Płacz dziecka w nocy i inne objawy po szczepieniu na ospę wietrzną: przyczyny i porady

portalcenter.cl

Szczepienia to kluczowy element profilaktyki chorób zakaźnych, jednak rodzice często obawiają się niepożądanych odczynów poszczepiennych (NOP). Pierwsze dni i noce po podaniu szczepionki mogą być stresujące, ponieważ dziecko nie jest w stanie zakomunikować, co mu dolega, a płacz czy nietypowe zachowanie budzą niepokój. Ważne jest, aby wiedzieć, które objawy są normalne, a które wymagają konsultacji lekarskiej.

Objawy po szczepieniu na ospę wietrzną - studium przypadku

Zdarza się, że po pierwszej dawce szczepionki przeciwko ospie wietrznej (np. Varilrix) u dzieci pojawiają się różnorodne objawy. Na przykład, u 15-miesięcznego chłopca po 6 dniach od szczepienia zaobserwowano katar i kaszel. W kolejnym dniu chłopiec był senny i apatyczny, zasypiał ponownie po około 30 minutach bardzo spokojnej aktywności, choć nie gorączkował. Mama zgłosiła się z dzieckiem do przychodni, gdzie w badaniu fizykalnym stwierdzono zaczerwienioną błonę śluzową gardła i błonę bębenkową jednego ucha. Zalecono leczenie antybiotykiem (Zinnat) oraz ibuprofenem. Już tego samego wieczoru chłopiec poczuł się lepiej. Po 2-3 kolejnych dniach na skórze pojawiło się kilka wykwitów ospopodobnych.

Rozróżnianie objawów poszczepiennych od infekcji

Warto pamiętać, że nie każdy objaw występujący po szczepieniu jest z nim związany. Często zdarzenia po szczepieniu traktuje się jako NOP, jednak w przypadku kataru i kaszlu, szczególnie w sezonie infekcji dróg oddechowych, powiązanie przyczynowe ze szczepieniem budzi wątpliwości. Jest wysoce prawdopodobne, że chłopiec w momencie wykonywania szczepienia był w okresie wylęgania wirusowego zakażenia dróg oddechowych lub zaraził się wkrótce po szczepieniu. Nieżyt nosa, kaszel i senność są wymienione wśród działań niepożądanych w Charakterystyce Produktu Leczniczego (ChPL) szczepionki Varilrix (a w ChPL Varivax obecność wodnistej wydzieliny w nosie), jednak trudno z całą pewnością wskazać, które objawy przypisać szczepionce, a które możliwemu zakażeniu wirusowemu dróg oddechowych.

Senność i apatia po szczepieniu

Senność i apatia są częstymi, niegroźnymi objawami poszczepiennymi. Nawet jeśli były one przyczynowo związane ze szczepieniem, ich wystąpienie nie stanowi przeciwwskazania do podania drugiej dawki szczepionki. Producent szczepionki Varilrix wymienia senność i apatię jako „niezbyt częste” działania niepożądane (od 1/100 do 1/1000 szczepionych). Druga dawka szczepionki przeciwko ospie wietrznej jest zazwyczaj lepiej tolerowana niż pierwsza.

Wysypka ospopodobna

U 3-5% szczepionych osób obserwuje się nieliczne wykwity (czerwone grudki, rzadziej typowe pęcherzyki), które pojawiają się w ciągu 5-26 dni po szczepieniu, a następnie znikają samoistnie bez śladu. W opisanym przypadku wykwity pojawiły się 8-9 dni po szczepieniu, co odpowiada wspomnianemu przedziałowi czasowemu i stanowi argument za związkiem przyczynowym ze szczepieniem. Taka wysypka jest formą poronnej choroby poszczepiennej. Istnieje pewne ryzyko zarażenia kogoś z otoczenia, jeśli pojawi się taka wysypka, ale jest ono minimalne i zdecydowanie mniejsze niż ryzyko zarażenia, gdyby nieszczepione dziecko zachorowało na ospę naturalnie (wtedy ryzyko wynosi 100%).

