Przepisy ustawowe zobowiązują rady gmin do ustalania wysokości ekwiwalentu dla strażaków ratowników OSP nie rzadziej niż raz na dwa lata. Biorąc pod uwagę zmiany w regulacjach, samorządy muszą na nowo przeanalizować zasady jego przyznawania i wypłacania.
Podstawa prawna i uprawnienia strażaka
Strażak ratownik OSP, który uczestniczył w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, szkoleniu lub ćwiczeniu, otrzymuje ekwiwalent pieniężny niezależnie od otrzymywanego wynagrodzenia z innych źródeł. Jest to świadczenie gwarantowane ustawą, a nie wewnętrznymi ustaleniami w jednostce. Decyzja o pobraniu ekwiwalentu należy wyłącznie do strażaka - może on odebrać go osobiście, przez pełnomocnika lub wskazać numer konta bankowego do przelewu.
Czy ekwiwalent jest własnością OSP?
Ekwiwalent stanowi wyłączną własność strażaka. Nie jest to majątek jednostki OSP, jej zarządu ani walnego zebrania. Wszelkie uchwały "zmuszające" strażaków do przekazywania ekwiwalentu na rzecz jednostki są sprzeczne z prawem i nieważne. Strażak ma prawo dobrowolnie przekazać swoje środki na rzecz OSP (np. w formie darowizny), jednak brak takiej zgody nie może wiązać się z jakimikolwiek konsekwencjami organizacyjnymi czy dyscyplinarnymi.
Ewolucja przepisów i „inne zadania”
Kluczową zmianą w ostatnich latach była nowelizacja ustawy o ochotniczych strażach pożarnych, która otworzyła katalog zadań OSP. Dzięki nowelizacji z 5 grudnia 2024 r. art. 3 uosp zawiera wyrażenie „w szczególności”, co oznacza, że zakres działań strażaków nie jest już zamknięty. W związku z tym rady gmin zyskały niemal nieograniczoną swobodę w przyznawaniu ekwiwalentu za aktywności niewymienione wprost w ustawie, takie jak:
- organizowanie przedsięwzięć sportowo-rekreacyjnych i oświatowo-kulturalnych,
- udział w posiedzeniach gminnego zespołu zarządzania kryzysowego,
- działania integrujące społeczność lokalną,
- promowanie pierwszej pomocy,
- udział we współpracy międzynarodowej gminy.
Wysokość świadczenia i zasady podatkowe
Ekwiwalent naliczany jest za każdą rozpoczętą godzinę. Jego maksymalna wysokość nie może przekraczać 1/175 przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego brutto ogłaszanego przez Prezesa GUS.
Podatek dochodowy (PIT)
Zwolnione z podatku PIT są przychody z tytułu uczestnictwa w szkoleniach, ćwiczeniach i działaniach ratowniczych. Jednak w przypadku ekwiwalentu wypłacanego za realizację „innych zadań” (na podstawie art. 15a uosp), Ministerstwo Finansów stoi na stanowisku, że nie podlegają one zwolnieniu podatkowemu, co wynika z zasady powszechności opodatkowania.
Problemy z wypłatą na konto
W praktyce pojawiają się wątpliwości dotyczące wypłaty ekwiwalentu na konto. Urzędy gmin często wymagają konta osobistego strażaka, odmawiając przelewów na konta jednostek OSP. Z punktu widzenia prawa, strażak ma prawo wskazać dowolny numer rachunku bankowego do wypłaty świadczenia, jednak musi on być przypisany do wypłaty należnej konkretnemu strażakowi. Wszelkie próby przymuszania strażaków do przelewania ekwiwalentu na konto OSP poprzez uchwały są niedopuszczalne.
Skarbnik OSP - #OSP #skarbnik_OSP #rachunkowość_OSP #rachunkowość
tags: #ekwiwalent #osp #na #konto