Elektrozawory są niezbędnymi komponentami każdego profesjonalnego systemu nawadniania, umożliwiając automatyczne sterowanie przepływem wody w ogrodzie. Dzięki nim możliwe jest precyzyjne i niezawodne podlewanie różnych stref, zarówno trawników, jak i roślin ozdobnych. Zastosowanie elektrozaworów przekłada się na oszczędność czasu oraz zasobów wodnych. W skład instalacji nawodnieniowej najczęściej wchodzą zraszacze, przewody wodne ze złączkami, a także pompa i sterownik nawodnienia. Elektrozawory są kluczowym elementem, który pozwala na prawidłowe działanie całego systemu.

Jak Działają Elektrozawory w Systemach Nawadniania?
Elektrozawór reaguje na sygnał elektryczny (zazwyczaj 24 V AC lub 9 V DC) wysyłany przez sterownik nawadniania i otwiera lub zamyka dopływ wody do danej sekcji systemu. Po otrzymaniu impulsu, cewka elektrozaworu otwiera przepływ wody lub go zamyka. Podstawę konstrukcji elektrozaworu stanowią: zawór główny, który zamyka i otwiera przepływ wody, oraz cewka, czyli elektromagnes. Zawór zaopatrzony jest w metalowy element, który przyciąga cewka, dzięki czemu może on pokonać siłę sprężyny.
Rdzeń elektromagnesu steruje pracą zaworu na zasadzie otwierania i zamykania przepływu wody między wyjściem wody a komorą zaworu. Na skutek przyłożonego napięcia elektromagnes otwiera przepływ wody w niewielkim kanale różnicowym, co powoduje spadek różnicy ciśnień między dolną i górną częścią membrany, a tym samym otwarcie membrany pod wpływem działania siły statycznej sprężyny rozpierającej. Odcięcie dopływu przywraca stan pierwotny. Z tego powodu elektrozawory dzielimy na normalnie zamknięte (NC) i normalnie otwarte (NO), choć do nawadniania stosuje się zazwyczaj te pierwsze.
Rodzaje Elektrozaworów ze Względu na Zasilanie
Zawory do nawadniania dzielą się na różne typy w zależności od ich przeznaczenia i sposobu zasilania. Cewki elektrozaworów dostępne w wersji 24VAC i 9VDC umożliwiają elastyczność w doborze zasilania dla systemów automatycznej kontroli przepływu wody.
-
Elektrozawory 24V AC
Elektrozawory 24V AC są dedykowane do sterowników sieciowych zasilanych standardowym napięciem 230V. Są to najpopularniejsze rozwiązania stosowane w przydomowych ogrodach, gdzie istnieje możliwość podłączenia do sieci elektrycznej. Elektrozawory zasilane prądem 24V wymagają doprowadzenia przewodów zasilających od sterownika. Dobrze sprawdzą się tam, gdzie zasilany z sieci sterownik jest zlokalizowany w budynku lub pod zadaszeniem, a wyprowadzone z niego przewody doprowadzone są do skrzynki z elektrozaworami obsługującymi dopływ wody do różnych sekcji. Cewki zasilane prądem zmiennym 230V stosowane są zazwyczaj tam, gdzie występuje wysokie ciśnienie wody zasilającej.
-
Elektrozawory 9V DC
Elektrozawory 9V DC są przeznaczone do współpracy z bezprzewodowymi sterownikami bateryjnymi. To rozwiązanie jest stosowane w miejscach komercyjnych, takich jak parki czy tereny miejskie, gdzie brak dostępu do sieci elektrycznej wyklucza użycie sterowników sieciowych. Charakteryzują się najniższym napięciem prądu zasilającego. Ich pracą można kierować za pomocą sterowników bateryjnych, dzięki czemu wykorzystuje się je do zasilania tych miejsc w ogrodach, które zlokalizowane są z dala od zabudowań, czyli tam, gdzie przeprowadzenie zasilania byłoby utrudnione. Zawory wyposażone w cewki prądu stałego charakteryzują się cichą pracą i pozostają mało podatne na zużycie tłoka.
Budowa i Materiały Elektrozaworów
Materiały, z jakich wytwarzane są korpusy elektrozaworów, to przede wszystkim odporne tworzywa sztuczne, takie jak PVC lub poliamid. Modele, które mogą pracować pod wysokim ciśnieniem, zazwyczaj wytwarzane są z metalu (np. z mosiądzu, żeliwa czy stali) i doskonale nadają się nie tylko do wody - z powodzeniem można je również wykorzystać np. do paliw. Na wysokie ciśnienie odporne pozostają też elektrozawory poliamidowe, które dodatkowo charakteryzuje duża odporność na działanie agresywnych cieczy. Elektrozawory występują w różnych średnicach, a wybór konkretnego modelu zależy od potrzebnego przepływu. W przypadku przydomowych systemów nawadniających, gdzie przepływy są ograniczone, powszechnie stosowana jest średnica 1 cala. Natomiast w dużych systemach nawadniających, gdzie przepływ wody jest znaczny, preferuje się większe średnice.
