbku na zdrowiu, śmierci strażaka ratownika OSP lub poniesienia szkody w mieniu w związku z udziałem w działaniach ratowniczych. Zasłużonym druhom OSP prezydent RP będzie mógł nadać Krzyż św. Floriana.
OSP: Polski Fenomen
Wiceminister Maciej Wąsik zwrócił uwagę, że OSP „to jest polski fenomen”. „To jest zjawisko niespotykane w skali europejskiej.”