Przeciwwskazania do drugiej dawki i termin podania

Zgodnie z ChPL Varilrix, przeciwwskazania do podania drugiej dawki stanowią: nadwrażliwość na substancję czynną lub na którąkolwiek substancję pomocniczą (w tym neomycynę), nadwrażliwość po podaniu poprzedniej dawki szczepionki przeciw ospie wietrznej, ciężki humoralny lub komórkowy (pierwotny lub nabyty) niedobór odporności oraz ciąża. Senność i apatia nie są wymienione jako przeciwwskazania.

Producent zaleca minimalny odstęp 6 tygodni między dawkami i nie ma uzasadnionego powodu, by ten termin wydłużać w opisanej sytuacji. Zatem rodzice powinni zostać uspokojeni i przekonani do podania drugiej dawki szczepionki, która powinna być lepiej tolerowana.

Płacz dziecka w nocy po szczepieniu - przyczyny i co robić

Płacz po szczepieniu to naturalna reakcja dziecka na ból związany z ukłuciem lub ogólne gorsze samopoczucie. Zwykle trwa on krótko, ale czasem może się nasilić, szczególnie w nocy.

Zwykły płacz a nieutulony płacz

Zaszczepieniu dziecka zwykle towarzyszy płacz, który dość szybko udaje się uspokoić poprzez przytulenie, noszenie czy karmienie. Jest to normalna reakcja na chwilowy dyskomfort. Jeżeli jednak dziecko zaczyna ponownie płakać po 2 do 8 godzinach od opuszczenia przychodni i nie udaje się go uspokoić, mówimy o nieutulonym płaczu niemowlęcia. Ten intensywny płacz, trwający nieprzerwanie od około trzech godzin, mający miejsce średnio 6-18 godzin od podania specyfiku, może świadczyć o wystąpieniu poważnego odczynu poszczepiennego.

Zarządzanie bólem i dyskomfortem

Nawet jeśli dziecko nie gorączkuje, a rodzice mają wrażenie, że coś mu dolega (jest drażliwe, marudne), może to być reakcja na ból w miejscu wstrzyknięcia. Paracetamol i ibuprofen to również leki przeciwbólowe, dlatego można je podawać. W sytuacji, gdy płacz dziecka po szczepieniu jest nieutulony i nie ustaje po standardowych metodach uspokojenia (przytulenie, noszenie, przewijanie, karmienie), jak najbardziej podajcie lek przeciwbólowy, aby spróbować zakończyć ten płacz. Należy pamiętać, że do 3 miesiąca życia podaje się jedynie paracetamol. Obserwacje dzieci doświadczających epizodu nieutulonego płaczu po szczepieniu nie wykazały długotrwałych następstw.

Kiedy szukać pomocy medycznej?

W przypadku nieutulonego płaczu należy bezzwłocznie skontaktować się z lekarzem pediatrą lub, gdy sytuacja wydaje się poważna, od razu z pogotowiem ratunkowym. Lekarz zbada dziecko, oceni jego stan i poszuka objawów ewentualnej infekcji, takich jak zapalenie ucha, wgłobienie jelita czy rozpoczynająca się infekcja ośrodkowego układu nerwowego. Nie ma konkretnego panelu badań do wykonania, działa się na zasadzie wykluczenia poważnych chorób, które mogłyby pozostawić trwałe następstwa u dziecka.

Niepożądane odczyny poszczepienne (NOP) - ogólne informacje

Niepożądane odczyny poszczepienne (NOP) to zjawiska występujące w okresie do około 4 tygodni po zaszczepieniu. Są to zazwyczaj spodziewane reakcje organizmu wynikające z zainicjowanych po podaniu szczepionki reakcji układu odporności. Charakteryzują się one różnorodnością objawów oraz czasem wystąpienia i zależą od typu podanej szczepionki, jej składu oraz indywidualnej reakcji osoby szczepionej.