Renomowani Producenci i Wybór Elektrozaworów
Na rynku dostępnych jest wielu producentów elektrozaworów. W naszej ofercie znajdziesz m.in. elektrozawory Claber, uznanej włoskiej marki specjalizującej się w automatycznych systemach nawadniania. Przez lata pracy w zakresie profesjonalnego nawadniania, liderem wśród producentów są firmy wywodzące się z rynku amerykańskiego. Drugim producentem ze Stanów Zjednoczonych jest firma Hunter Irrigation, której elektrozawory do nawodnień, jak również pozostałe elementy instalacji, prezentują wysoką trwałość i jakość wykonania. Elektrozawory Rain Bird to sprawdzone rozwiązania stosowane w systemach nawadniania. Warto wspomnieć również o elektrozaworach BERMAD, stosowanych w systemach automatycznej regulacji przepływu cieczy, oraz Cepex, oferującym precyzyjną kontrolę przepływu płynów. Elektrozawory Rain to popularne rozwiązania do ogrodów i parków.
Elektrozawór powinien mieć konstrukcję, która umożliwi jego łatwe rozebranie, np. w celu oczyszczenia lub wymiany membrany tłoka. Innym, przydatnym elementem jest wbudowany filtr, który pozwoli na pracę elektrozaworu bez jego zapychania. Elektrozawory mogą być wyposażone w regulację przepływu lub funkcjonować bez niej.
Elektrozawór Główny: Dodatkowe Zabezpieczenie Systemu
Elektrozawór główny to dodatkowy elektrozawór montowany pomiędzy źródłem wody a elektrozaworami sekcyjnymi. System nawadniania może działać bez tego zaworu, jednak jego zastosowanie stanowi ważne zabezpieczenie. Brak elektrozaworu głównego może prowadzić do poważnych problemów, takich jak niekontrolowany wypływ wody w przypadku awarii cewki jednego z elektrozaworów sekcyjnych. Taki scenariusz jest prawdopodobny, szczególnie na przestrzeni wielu lat użytkowania systemu.
Warto więc zastosować dodatkowe zabezpieczenie w postaci elektrozaworu głównego. Jego instalacja, choć czasem pomijana przez wykonawców, jest kluczowa dla bezpieczeństwa i efektywności systemu. Brak elektrozaworu głównego w sytuacji awarii, na przykład rozszczelnienia sekcji kroplującej, może skutkować wielodniowym, niekontrolowanym zużyciem wody i problemami z ciśnieniem w pozostałych sekcjach nawadniania. Elektrozawór główny znacznie minimalizuje ryzyko takich zdarzeń.
Jak zamontować zraszacz w systemie nawadniania?
Montaż Elektrozaworów - Praktyczny Przewodnik
Prawidłowy montaż elektrozaworów jest kluczowy dla długiej i bezawaryjnej pracy systemu nawadniania.
Przygotowanie do Montażu
- Standardowo elektrozawory umieszcza się w plastikowych skrzynkach zaworowych ze zdejmowaną pokrywą.
- Przed montażem przepłucz instalację do momentu, gdy z rurociągu popłynie czysta woda.
- Przed montażem elektrozaworu zalecamy ostrożne wykręcenie elektromagnesu z korpusu w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek zegara i upewnienie się, czy uszczelka elektromagnesu (oring) jest prawidłowo osadzona, nie wykazuje pęknięć i zniekształceń, sprężynka osadzona w wewnętrznej części rdzenia nie uległa zagubieniu, a rdzeń włożony jest prawidłową stroną - gumowa uszczelka oporowa znajdująca się na zakończeniu rdzenia musi być skierowana w stronę korpusu zaworu (do dołu).
Połączenia Hydrauliczne
- Elektrozawór należy zamontować do źródła wody w taki sposób, aby przepływ wody odbywał się zgodnie z kierunkiem oznaczonym strzałką na górnej obudowie zaworu w pobliżu wejścia wody. Odwrotne przyłączenie elektrozaworu uniemożliwi jego pracę!
- Elektromagnes umiejscowiony jest w elektrozaworze po stronie wyjścia wody.
