Podpisanie umów dotacyjnych dla Ochotniczych Straży Pożarnych

Ochotnicze Straże Pożarne (OSP) odgrywają kluczową rolę w zapewnieniu bezpieczeństwa i wspieraniu lokalnych społeczności. Ich działalność jest możliwa dzięki zaangażowaniu druhów, ale także dzięki wsparciu finansowemu z różnych źródeł. Dziś wiele jednostek OSP aktywnie pozyskuje fundusze na swój rozwój, modernizację sprzętu i budynków, a także na szkolenia i działalność społeczną.

Podstawy prawne i źródła finansowania OSP

Finansowanie Ochotniczych Straży Pożarnych regulują przepisy prawne, które określają zarówno obowiązki gmin, jak i możliwości pozyskiwania środków z budżetu państwa oraz innych źródeł.

Obowiązki gminy

Zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty w zakresie ochrony przeciwpożarowej należy do zadań własnych gminy i wynika z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym.

Środki z budżetu państwa i instytucji ubezpieczeniowych

Środki finansowe z budżetu państwa przekazywane są dla OSP w formie dotacji na realizację zadań określonych w art. 3 pkt 1-12 oraz art. 4 ust. na podstawie art. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. Komendant Główny PSP przekazuje środki finansowe na podstawie umowy zawartej z daną OSP. Umowa wymaga, pod rygorem nieważności, formy pisemnej lub złożenia oświadczenia woli w postaci elektronicznej opatrzonej podpisem zaufanym albo podpisem osobistym.

Istotnym źródłem są także wpływy instytucji ubezpieczeniowych, o których mowa w art. 38 i art. 39 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej. Rozdział tych środków określa rozporządzenie MSWiA w sprawie sposobu i trybu rozdziału środków finansowych przeznaczonych wyłącznie na cele ochrony przeciwpożarowej.

Fundusze Ekologiczne

Możliwe jest również pozyskiwanie środków z Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) oraz Wojewódzkich Funduszy Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (WFOŚiGW). Odbywa się to na podstawie Porozumienia zawartego w dniu 23 lutego 2021 r. Zgodnie z Porozumieniem pomiędzy Ministrem Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Ministrem Klimatu i Środowiska w sprawie współdziałania w zakresie zwalczania zagrożeń dla środowiska, istnieje możliwość dofinansowania przedsięwzięć (NFOŚiGW i WFOŚiGW łącznie) w wysokości do 50% kosztów kwalifikowanych w kwocie nie mniejszej niż 100 tys. zł dla danego zadania, przy założeniu wartości całkowitej danego zadania - minimum 200 tys. zł. Aby ubiegać się o te środki, zainteresowana jednostka OSP powinna wystąpić z wnioskiem/pismem do Komendanta Głównego PSP, celem umieszczenia jej na liście podmiotów ubiegających się o dofinansowanie.

Zakres wsparcia finansowego dla OSP

Dostępne dotacje i programy wspierają różnorodne obszary działalności OSP, od zakupu sprzętu po remonty remiz i organizację wydarzeń społecznych.

1. Sprzęt i wyposażenie

To na niego kierowana jest lwia część dotacji. Dofinansowanie obejmuje:

• Ubiór osobisty strażaka: hełmy, ubrania specjalne, buty, rękawice, kominiarki, pasy, latarki itp.
• Sprzęt bojowy: węże tłoczne i ssawne, rozdzielacze, prądownice, drabiny przystawne, motopompy pływające, motopompy szlamowe, zbiorniki brezentowe na wodę, armatura (przełączniki, nasady), smok ssawny itp.
• Sprzęt ratownictwa technicznego i medycznego: agregaty prądotwórcze, zestawy hydrauliczne (nożyce, rozpieracze), poduszki pneumatyczne do podnoszenia pojazdów, piły do cięcia stali i betonu, sprzęt burzący, a także torby medyczne, szyny Kramera, deski ortopedyczne, defibrylatory AED. Zwłaszcza Fundusz Sprawiedliwości i dotacje PSP kładą na to nacisk.
• Wyposażenie dodatkowe: radiotelefony, sygnalizatory bezruchu, aparaty ochrony dróg oddechowych (ODO) z butlami, detektory gazowe, kamery termowizyjne, zestawy oświetleniowe LED, maszty oświetleniowe, namioty pneumatyczne, pompy do studni, sanie lodowe, mierniki skażeń. Finansowane są ze specjalistycznych programów (NFOŚiGW, MSWiA lub sponsorów), szczególnie jeśli OSP ma specyficzne potrzeby (np. ratownictwo wodne, ekologiczne).
• Wyposażenie Młodzieżowych Drużyn Pożarniczych (MDP) i zawody: niektóre dotacje (np. MSWiA 2024) dopuszczały finansowanie sprzętu sportowego do MDP - torów przeszkód CTIF, ubrań i hełmów dla MDP, manekinów do ćwiczeń.

