Rozwój technologii napędów elektrycznych dociera do coraz bardziej specjalistycznych sektorów, w tym do straży pożarnej. Austriacka firma Rosenbauer, znany dostawca sprzętu gaśniczego, od 2016 roku jest zaangażowana w rozwój wozu strażackiego przyszłości, nazywając go projektem CFT - Concept Fire Truck. Modele takie jak Rosenbauer RT (Revolutionary Technology) czy eLHF (Electric Firefighting Vehicle) to przykłady innowacyjnych pojazdów, które rewolucjonizują służbę ratowniczo-gaśniczą, łącząc ergonomiczną konstrukcję z najnowocześniejszą technologią napędu oraz przełomowymi rozwiązaniami w zakresie bezpieczeństwa i obsługi. Aktualnie do służby trafiło 21 tego typu pojazdów na całym świecie, a ich testy i wdrożenia odbywają się w wielu miastach, m.in. w Berlinie, Amsterdamie czy Dubaju.
Napęd i Osiągi Elektrycznych Wozów Strażackich
Podwójny Napęd Elektryczny i Hybrydowy Range Extender
Główne źródło napędu w prezentowanych wozach strażackich stanowią silniki elektryczne. W przypadku Rosenbauer RT są to dwie jednostki o łącznej mocy 272 KM, przekazujące napęd na wszystkie cztery koła, co zapewnia niespotykaną dotąd siłę napędową. Dwa elektryczne wozy ratowniczo-gaśnicze z napędem o mocy 490 KM były testowane przez rok przez strażaków z zakładowej straży pożarnej Uniwersytetu Technicznego w Monachium, z pozytywnymi wynikami.
Jedno ładowanie baterii pozwala na około 100 kilometrów jazdy lub na godzinę pracy pompy stacjonarnej. Po tym czasie wymagane jest ładowanie, które trwa od 45 minut do 4,5 godziny, w zależności od źródła zasilania. eLHF może być ładowany z mocą do 150 kW, co zapewnia, że pełne naładowanie baterii zajmuje zaledwie 30 minut. W trybie elektrycznym pojazd ten jest w stanie działać przez około 60 do 90 minut podczas akcji gaśniczej.
W pojeździe istnieje również możliwość wykorzystania trzeciego silnika, spalinowego. Jest to 3-litrowa jednostka turbodiesel marki BMW, powszechnie znana z aut osobowych, pełniąca rolę pokładowego generatora prądu (tzw. range extender). Silnik ten, w momencie osiągnięcia przez baterie poziomu 20% naładowania, załącza się w pełni automatycznie celem bieżącego doładowywania akumulatorów, z których napędzany jest samochód oraz autopompa. Dzięki temu zasięg pojazdu zwiększa się do 600 km bądź do 6 godzin nieprzerwanej pracy podczas postoju. Strażacy z Berlina wyjaśnili, że wbudowane akumulatory spełniały wymagania w 95% przypadków, pozwalając na prowadzenie większości akcji bez konieczności sięgania po range extender.
Cicha i Wydajna Praca
Jedną z kluczowych zalet pojazdów elektrycznych, na którą zwracają uwagę strażacy, jest niższy poziom hałasu w trakcie jazdy i podczas pracy. Ma to ogromne znaczenie, ponieważ ułatwia komunikację pomiędzy strażakami i eliminuje problemy podczas korzystania z radiostacji. Nawet z włączoną pompą, elektryczny wóz strażacki jest cichszy niż pojazd napędzany dieslem, co znacząco poprawia komfort i bezpieczeństwo pracy załogi.
Innowacyjna Konstrukcja i Wyposażenie
Elastyczne Podwozie i Układ Skrętny
Wśród głównych zalet pojazdu Rosenbauer RT wymienia się przyspieszenie oraz układ skrętny wszystkich kół. Ten ostatni ograniczył średnicę zawracania do zaledwie 12,5 metra, co znacznie zwiększa manewrowość pojazdu, szczególnie w ciasnych przestrzeniach miejskich. Model RT jest dostępny z załączanym skrętem tylnej osi, co zmniejsza promień skrętu i optymalizuje manewrowość. Ponadto wszystkie koła mają niezależne zawieszenie, o całkowicie pneumatycznym układzie. W efekcie prześwit między podwoziem a nawierzchnią drogi można regulować w czterech poziomach: od 17,5 do 47 centymetrów. Regulowana wysokość podwozia umożliwia również wyjątkowo niskie wejście przy różnicy między poziomem podłoża i podłogą kabiny wynoszącej zaledwie 260 mm w trybie akcji, co ułatwia i przyspiesza wejście lub wyjście z pojazdu.
