Szkolenie Podstawowe Strażaka Ratownika OSP: Wymagania, Przebieg i Egzaminy

Szkolenie podstawowe strażaka ratownika Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP) jest kluczowym etapem w przygotowaniu do służby. To szkolenie jest przepustką do udziału w pierwszej akcji ratowniczo-gaśniczej, a jego celem jest przygotowanie słuchacza do prowadzenia działań ratowniczo-gaśniczych przewidzianych dla ochotniczych straży pożarnych. Strażak ochotnik, aby w pełni realizować działania ratownicze lub zajmować określone stanowiska w jednostce, musi przejść ścieżkę szkoleń, podobnie jak strażak Państwowej Straży Pożyarnej. Niniejszy artykuł uwzględnia najnowszy program szkolenia strażaka ratownika OSP z dnia 4 marca 2022 roku i wyjaśnia, co obejmuje jego program oraz jakie formalności należy spełnić, aby do niego przystąpić.

Wymagania i Formalności Przed Kursem Podstawowym OSP

Przystąpienie do kursu podstawowego OSP wymaga spełnienia kilku podstawowych warunków formalnych. W szkoleniu podstawowym mogą uczestniczyć osoby, które ukończyły 16 lat i nie przekroczyły 65 lat. Do szkolenia podstawowego strażaka ratownika OSP może przystąpić strażak OSP, który ukończył 18 lat, a także strażak OSP w wieku 16-18 lat. W przypadku osób nieletnich wymagana jest zgoda rodziców lub prawnych opiekunów na udział w szkoleniu.

Kluczowym elementem procesu rekrutacji jest również zaangażowanie własnej jednostki OSP. Jeżeli chcesz wziąć udział w szkoleniu podstawowym dla strażaków-ratowników OSP, musisz być członkiem jednostki, gdyż tylko jednostka może skierować Cię na szkolenie. Każdy kandydat musi uzyskać skierowanie na kurs od zarządu swojej jednostki OSP. Jest to dokument potwierdzający, że dana osoba jest aktywnym członkiem OSP i jej udział w szkoleniu jest uzasadniony potrzebami jednostki. Bez tego skierowania formalnie nie można przystąpić do kursu. Skierowania należy składać do dnia rozpoczęcia szkolenia. Komenda Powiatowa PSP w Dąbrowie Tarnowskiej, na przykładzie planowanego szkolenia w 2024 roku, ustaliła limit słuchaczy na 42 druhów.

Wspomniane badania lekarskie są niezwykle istotne. Muszą one jednoznacznie potwierdzić, że kandydat jest zdolny do udziału w działaniach ratowniczych, które bywają bardzo obciążające fizycznie i psychicznie. Badania te zazwyczaj wykonuje się u lekarza medycyny pracy, często wskazanego przez Komendę Powiatową lub Miejską Państwowej Straży Pożarnej, lub w placówkach posiadających odpowiednie uprawnienia. Ich celem jest zapewnienie bezpieczeństwa zarówno samemu kandydatowi, jak i całej drużynie ratowniczej.

Organizacja i Harmonogram Szkolenia

Minimalny czas trwania kursu podstawowego OSP wynosi 133 godziny dydaktyczne, z czego 5 godzin dydaktycznych obejmuje egzamin końcowy. Jest to wymóg określony przez Komendę Główną Państwowej Straży Pożarnej, a program szkolenia jest systematycznie aktualizowany. Te 133 godziny szkolenia zostały precyzyjnie podzielone na część teoretyczną i praktyczną, aby zapewnić wszechstronne przygotowanie. W ramach kursu przewidziano 65 godzin na teorię, która stanowi bazę wiedzy, oraz 68 godzin na praktykę, gdzie tę wiedzę można przełożyć na konkretne umiejętności.

Szkolenie realizowane jest przez jednostki Państwowej Straży Pożarnej i może być prowadzone stacjonarnie lub z wykorzystaniem metod nauczania na odległość w zakresie teoretycznym. Najczęściej spotykanym trybem jest szkolenie weekendowe, rozłożone na okres od 2 do 3 miesięcy. Alternatywą jest szkolenie w trybie ciągłym, które może trwać około 2-3 tygodni. Istnieją również rozwiązania mieszane, łączące elementy obu trybów, w zależności od specyfiki danej jednostki organizującej szkolenie.

Wstępne szkolenie BHP

Szkolenie podstawowe rozpoczyna się spotkaniem organizacyjnym, podczas którego realizowana jest tematyka instruktażu ogólnego w ramach szkolenia wstępnego BHP. Komenda Powiatowa PSP w Dąbrowie Tarnowskiej informuje, że szkolenie z zakresu BHP dla strażaków OSP jest planowane jako pierwszy element szkolenia podstawowego strażaka ratownika OSP. Na realizację programu szkolenia przewidziano 3 godziny dydaktyczne - instruktaż ogólny oraz 4 godziny dydaktyczne - instruktaż stanowiskowy, który przeprowadzi naczelnik OSP z jednostki, która skierowała słuchacza na szkolenie. Po przeprowadzeniu instruktażu kursant otrzymuje kartę szkolenia wstępnego z zakresu BHP. Następnie w macierzystej jednostce OSP naczelnik przeprowadza instruktaż stanowiskowy dla kursantów i potwierdza to wpisem w otrzymanej wcześniej karcie szkolenia.