2. Pojazdy

Zakup pojazdu to najdroższa inwestycja, stąd wymaga zwykle montażu finansowego z kilku źródeł.

• Samochód ratowniczo-gaśniczy (bojowy): lekkie, średnie lub ciężkie wozy - nowe, fabryczne pojazdy są wspierane przez programy rządowe, NFOŚiGW i samorządy. Dotacje pokrywają znaczną część ceny.
• Pojazdy specjalne: w niektórych regionach fundusze wsparły zakup quadów z przyczepkami ratowniczymi (dla OSP w terenach leśnych lub górskich), łodzi motorowych (na terenach nadwodnych), samochodów terenowych dla jednostek poszukiwawczo-ratowniczych.
• Przyczepy, pompy dużej wydajności: czasem projekty unijne czy wojewódzkie obejmują specjalistyczne wyposażenie mobilne, np. przyczepa pompowa, mobilny agregat wysokiej mocy. Takie rzeczy zazwyczaj trafiają do wybranych, strategicznych OSP w regionie.

3. Infrastruktura (remiza)

Choć większość funduszy jest na sprzęt, to remiza również może doczekać się dofinansowania.

• Na poziomie gminy często planowane są inwestycje typu dobudowa boksu garażowego, remont dachu strażnicy, wymiana bram czy okien. Gmina może na to uzyskać fundusze unijne (np. z programu modernizacji budynków użyteczności publicznej, jeśli wrzuci strażnicę do projektu termomodernizacji) albo pokryć wydatki z własnego budżetu.
• Są także konkursy skierowane do wsi i społeczności lokalnych, gdzie świetlice wiejskie i remizy można wyremontować. Np. Program Rozwoju Obszarów Wiejskich (PROW) miał działanie „Odnowa wsi”, z którego finansowano remonty budynków użyteczności.
• Jeżeli przy remizie działa prężnie świetlica OSP (koło gospodyń, klub seniora etc.), można szukać funduszy w programach sołeckich czy lokalnych.

4. Szkolenia i ćwiczenia

Wsparcie finansowe dotyczy nie tylko rzeczy materialnych.

• Kursy specjalistyczne: szkolenie z zakresu ratownictwa technicznego, kurs kwalifikowanej pierwszej pomocy (KPP) dla członków OSP czy uprawnienia do obsługi pił i pilarek. Bywa, że powiat albo województwo dofinansuje takie kursy, a czasem komendy PSP organizują bezpłatne szkolenia.
• Ćwiczenia i manewry: duże ćwiczenia gminne lub powiatowe OSP mogą dostać wsparcie np. z funduszu przeciwpożarowego powiatu lub programu unijnego (zwłaszcza przy transgranicznych projektach).
• Edukacja społeczna: prelekcje w szkołach o bezpieczeństwie, pokazy pierwszej pomocy na festynach, konkursy plastyczne dla dzieci („Strażak przyjaciel”) - to również można ubrać w projekt i postarać się o dofinansowanie np. z lokalnych funduszy profilaktyki.

5. Działalność społeczna i integracyjna

OSP to nie tylko walka z żywiołami, ale też element integracyjny lokalnej społeczności.