Przestronna i Ergonomiczna Kabina
Wnętrze RT zostało całkowicie przeprojektowane, a kabina kierowcy i przedział załogi są połączone w jedną przestrzeń, co radykalnie upraszcza komunikację między członkami służb ratowniczych. W kabinie połączonej z przedziałem dla ratowników znajdują się miejsca dla kierowcy, dowódcy, trzech rot oraz dodatkowego pomocnika, co daje imponujący wynik 9 osób potencjalnie biorących udział w działaniach ratowniczo-gaśniczych. Dobra widoczność wokół pojazdu strażackiego stanowi podstawowy wymóg dla pomyślnej i bezpiecznej akcji, a wbudowane wysokowydajne listwy LED dają jasne, ale nieoślepiające światło. Rewolucyjna koncepcja pojazdu RT znacznie zmniejsza obciążenie fizyczne załóg ratowniczych, wspierając ich długoterminowe zdrowie. Zmniejszono nadwyrężenia przy podnoszeniu dzięki obniżeniu podwozia w miejscu akcji i oferowaniu większej przestrzeni skrytek o niskiej krawędzi załadunku.
Inteligentne Systemy Gaśnicze i Sprzętowe
W opcjach produkowanego pojazdu znajduje się zbiornik wodny o pojemności od 1 tysiąca do 4 tysięcy litrów wody, a także zbiornik na środek pianotwórczy. Z tyłu wozu nie ma autopompy, gdyż jest ona zamontowana wewnątrz pojazdu, co powoduje zmniejszenie hałasu i dodatkowe miejsce na sprzęt ratowniczy. Układ napędowy pojazdu i autopompa zasilane są głównie elektrycznie. Urządzenia elektryczne, takie jak wentylatory lub pompy zanurzeniowe, można łatwo obsługiwać korzystając z energii akumulatorów RT. W zabudowie pojazdu RT wyeliminowano potrzebę używania stopni, drabinek lub schodów.
Zestaw drabin znajdujący się na dachu pojazdu jest opuszczany do poziomu terenu za pomocą elektrycznych siłowników, dzięki czemu ratownik nie musi wchodzić na dach celem ich wykorzystania podczas akcji. Podobnie, skrzynia na sprzęt, zlokalizowana na dachu, również może być opuszczana w sposób podobny do drabin, tj. siłownikami napędzanymi elektrycznie. Zintegrowane zasilanie urządzeń zewnętrznych (230V / 400V) dodatkowo zwiększa funkcjonalność pojazdu.
Wśród wyposażenia gaśniczego dostępne są różnorodne systemy:
- Pumpy normalnego ciśnienia i połączone pompy normalnego/wysokiego ciśnienia.
- Systemy dozowania środka pianotwórczego od FIXMIX po RFC Admix Variomatic.
- Systemy piany sprężonej CAFS.
- Dwa elektronicznie sterowane działka o różnej wielkości z płynną regulacją kształtu strumienia gaśniczego.
- Nasady STRZ B do podawania piany, sterowane elektropneumatycznie (2 szt.).
- Nasady STORZ B sterowane elektropneumatycznie (2 szt.).
- Nasady STORZ C sterowane elektropneumatycznie (1 szt.).
- Nasady STOZR B sterowane elektropneumatycznie (1 szt.).
Specjalistyczne Warianty Pojazdów
Rosenbauer Panther 6x6 ARFF (Aircraft Rescue and Firefighting Vehicle)
Praca na lotnisku ma swoją specyfikę, a gaszenie samolotów wymaga zupełnie innego podejścia. Rosenbauer Panther 6x6 to znany wóz strażacki do pracy lotniskowej (ARFF - Aircraft Rescue and Firefighting Vehicle), który doczekał się w pełni elektrycznej wersji. Tego typu maszyny muszą być bardzo szybkie, stosunkowo zwinne, a ich możliwości gaśnicze muszą być na tyle wysokie, aby poradzić sobie z ogniem zarówno w małych, jak i wielkich samolotach. Nowy Rosenbauer Panther 6x6 jest elektryczny, co jest kluczową zmianą. Wariant na prąd ma nie tylko pełny moment obrotowy dostępny „od zera”, ale także zapewnia doskonałą dynamikę. Łącznie pod prawą nogą kierowcy jest 1200 KM w trybie boost. Prędkość maksymalna, pomimo masy sięgającej 40-42,5 tony przy gotowości do działania, to 120 km/h. Od zera do 80 km/h taki wóz strażacki rozpędza się w niecałe 20 sekund.