- Elektrozawór powinien być zamontowany poziomo, z elektromagnesem zwróconym ku górze.
- Wkręć przyłącza rury do wyjścia elektrozaworów używając niewielkiej ilości cienkiej taśmy teflonowej (0,075-0,1mm).
- Przyłącz elektrozawory do przyłącza wejściowego za pomocą nypli i przyłączy z półśrubunkami (trójniki swivel, kolanko swivel). Ten sposób połączenia ułatwia właściwe ustawienie zaworu i umożliwia jego łatwy demontaż, np. na zimę.
- Upewnij się, że z przyłączy usunięto zaślepki zabezpieczające! Do uszczelnienia połączeń gwintowanych nie wyposażonych w uszczelki czołowe proszę użyć taśmy teflonowej!
- Z dna puszki należy wybrać ziemię i na jej miejsce wsypać żwir (około 10cm), co poprawi drenaż i zapobiegnie wrastaniu korzeni.
Połączenia Elektryczne
- Przed instalacją należy dokonać sprawdzenia elektrozaworu przez podłączenie do prądu 24V AC.
- Elektrozawór należy połączyć przewodami elektrycznymi z odpowiednim sterownikiem 24V. Rekomenduje się użycie miedzianego sygnałowego kabla wielożyłowego do układania w gruncie, typu lity drut.
- W przypadku montażu zespołu elektrozaworów obok siebie, przewód wspólny (C - common) idący do sterownika połączyć z jednym z przewodów wychodzących z każdego z elektromagnesu. Drugi przewód z każdego elektromagnesu doprowadzić do kolejnego zacisku sterownika (sekcja 1, 2, 3 itd.).
- Przy obliczaniu ilości niezbędnych przewodów posłużyć się wzorem: ilość przewodów = ilość elektrozaworów + 1.
- Kabel zakopać na odpowiedniej głębokości, zgodnie z lokalnymi przepisami dla kabli sygnałowych. Rekomenduje się głębokość min. 30 cm.
- Proszę zwrócić uwagę na prawidłowe połączenie przewodów i zabezpieczenie ich połączeń elektrycznych przed korozją.

Pierwsze Uruchomienie i Konserwacja
- Przy pierwszym uruchomieniu zaleca się ręczne otwarcie zaworu poprzez obrót dźwigni. Wyciek wody spod uszczelnień przy pierwszym użyciu jest zjawiskiem normalnym i powinien ustać po kilku sekundach pracy.
- Ręczne włączenie przepływu wody: przekręcić dźwignię ręcznego otwierania o ¼ obrotu zgodnie z ruchem wskazówek zegara w pozycję poziomą.
- Przed wystąpieniem pierwszych przymrozków należy przeprowadzić odpowietrzanie systemu, kolejno otwierając ręcznie lub za pomocą sterownika kolejne sekcje i przedmuchując rurociągi oraz zawory sekcja po sekcji. Zaleca się umieszczenie w skrzynce zaworowej lub bezpośrednio u źródła wody, za głównym zaworem odcinającym, wyjścia pod sprężarkę powietrza.
- Po długim okresie nie używania (np. po zimie) i w niskich temperaturach membrana zaworu może czasowo się odkształcić. Jeśli zawór przepuszcza wodę, zalecamy odłączenie zaworu od instalacji, odkręcenie sześciu śrub mocujących pokrywę i oczyszczenie komory, kanału zwrotnego oraz membrany. W przypadku wykrycia uszkodzenia membrany należy ją wymienić na nową.
Ważne Ostrzeżenia
- UWAGA! Elektrozawór nie jest przeznaczony do stosowania przy transporcie i dystrybucji wody pitnej, ciepłownictwie ani w instalacjach budowlanych i melioracyjnych.
- UWAGA! Elektrozawór nie może być użytkowany bez wody w instalacji!
- UWAGA! Elektrozawór nie może pracować przy wodzie zanieczyszczonej! Instalować wyłącznie w instalacjach wyposażonych w filtr wejściowy. Praca przy wodzie zanieczyszczonej powoduje trwałe odkształcenie membrany zaworu, a tym samym nieodwracalne uszkodzenie i nieszczelność zaworu.
- UWAGA! Proszę zachować ostrożność przy montażu skrzynki, aby nie uderzyć w elektromagnes i nie spowodować jego trwałego uszkodzenia.
- UWAGA! Proszę nie umieszczać sterownika elektronicznego bezpośrednio w skrzynce zaworowej ze względu na ryzyko zawilgocenia jego części elektronicznej.
tags: #elektrozawory #do #nawadniania #ze #sterownikiem #na