Zarząd Województwa Małopolskiego aktywnie wspiera jednostki Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP), ogłaszając kolejne nabory wniosków w ramach pomocy finansowej dla gmin. Program „Małopolskie OSP 2026” stanowi kluczowy instrument wsparcia dla strażaków ochotników, którzy każdego roku biorą udział w tysiącach interwencji związanych z pożarami, wypadkami drogowymi, klęskami żywiołowymi oraz innymi lokalnymi zagrożeniami. Zarząd Województwa Małopolskiego wyraża ponowne podziękowania dla wszystkich druhów za ich zaangażowanie i udział w akcjach ratowniczych.
Komponenty programu „Małopolskie OSP 2026”
Program „Małopolskie OSP 2026” oferuje wsparcie w kilku kluczowych obszarach, mających na celu zwiększenie potencjału i skuteczności jednostek OSP.
Zakup samochodów strażackich, quadów i kursów dla kierowców
W ramach komponentu „Małopolskie OSP 2026 - zakup samochodu strażackiego i kursu lub pojazdu typu quad” każda gmina może złożyć jeden wniosek na jedną jednostkę OSP z jej terenu. Dofinansowanie może zostać przeznaczone na zakup różnego typu pojazdów:
- Samochodu pożarniczego lekkiego do 3 ton - do 20 000 zł.
- Samochodu rozpoznawczo-ratowniczego - do 20 000 zł.
- Samochodu ratowniczo-gaśniczego:
- lekkiego od 3 do 7,5 tony - do 30 000 zł,
- średniego albo ciężkiego - do 50 000 zł.
- Pojazdu typu quad (nowego) - do 15 000 zł.
Samochody mogą być nowe lub używane (wyprodukowane nie wcześniej niż w 2011 r.) i, jeśli dotyczy, muszą posiadać świadectwo CNBOP. Dodatkowo możliwe jest dofinansowanie kursu doskonalącego dla kierowców OSP posiadających zezwolenia na prowadzenie pojazdów uprzywilejowanych - do 2 000 zł, przy czym nie więcej niż 500 zł na osobę. Wsparcie to dotyczy wyłącznie jednostek, które otrzymają dofinansowanie do zakupu samochodu.
Kwota przyznanej dotacji może wynieść maksymalnie 50% całkowitych kosztów kwalifikowalnych.
Sprzęt pralniczo-suszący i zbiorniki na paliwo
Drugi komponent programu umożliwia gminie złożenie jednego wniosku na zakup i montaż jednego zestawu sprzętu pralniczo-suszącego wraz z dodatkowym osprzętem i środkami chemicznymi. Może być on przeznaczony dla jednej jednostki OSP z terenu gminy lub do dyspozycji gminy w obiekcie samorządowym, z przeznaczeniem dla jednostek OSP z jej terenu.
Maksymalna wysokość dotacji wynosi do 25 000 zł i może stanowić do 50% kosztów kwalifikowalnych.
Trzeci element wsparcia obejmuje dofinansowanie zakupu jednego zbiornika na paliwo dla jednostki OSP z terenu gminy. Maksymalna wysokość dotacji wynosi do 6 000 zł, również do 50% kosztów kwalifikowalnych.
Skuteczna pomoc dla strażaków ochotników - dotychczasowe osiągnięcia
Program „Małopolskie OSP” jest realizowany konsekwentnie od wielu lat, przynosząc wymierne efekty. W ramach zawartych umów zakupiono między innymi 35 samochodów strażackich, 23 quady oraz 4 łodzie strażackie, co stanowiło wsparcie w wysokości blisko 1,8 mln zł. Dodatkowo zakupiono 63 zestawy sprzętu pralniczo-suszącego o wartości ponad 1,3 mln zł.
Fundusz Obywatelski im. Ludwiki i Henryka Wujców - wsparcie dla działań strażniczych
Fundusz Obywatelski im. Ludwiki i Henryka Wujców, poprzez konkurs „Pilnujemy. Robimy różnicę”, dąży do wspierania działalności obywatelskiej, w tym działań strażniczych (watchdogów). Organizacje i osoby zaangażowane w monitorowanie działań władzy, dbające o przejrzystość i etykę, mogą ubiegać się o środki na realizację swoich projektów.
Cele i zasady konkursu „Pilnujemy. Robimy różnicę”
Konkurs skierowany jest przede wszystkim do podmiotów, które już prowadzą działania strażnicze i mają ograniczone możliwości pozyskania finansowania z innych źródeł. Fundusz stawia na inicjatywy, które nie tylko identyfikują problemy, ale również przyczyniają się do pozytywnych zmian w sferze publicznej.
Do składania wniosków zapraszane są stowarzyszenia, fundacje, osoby indywidualne lub grupy nieformalne z doświadczeniem w działaniach strażniczych. W ramach konkursu planowane jest wsparcie działań realizowanych w latach 2026/2027, które są stałą działalnością wnioskodawców lub nawiązują do niej.
Kluczowe kryteria niezależności i rzetelności
Ważnym aspektem oceny wniosków jest niezależność działań (brak powiązań z partiami politycznymi, kandydowania w wyborach, pełnienie funkcji urzędniczych), jawność własnych działań, obiektywizm (równy dystans do każdej władzy) oraz rzetelność (dokładne sprawdzanie faktów, analizy, badania). Wnioskodawcy powinni również prowadzić działania informacyjne skierowane do odbiorców zewnętrznych.