Elektryfikacja ma tu duży sens, ponieważ lotniskowe wozy strażackie pokonują krótkie dystanse, więc zasięg nie jest problemem. Ogromny akumulator o pojemności blisko 260 kWh zasila nie tylko napęd, ale i cały osprzęt. W zapasie jest jednak, w razie potrzeby, generator z dieslem, służący do obsługi systemu gaśniczego. Na pokładzie znajduje się potężny układ gaśniczy na teleskopowym ramieniu, zbiorniki na wodę (12 000 litrów), pianę (1450 litrów) i proszek gaśniczy (250 kilogramów). Szybkie ładowanie z mocą 300 kW sprawia, że wielką baterię naładujemy do pełna w niecałą godzinę.
Pojazd do Higieny Operacyjnej
W Berlinie, jako piąty elektryczny pojazd, zostanie wprowadzony tzw. pojazd „higieny operacyjnej”. Ten typ pojazdu jest specjalnie opracowywany na potrzeby Berlińskiej Straży Pożarnej i ma umożliwiać prowadzenie procedury zmiany zabrudzonej odzieży na czystą, w szczególności podczas różnego rodzaju pożarów. W opracowywanym pojeździe pojawią się dwie strefy: brudna i czysta, co ma na celu zwiększenie bezpieczeństwa i higieny strażaków.
Wyzwania i Perspektywy
Koszty Zakupu
Jednym z głównych problemów związanych z pojazdami elektrycznymi są wysokie koszty zakupu. Klasyczny wóz strażacki z napędem dieslowskim kosztuje około 750 tys. euro (ok. 3,2 mln zł), podczas gdy elektryczny model marki Rosenbauer jest dwukrotnie droższy, wyceniany na około 5,4 miliona euro (czyli około 23 miliony złotych). Z tego względu już na etapie testów, np. w Hamburgu, konieczne było wsparcie finansowe w postaci dotacji. Mimo wysokiej ceny, austriacka firma ma już kilka zamówień, co świadczy o rosnącym zainteresowaniu innowacyjną technologią.
Masa Pojazdu
Początkowo obawiano się, że elektryczne wozy strażackie mogą być zbyt ciężkie i niszczyć infrastrukturę drogową, podjazdy i parkingi, projektowane z myślą o obciążeniu wynoszącym maksymalnie 16 ton. Jednak strażacy zdementowali te informacje i potwierdzili, że dopuszczalna masa całkowita (DMC) elektrycznych wozów wynosi 15,8 tony, a tym samym mieści się w obowiązujących normach. W przypadku Rosenbauer Concept Fire Truck waga samochodu z pełnymi zbiornikami to blisko 18 tysięcy kilogramów, natomiast lotniskowy Panther waży 40-42,5 tony.
Przyszłość Flot Strażackich
Mimo obiecujących wyników testów, strażacy nie mają wątpliwości, że całkowite przejście na flotę elektryczną jest niemożliwe. Wynika to z faktu, że służby ratunkowe muszą być zabezpieczone na wypadek awarii zasilania lub przerw w dostawie prądu. Dlatego też w służbach ratunkowych pojazdy z silnikami spalinowymi lub ich hybrydowe warianty zawsze będą obecne, stanowiąc uzupełnienie dla rozwijającej się floty elektrycznej. Testy elektrycznych wozów strażackich, takie jak te trwające w Berlinie od 2020 roku (gdzie po 13 miesiącach eLHF wszedł do regularnej służby), potwierdzają przydatność tych pojazdów w straży pożarnej, zwłaszcza w kontekście miejskich programów „Czyste powietrze”, gdzie testowanie maszyn bezemisyjnych jest ważnym aspektem przyszłych przepisów.
tags: #elektryczne #woz #strazacki #z #dachem