Część Teoretyczna: E-learning i Tradycyjne Metody

Część teoretyczna kursu coraz częściej realizowana jest z wykorzystaniem platform e-learningowych. Zajęcia teoretyczne mogą odbywać się poprzez system e-learningowy. Choć forma zdalna może zapewnić większą elastyczność w dostępie do materiałów i pozwala uczyć się we własnym tempie, nie skraca ona całkowitego wymaganego czasu poświęconego na teorię. Teoria obejmuje szeroki zakres zagadnień, od organizacji ochrony przeciwpożarowej, przez zasady działania służb, po taktykę działań ratowniczych i medycznych, a także tematy takie jak Bezpieczeństwo i higiena pracy, Służba wewnętrzna i Podstawy organizacji akcji gaśniczej.

Przykładowo, po zarejestrowaniu się na platformie edukacyjnej www.platforma.wint.pl, należy zrealizować następujące szkolenia:

• „Szkolenie podstawowe cz.I”
• „Szkolenie podstawowe cz.II”
• „Szkolenie BHP”
• „Ratownictwo techniczne”
• „Wyposażenie OSP-przeznaczenie, obsługa, konserwacja”
• „Pierwsza pomoc przedmedyczna” - realizacja tematów 1, 2, 3, 4, 5 i 10
• „Szkolenie przeciwpowodziowe i ratownictwo wodne dla OSP” - tematy 1 i 2

Każdy cykl szkolenia posiada test, który należy wykonać. Z każdego cząstkowego testu należy uzyskać minimum 80% poprawnych odpowiedzi. Rozpoczęcie testu jest możliwe w zakładce „Testy”. W przypadku zdobycia mniejszej niż wymagana ilość punktów, kursant może zresetować test. Opcja ta możliwa jest w zakładce „Moje konto” - należy kliknąć polecenie „resetuj wyniki testów”. Test należy wykonywać do momentu uzyskania wymaganej liczby punktów. Fakt ukończenia kursu oraz zaliczenie testu na platformie e-learningowej będzie sprawdzany przed egzaminem z części teoretycznej poprzez przedstawienie przez kursantów wydruków raportu testów.

Część Praktyczna: Rozwój Umiejętności w Terenie

Część praktyczna to czas na bezpośrednie ćwiczenia, które pozwalają opanować obsługę sprzętu i reagowanie w symulowanych sytuacjach. Zajęcia te odbywają się na specjalistycznych poligonach i placach ćwiczeń. Podczas szkolenia praktycznego strażak-ratownik OSP musi opanować obsługę szeregu kluczowych urządzeń i sprzętu. Zajęcia praktyczne powinny być realizowane z zachowaniem zasady 1 instruktor na 4-10 słuchaczy. Część praktyczna jest złożona z wielu ćwiczeń, takich jak obsługa aparatów powietrznych, drabin, czy podawanie środków gaśniczych.

Obowiązkowy Test w Komorze Dymowej

Jednym z najbardziej wymagających, a zarazem kluczowych elementów kursu podstawowego OSP jest obowiązkowy test w komorze dymowej. Jest to specjalnie przygotowane pomieszczenie, w którym symulowane są warunki panujące podczas pożaru: wysoka temperatura, zadymienie i ograniczona widoczność. Celem tego ćwiczenia jest weryfikacja odporności psychofizycznej strażaków na obciążenia związane z pracą w ekstremalnych warunkach. To nie tylko sprawdzian wytrzymałości, ale także umiejętności zachowania spokoju i podejmowania decyzji pod presją.

Typowy test w komorze dymowej polega na wykonaniu szeregu zadań w pełnym umundurowaniu bojowym, z założonym aparatem ochrony dróg oddechowych. Może to obejmować m.in. pokonanie toru przeszkód, odnalezienie i ewakuację pozorowanego poszkodowanego, czy obsługę sprzętu gaśniczego. Wszystko to odbywa się w warunkach silnego zadymienia, które znacząco ogranicza pole widzenia. Jest to więc przede wszystkim sprawdzian praktycznych umiejętności i sprawności fizycznej w specyficznych warunkach. Aby jak najlepiej przygotować się do testu w komorze dymowej, warto zadbać o kondycję fizyczną i psychiczną. Regularne ćwiczenia fizyczne, zwłaszcza te poprawiające wydolność oddechową i siłę mięśniową, będą bardzo pomocne. Zaliczenie testu wydolności organizmu w komorze dymowej jest warunkiem dopuszczenia do egzaminu praktycznego.

