Praca zespołów ratowniczych z psami to niezwykle odpowiedzialne i często niebezpieczne zadanie, wymagające długotrwałego i intensywnego treningu. W Polsce egzaminy psów ratowniczych o specjalności odnajdywania ludzi w terenie są zorganizowane przez Państwową Straż Pożarną. To rygorystyczne testy, mające na celu ocenę umiejętności i przygotowania psów do pracy w akcjach ratowniczych.
Struktura Egzaminów Psów Ratowniczych
Egzamin psów ratowniczych obejmuje szereg trudnych prób, które wymagają intensywnego treningu i przygotowania. Zgodnie z realizowanym w PSP systemem szkolenia przewodników psów ratowniczych, zespoły przystępują do egzaminów w różnych klasach.
Egzamin Klasy 0
Jednym z przykładów jest sekc. Sebastian Janczura, który po raz pierwszy przystąpił do egzaminu na psa ratowniczego ze swoim podopiecznym Barrym, psem rasy Golden Retriever. Zespół ten przystąpił do egzaminu klasy 0. Wysiłek i praca Sebastiana ze swoim podopiecznym przyniosły pozytywny rezultat - zdany egzamin gruzowiskowy oraz egzamin terenowy. Egzaminy te odbywały się na terenie Ośrodka Szkolenia Poligonowego Wojsk Lądowych Żagań - Pstrąże. Po zdaniu egzaminu klasy 0, kolejne etapy pracy to szkolenie z zakresu technik i taktyk zespołów poszukiwawczych, codzienne treningi i ćwiczenia, które zakończą się przystąpieniem do egzaminu klasy I.
Egzamin Klasy I
Aby pies mógł przystąpić do egzaminu klasy I, musi mieć ukończone co najmniej 24 miesiące. Samo osiągnięcie wieku nie jest jednak wystarczające; egzamin składa się z trzech części, z których każda stanowi poważne wyzwanie dla zespołu psa i przewodnika.
Część 1: Test Współpracy i Posłuszeństwa
Pierwsza część to test współpracy, który ocenia umiejętność kontroli psa przez przewodnika. Przeprowadza się go na odcinku drogi dojścia do przyrządów. Wymaga to wykonania różnych ćwiczeń:
- Chodzenie przy nodze przewodnika.
- Siad i waruj w trakcie marszu.
- Aport osobistego przedmiotu przewodnika.
Dodatkowo, przewodnik musi poprowadzić psa przez zestaw przyrządów, takich jak ruchome kładki, kładki pochyłe, platformy poziome oraz drabiny skośne i poziome.
Część 2: Test Zachowania w Stosunku do Człowieka
Drugą częścią egzaminu jest test zachowania się psa w stosunku do człowieka. Ma on na celu ocenę reakcji psa na obecność egzaminatora. Przewodnik podchodzi do egzaminatora z psem na smyczy, a po pewnym czasie oddala się, pozostawiając psa przy egzaminatorze. W tym teście pies nie powinien zachowywać się agresywnie, grozić ani okazywać paniki.
Część 3: Próba Poszukiwawcza w Terenie
Trzecią częścią egzaminu jest próba poszukiwawcza, która odbywa się na naturalnym terenie leśnym o powierzchni od 4 do 6 hektarów. W tym teście pies ma za zadanie odnaleźć trzech pozorantów, którzy ukryci są w terenie. Pozoranci mogą być zamaskowani na ziemi lub przykryci gałęziami. Czas trwania próby jest ograniczony. Pomyślne zaliczenie wszystkich części egzaminu jest ogromnym osiągnięciem i świadczy o wysokim poziomie przygotowania psa i przewodnika.
Wyzwania i Realia Pracy Psa Ratowniczego
Ostatnio w lesie Nadleśnictwa Kolbudy w województwie pomorskim odbywał się ekscytujący egzamin, który pokazał, jak nieprzewidywalna może być praca zespołów ratowniczych z psami. Podczas odnalezienia pierwszego pozoranta, zespół skierował się dalej w głąb terenu. W oznaczonej tzw. strefie, gdzie pies musiał działać samodzielnie, bez bezpośredniego udziału i wsparcia przewodnika, pies zaczął zachowywać się dziwnie. Okazało się, że w krzakach krył się łoś, duże i potencjalnie niebezpieczne zwierzę. Mimo początkowego szoku, pies - prawdziwy owczarek niemiecki z linii użytkowej i typowa bura suczka - nie dała się zastraszyć. Z niezłomnym duchem i pełnym zaangażowaniem wróciła do swojego zadania poszukiwania zaginionych ludzi w terenie i krótko po tym zdarzeniu odnalazła ostatniego pozoranta. Z wynikiem pozytywnym zakończył się ten niezwykły i pełen niespodzianek egzamin. Ta sytuacja doskonale ukazuje, jak niebezpieczna może być praca zespołów ratowniczych z psami.
Psy na służbie. Policja WOPR Jednostka Ratownictwa Specjalistycznego.
Warto zastanowić się nad tym, jak wiele wysiłku i poświęcenia kryje się za tymi wesołymi psimi twarzami, które codziennie stawiają swoje umiejętności i zdolności w służbie ratowania ludzkiego życia. To niesamowite, że potrafią one pokonać swoje lęki i przeciwności, aby być zawsze gotowe na akcję. Ci niezwykli psi bohaterowie zasługują na nasze uznanie i wsparcie.