• Festyny strażackie, dni ochrony przeciwpożarowej: Gminy chętnie dołożą się do festynu, który gromadzi mieszkańców - OSP może wnioskować o środki na wynajęcie sceny, nagłośnienie, nagrody w konkursach dla dzieci itp.
• Zawody i turnieje: koszty organizacji gminnych/powiatowych zawodów sportowo-pożarniczych (zakup pucharów, medali, zapewnienie sędziów, wynajem stadionu) często pokrywają samorządy.
• Historia i kultura strażacka: przy jubileuszach OSP (np. 100-lecie jednostki) wydawane są monografie, organizowane uroczyste akademie. Na takie projekty również można dostać środki z gminy lub od sponsorów.

Podsumowując, prawie każdą sferę działalności OSP da się wspomóc zewnętrznie, trzeba tylko dopasować źródło finansowania do konkretnej potrzeby. Najłatwiej o środki na sprzęt i pojazdy, ponieważ są to namacalne inwestycje, które przekładają się na poprawę bezpieczeństwa.

Wymogi formalne dla OSP ubiegających się o dotacje

Przed aplikowaniem o środki zewnętrzne, każda jednostka OSP powinna zadbać o swoją organizację wewnętrzną i spełnienie podstawowych wymogów formalnych.

Status prawny OSP

• Ochotnicze Straże Pożarne są najczęściej stowarzyszeniami rejestrowanymi w KRS (Krajowym Rejestrze Sądowym) lub - rzadziej - funkcjonują jako stowarzyszenia zwykłe. Od niedawna (po wejściu w życie ustawy o OSP) każda jednostka OSP musi mieć uregulowany status prawny.
• Aktualny wpis w rejestrze: jeśli OSP jest stowarzyszeniem KRS, należy sprawdzić, czy wpis jest zaktualizowany (aktualny skład zarządu, adres). Do wniosków o dotacje często trzeba dołączyć wyciąg z KRS.
• Numer NIP, REGON, konto bankowe: każda OSP powinna posiadać własny NIP i REGON oraz konto w banku, ponieważ dofinansowania są przelewane na konto jednostki.
• Statut i zgodność działania z prawem: statut OSP powinien być zgodny z nową ustawą o OSP i z Prawem o stowarzyszeniach. Nie może np. przewidywać prowadzenia działalności gospodarczej sprzecznej z ideą OSP.
• Odpowiedni reprezentanci: we wniosku i umowie dotacyjnej podpisy składają osoby upoważnione do reprezentacji jednostki zgodnie z KRS (zazwyczaj prezes i skarbnik, albo prezes i naczelnik).

Inne kluczowe aspekty

• Brak zaległości i dobre rozliczenia: większość instytucji dotacyjnych wymaga oświadczenia, że wnioskodawca nie zalega z podatkami, składkami ZUS oraz że wcześniej prawidłowo wykorzystał dotacje.
• Ubezpieczenie strażaków: wszyscy czynni druhowie powinni być ubezpieczeni od następstw nieszczęśliwych wypadków (NNW) - gmina powinna to opłacać co rok.
• Zgłoszenie do odpowiednich służb: aby móc legalnie uczestniczyć w akcjach i pobierać dotacje MSWiA, OSP musi być włączona do struktur krajowego systemu ratowniczego lub przynajmniej funkcjonować pod nadzorem PSP. W praktyce oznacza to aktualną umowę z gminą o włączeniu OSP do systemu ochrony przeciwpożarowej gminy.
• Od 2022 roku funkcjonuje Centralny Rejestr OSP prowadzony przez PSP, a w przyszłości część dotacji może być uzależniona od zgłoszenia danych OSP do tego rejestru.

Procedura pozyskiwania dotacji - krok po kroku

Skuteczne pozyskiwanie środków wymaga przestrzegania określonej procedury.

Krok 1: Identyfikacja potrzeb i dopasowanie programu

W jednostce należy ustalić, na co potrzebne są fundusze (sprzęt, wóz, remont, szkolenie), a następnie rozejrzeć się, skąd można zdobyć pieniądze, śledząc aktualne konkursy i plany budżetowe instytucji.

Krok 2: Przygotowanie wniosku/zgłoszenia

Należy wypełnić oficjalny formularz lub przygotować pisemną prośbę, zawierającą opis jednostki (ilość członków, teren działania, wyposażenie) oraz uzasadnienie potrzeby finansowania.