Egzaminy Końcowe: Teoria, Praktyka i BHP

Egzamin końcowy składa się z części teoretycznej, praktycznej oraz z BHP. Egzamin teoretyczny odbędzie się w formie testu. Egzamin z części teoretycznej jest egzaminem pisemnym, zazwyczaj składającym się z kilkudziesięciu pytań zamkniętych jednokrotnego wyboru. Egzamin zostaje zaliczony, jeżeli zdający uzyska minimum 70% możliwych do zdobycia punktów. Wiele z pytań, które mogą pojawić się na egzaminie, można znaleźć w module quizów w aplikacjach wspierających naukę.

Jeżeli zajęcia teoretyczne realizowane były przy wykorzystaniu metod nauczania na odległość, część teoretyczna egzaminu przeprowadzona zostanie po ukończeniu modułu teoretycznego i przed rozpoczęciem zajęć praktycznych. Dopuszczeniem do egzaminu teoretycznego będzie wydruk raportu z platformy edukacyjnej oraz ważny dokument potwierdzający tożsamość uczestnika kursu. W przypadku niezrealizowania w wymaganym zakresie i terminie szkoleń i testów przez kandydata, nie zostanie on dopuszczony do egzaminu teoretycznego. Zaliczenie egzaminu teoretycznego jest warunkiem przystąpienia do części praktycznej szkolenia. W przypadku, gdy zajęcia teoretyczne odbywały się stacjonarnie, cały egzamin zostanie zorganizowany na zakończenie szkolenia.

Do egzaminu praktycznego zostają zakwalifikowane osoby, które zrealizowały zagadnienia poruszane na szkoleniu, otrzymały zaliczenie z części teoretycznej egzaminu i zaliczyły test w komorze dymowej. Na egzaminie praktycznym można spodziewać się wszystkiego, co wcześniej ćwiczono podczas zajęć praktycznych. Należy zwrócić uwagę na umiejętność posługiwania się specjalistycznym sprzętem, znajomość zasad prowadzenia korespondencji radiowej czy też znajomość przepisów BHP.

Egzamin z zakresu BHP przeprowadzany jest na zakończenie szkolenia, po zrealizowaniu wszystkich zajęć określonych w programie. Egzamin składa się z testu, zawierającego minimum 10 zadań wielokrotnego wyboru z jedną prawidłową odpowiedzią. Na przykład, egzamin końcowy planowany jest w dniu 21 grudnia 2024 r. dla szkolenia organizowanego przez Komendę Powiatową PSP w Dąbrowie Tarnowskiej.

Uprawnienia po Kursie Podstawowym OSP i Dalsze Możliwości Rozwoju

Ukończenie kursu podstawowego OSP z wynikiem pozytywnym jest kluczowym momentem dla każdego ochotnika. Przede wszystkim nadaje ono strażakowi-ratownikowi prawo do udziału w działaniach ratowniczo-gaśniczych prowadzonych przez jego jednostkę. Oznacza to, że po zdaniu egzaminów i spełnieniu wszystkich wymogów, można być formalnie włączonym do podziału bojowego i brać udział w wyjazdach do zdarzeń. Ukończenie szkolenia jest wypełnieniem jednego z warunków niezbędnych do udziału w działaniach ratowniczych, zgodnie z art. 8 pkt 4 ustawy o ochotniczych strażach pożarnych.

Osoby niepełnoletnie, które zdały egzamin, otrzymują zaświadczenie o ukończeniu szkolenia. Natomiast zgodnie z obowiązującym prawem, w działaniach ratowniczo-gaśniczych będą mogły brać udział po ukończeniu 18 roku życia. Warto jednak podkreślić, że samo ukończenie kursu podstawowego nie oznacza, że strażak może od razu samodzielnie podejmować wszystkie decyzje na akcji. Uprawnia on do udziału w działaniach, ale zawsze w ramach struktury jednostki i pod nadzorem bardziej doświadczonych kolegów lub dowódcy.

Strażak ratownik OSP ma obowiązek aktualizować wiedzę w ramach doskonalenia umiejętności. Po zdobyciu podstawowych kwalifikacji, droga rozwoju strażaka-ratownika OSP jest szeroka. Istnieje wiele możliwości poszerzenia swoich kompetencji i specjalizacji. Do najczęściej wybieranych szkoleń specjalistycznych należą: kurs Kwalifikowanej Pierwszej Pomocy (KPP), który znacząco podnosi umiejętności w zakresie ratownictwa medycznego, szkolenia z zakresu obsługi specjalistycznego sprzętu (np. ratownictwo techniczne, chemiczne), czy kursy przygotowujące do pełnienia ról dowódczych, takie jak kurs dowódców zastępów. Strażak OSP ma prawo również do zdobywania wiedzy i umiejętności na szkoleniach realizowanych przez podmioty zewnętrzne.

tags: #egzamim #osp #kurs #podstawowy #platforma