Psy z Grupy Poszukiwawczo-Ratowniczej OSP Marki
W Polsce działa wiele grup ratowniczych, w tym Grupa Poszukiwawczo-Ratownicza OSP Marki, licząca 24 psy. Sześć z nich to prawdziwa ekstraklasa - zawodowi ratownicy z certyfikatem Komendy Głównej Państwowej Straży Pożarnej. Do ich zadań należy poszukiwanie osób w terenie, np. w związku z ich zaginięciem, a także ludzi znajdujących się pod gruzami czy osuwiskami. Dzięki swojemu czułemu węchowi możliwe jest szybkie i skuteczne przeszukiwanie dużych lub trudno dostępnych obszarów i szybkie odnalezienie poszukiwanych osób. Już nieraz uratowały ludzkie życie. W szkoleniu i tuż przed zdobyciem certyfikatu jest kolejne 17 psiaków, a jeden odszedł już na zasłużoną emeryturę.
Agnieszka Pieprzowska, przewodnik w Grupy Poszukiwawczo-Ratowniczej OSP Marki, podkreśla, że żeby zdobyć certyfikat potwierdzający ich umiejętności poszukiwawcze, psy musiały zdać niełatwy egzamin. Dopiero po jego zaliczeniu mogą brać udział w prawdziwych akcjach. Egzamin dzieli się na dwie części - poszukiwania w otwartym terenie oraz egzamin gruzowy, polegający na symulacji zawalenia się budynku, np. po wybuchu gazu.
Wymagane Cechy i Rasy Psów Ratowniczych
Aby zdać egzamin, zwierzaki muszą wykazać się m.in. posłuszeństwem wobec przewodnika i współpracą z nim, co sprawdza się poprzez wysyłanie psa w określonym kierunku czy aportowanie. Jednocześnie powinny być też w odpowiednim stopniu samodzielne. Muszą też wykazać się doskonałym węchem, by odnajdywać ludzi - sprawdzane to jest poprzez poszukiwania pozorantów. Psy ratownicze są w różnym wieku: od młodziaków, aż po wiek emerycki. Rasy są rozmaite, a wśród nich znajdziemy:
- Border collie
- Owczarki belgijskie i niemieckie
- Golden retrievery
- Labradory
- Gończe polskie
- Wyżły
- Lapinporokoira
- A także kundelki
Dalsze Szkolenie i Potrzeba Wsparcia
Po zdaniu egzaminu, przewodnik i pies nadal muszą kontynuować treningi, aby utrzymać swoją formę. Ratownictwo to niezwykle odpowiedzialne zadanie, a poziom wyszkolenia psa ma bezpośredni wpływ na ludzkie życie w przypadku akcji ratunkowej. Egzaminy psów ratowniczych są nie tylko wymagające pod względem fizycznym, ale również mentalnym. Przewodnicy i psy muszą być gotowi do pracy w trudnych warunkach, pod presją czasu i w sytuacjach stresowych. Praca psów ratowniczych jest wynikiem długotrwałego i intensywnego treningu oraz zaangażowania przewodników. To dzięki ich wysiłkowi i oddaniu możliwe jest ocalenie ludzkich żyć w sytuacjach kryzysowych.
Trening w Tłumie i Wsparcie Finansowe
Szkolenie psa ratownika to długa ścieżka, a do zdania egzaminu wymagane są liczne cechy, które psy opanowują podczas treningów. Jedną z niezwykle przydatnych umiejętności jest przebywanie w tłumie ludzi. Pies ratownik powinien oswoić się z dużą grupą osób, ponieważ musi być przygotowany do pracy także w takich warunkach, jak np. duża impreza. Właśnie dlatego psy z Grupy Poszukiwawczo-Ratowniczej OSP Marki pojawiają się na imprezach masowych, takich jak Warszawski Festiwal Piwa, aby odbyć trening na dużej imprezie. Organizatorzy festiwalu, jak Michał Lassota, podkreślają, że festiwal jest przyjazny dla zwierząt i z radością przyjmuje szkolące się psy ratownicze. Zwierzaki są oswojone z ludźmi i bardzo przyjazne, co jest wymogiem przy szkoleniu.
Co istotne, psy ratownicy z grup ochotniczych nie mają psiej emerytury, więc koszty ich leczenia i rehabilitacji pokrywają przewodnicy z własnych środków. Potrzebują więc wsparcia. Na takich wydarzeniach jak festiwale można wspomóc ochotników i pracujące z nimi zwierzęta, kupując pamiątkowe polaroidowe zdjęcia z psiakami za dowolną kwotę. Istnieje też możliwość bezpośredniego wsparcia OSP przelewem na konto Bank PNB Paribas - na nr konta 60 2030 0045 1110 0000 0263 5970 z dopiskiem "Darowizna na cele statutowe". W ramach szkoleń psy ratownicy uczą się także przeszukiwać gruzowiska. Grupa Poszukiwawczo-Ratownicza OSP Marki poszukuje również deweloperów, którzy mogliby udostępnić takie miejsca do treningów psów na terenie Warszawy i w okolicach.