Rodzaje NOP po szczepieniu

• Łagodne odczyny: Najczęściej występują w miejscu wkłucia (obrzęk, bolesność, zaczerwienienie) i ogólne (umiarkowana gorączka, gorsze samopoczucie, osłabienie, senność, brak apetytu). Są krótkotrwałe (od kilku godzin do kilku dni) i zazwyczaj ustępują samoistnie bez powikłań. Nie są przeciwwskazaniem do dalszego prowadzenia szczepień.
• Poważne odczyny: Charakteryzują się dużym nasileniem objawów, takich jak silne zaczerwienienie, duży obrzęk kończyn lub wysoka gorączka, ale przeważnie nie wymagają hospitalizacji w celu ratowania zdrowia i życia. Do nich zalicza się również trudny do utulenia płacz.
• Ciężkie odczyny: Są rzadkie, ale mogą zagrażać życiu lub prowadzić do trwałych uszkodzeń. Wymagają natychmiastowej hospitalizacji. Przykłady to anafilaksja (nagła, ciężka reakcja alergiczna), zapalenie mózgu, zespół Guillaina-Barré czy poważne powikłania sercowo-naczyniowe. Gwałtowne reakcje poszczepienne pojawiają się w ciągu kilku-kilkunastu minut po szczepieniu, dlatego zaleca się obserwację pacjenta po podaniu szczepionki przez 15-30 minut.

Objawy wymagające natychmiastowej konsultacji lekarskiej

Należy natychmiast skontaktować się z lekarzem lub pogotowiem ratunkowym, jeśli zauważysz u dziecka:

• Reakcję anafilaktyczną (omdlenie, przyspieszenie akcji serca, duszności).
• Niemal całkowity brak kontaktu (znacznie zmniejszona reakcja na bodźce), wiotkość ciała, bladość (zespół hipotensyjno-hiporeaktywny).
• Drgawki, którym towarzyszy lub nie towarzyszy podwyższenie temperatury ciała.
• Charakterystyczna dla wkłucia reakcja miejscowa (niewielkie zgrubienie, zaczerwienienie) znacznie rośnie, a obrzęk zaczyna obejmować także staw.
• Nieutulony płacz trwający bez przerwy od około trzech godzin.
• Gorączka utrzymująca się dłużej niż 3 dni lub bardzo wysoka (powyżej 40ºC) w ciągu pierwszych dwóch dni po szczepieniu.

Zalecenia dla rodziców po szczepieniu

Obserwacja niemowlaka jest absolutną podstawą opieki nad nim po szczepieniu. Dodatkowo, aby zmniejszyć ryzyko wystąpienia i rozwoju powikłań NOP, należy przestrzegać kilku zasad:

• Monitorowanie po szczepieniu: Zaszczepiony pacjent powinien pozostać pod nadzorem placówki medycznej przez 15-30 minut od wykonania szczepienia.
• Pielęgnacja: Nie ma przeciwwskazań do kąpieli dziecka po szczepieniu, chyba że występuje duży obrzęk lub intensywna reakcja alergiczna - wtedy warto unikać środków myjących, aby nie podrażniać miejsca wkłucia.
• Aktywność i środowisko: Z dzieckiem po szczepieniu można pójść na spacer, jeśli nie ma wysokiej gorączki. Należy jednak zrezygnować z odwiedzin w dniu szczepienia, ponieważ maluch może być apatyczny i potrzebować bliskości. Trzeba też pamiętać, że przez okres ok. 2 tygodni od szczepienia dziecko ma osłabioną odporność. Jego organizm szybciej jest atakowany przez bakterie i wirusy, więc zatłoczone miejsca nie są wtedy dla niego najlepszym środowiskiem.
• Leki przeciwbólowe/przeciwgorączkowe: Podawaj paracetamol lub ibuprofen (odpowiednio do wieku i wagi dziecka) w razie gorączki lub bólu, nawet jeśli nie ma gorączki, ale dziecko jest rozdrażnione.
• Zgłaszanie NOP: O każdej nietypowej lub niepokojącej reakcji na szczepienie należy informować lekarza pierwszego kontaktu.

tags: #dzieckonplacze #w #nocynpo #szczepiace #na #ospe