Krok 3: Opinia lub wsparcie gminy (jeśli wymagane)

W wielu przypadkach przydatne, a czasem konieczne, jest wsparcie ze strony samorządu. Należy poinformować gminę o planach i ewentualnie wystąpić z prośbą o dofinansowanie wkładu własnego lub opinię.

Krok 4: Złożenie wniosku

Upewnić się, że wszystko jest wypełnione, podpisane i wysłane we właściwe miejsce. Zaleca się zachowanie kopii wniosku.

Krok 5: Czekanie na rozstrzygnięcie i ewentualne uzupełnienia

Należy cierpliwie czekać na decyzję, a w razie potrzeby szybko reagować na prośby o dodatkowe informacje lub poprawki formalne.

Krok 6: Podpisanie umowy dotacyjnej

Po pozytywnej decyzji następuje podpisanie umowy. Należy dokładnie przeczytać umowę, zwracając uwagę na termin wykorzystania środków, zakres wydatków, wysokość dotacji, wkład własny oraz obowiązki sprawozdawcze.

Krok 7: Realizacja zakupów/projektu

Po przyznaniu środków należy je spożytkować. Ważne jest, aby pamiętać, że najczęściej dotacja jest refinansowana lub wypłacana po przedstawieniu faktur, co wymaga zaplanowania płynności finansowej. Należy stosować zasadę konkurencyjności przy wyborze ofert i dokładnie dokumentować wydatki, zachowując faktury, umowy i protokoły odbioru sprzętu.

Krok 8: Rozliczenie dotacji

Po zrealizowaniu projektu należy złożyć sprawozdanie, załączając kopie faktur i rachunków oraz ewentualne wymagane oznaczenia. Niedopełnienie obowiązku rozliczenia lub wydanie środków niezgodnie z przeznaczeniem grozi konsekwencjami.

Krok 9: Utrzymanie i raportowanie rezultatów (ewentualnie)

W niektórych przypadkach umowa może przewidywać konieczność utrzymania zakupionego sprzętu przez określony czas i wykorzystywania go zgodnie z celem.

Krok 10: Podziękowanie i promocja

Warto publicznie podziękować darczyńcom i instytucjom za wsparcie, co buduje dobrą współpracę na przyszłość.

Uroczyste podpisanie umów dotacyjnych

Dziś w Urzędzie Gminy Miedziana Góra odbyło się spotkanie z przedstawicielami jednostek Ochotniczych Straży Pożarnych, podczas którego podpisano umowy na przyznanie dotacji celowych na remonty i termomodernizację strażnic. Umowy podpisywał Wójt Gminy Miedziana Góra Damian Sławski oraz przedstawiciele poszczególnych jednostek OSP. Przyznane środki finansowe pozwolą na poprawę warunków funkcjonowania strażaków ochotników oraz zwiększenie bezpieczeństwa mieszkańców.

Jednostka OSP Miedziana Góra otrzymała wsparcie finansowe w wysokości 4 150 zł na termomodernizację strażnicy oraz 45 000 zł na remont strażnicy. OSP Ćmińsk otrzymała 50 000 zł na termomodernizację obiektu. Z kolei jednostka OSP Kostomłoty Drugie otrzymała 38 000 zł na termomodernizację strażnicy oraz 67 000 zł na jej remont. Dzięki przekazanym środkom finansowym możliwe będzie zakończenie remontów, które obecnie trwają w strażnicach.

Podobne wydarzenie miało miejsce 15 kwietnia 2026 roku w Starostwie Powiatowym w Dąbrowie Tarnowskiej, gdzie odbyło się oficjalne podpisanie umów o udzielenie dotacji dla jednostek OSP z terenu Powiatu Dąbrowskiego. Z ramienia samorządu powiatowego umowy podpisali Starosta Dąbrowski Lesław Wieczorek oraz Wicestarosta Krzysztof Bryk, w obecności członka Zarządu Powiatu Dąbrowskiego Kamila Kwiatkowskiego, Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w Dąbrowie Tarnowskiej mł. bryg. Marka Batora i Zastępcy mł. bryg.

tags: #dzisiejsze #podpisanie #umow #dla #osp