Wysokość wsparcia i koszty kwalifikowalne
W ramach konkursu „Pilnujemy. Robimy różnicę” można ubiegać się o wsparcie w wysokości do 5 500 zł, które zostanie przekazane w formie dotacji lub darowizny celowej. Na wsparcie działań strażniczych lub sieciujących przewidziano łącznie 50 000 zł ze środków Funduszu Obywatelskiego.
W ramach otrzymanego wsparcia można pokrywać koszty związane bezpośrednio z proponowanymi działaniami i niezbędne do ich przeprowadzenia, poniesione między 1 czerwca 2026 r. a 28 lutego 2027 r. Nie pokrywane są koszty związane z działalnością gospodarczą, partyjną, religijną, kary, grzywny, mandaty, podatki (z wyjątkiem VAT, jeśli nie ma możliwości jego odzyskania), koszty związane z kredytami i odsetkami.
Nie wymagany jest wkład własny. Wnioski należy składać wyłącznie przez system Witkac.
Proces oceny wniosków
Wnioski podlegają ocenie formalnej, która weryfikuje niezależność i wiarygodność wnioskodawców, a następnie ocenie merytorycznej przez powołaną Komisję Oceniającą. Komisja bierze pod uwagę doświadczenie w działalności strażniczej, zgodność propozycji z celami konkursu, poziom spełniania kryteriów niezależności, jawności, obiektywizmu i rzetelności, spójność i sensowność wniosku, a także jego spodziewane efekty i wpływ na rozwój wnioskodawcy.
Szczególnie doceniane są działania przewidujące szersze informowanie o działalności strażniczej i włączanie zewnętrznych odbiorców, a także te, które mają małe szanse finansowania z innych źródeł.
Finansowanie Ochotniczych Straży Pożarnych - różnorodne źródła
Ochotnicze Straże Pożarne (OSP) stanowią ważny element systemu ochrony przeciwpożarowej i ratownictwa. Ich funkcjonowanie opiera się na finansowaniu z wielu różnych źródeł, co pozwala na utrzymanie gotowości bojowej i realizację ustawowych zadań.
Środki publiczne
- Budżety gmin: Podstawowe koszty funkcjonowania OSP, takie jak utrzymanie remizy, paliwo, ubezpieczenie pojazdów, podstawowe wyposażenie, konserwacja sprzętu i szkolenia, są finansowane z budżetów gmin. Gminy mogą przekazywać środki w formie dotacji celowej lub partycypować w większych inwestycjach, np. zakupie nowego samochodu pożarniczego.
- Budżet państwa: Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA) corocznie przekazuje środki na rzecz OSP, które trafiają do jednostek za pośrednictwem Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej (PSP). Dotacje te mogą być przeznaczone na zapewnienie gotowości operacyjnej (dla OSP włączonych do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego - KSRG) lub na zakup niezbędnego sprzętu i wyposażenia (dla jednostek spoza KSRG).
- Programy rządowe i specjalne: Okresowo uruchamiane są dodatkowe środki z budżetu państwa, np. program 500+ dla OSP na działalność kulturalno-edukacyjną.
Inne źródła finansowania
- Fundusze celowe: Istotnym źródłem finansowania są wpływy z obowiązkowego ubezpieczenia od ognia, które część składek przekazują na fundusz wspierający jednostki ochrony przeciwpożarowej.
- Fundusze ochrony środowiska: Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) oraz Wojewódzkie Fundusze Ochrony Środowiska (WFOŚiGW) wspierają zakup nowoczesnych, ekologicznych pojazdów i sprzętu.
- Fundusze unijne: OSP mogą korzystać ze środków unijnych, głównie za pośrednictwem samorządów województw lub programów krajowych (np. Regionalne Programy Operacyjne - RPO).
- Fundusz Sprawiedliwości: W latach 2017-2019 Fundusz Sprawiedliwości przeznaczył znaczące środki na zakup nowoczesnego sprzętu ratowniczego dla OSP.
- Odpisy podatkowe i darowizny: OSP, posiadające status Organizacji Pożytku Publicznego (OPP), mogą korzystać z odpisów podatkowych (1,5% podatku). Ponadto liczyć mogą na darowizny od lokalnych firm i mieszkańców, a także organizować własne akcje zarobkowe (festyny, loterie, zbiórki).
- Budżet obywatelski: Jednostki OSP mogą zgłaszać swoje propozycje projektów w ramach budżetu obywatelskiego, które następnie poddawane są ocenie społecznej.
Znaczenie finansowania grantowego dla ochotniczych straży pożarnych
Praktyczne aspekty pozyskiwania funduszy przez OSP
Pozyskiwanie środków finansowych przez OSP wymaga aktywnego działania i zaradności zarządu jednostki, a także ścisłej współpracy z władzami samorządowymi i innymi instytucjami.
Współpraca z samorządem
Dobra relacja z wójtem/burmistrzem i radnymi gminy jest kluczowa. Warto zapraszać władze na zebrania, prezentować osiągnięcia i potrzeby. Przygotowanie uzasadnionych wniosków o środki i wspólne aplikowanie o fundusze zewnętrzne może znacząco zwiększyć szanse na sukces.
Śledzenie programów centralnych i korzystanie z porad
Komenda Główna PSP regularnie informuje o programach dofinansowania dla OSP. Ważne jest utrzymywanie kontaktu z komendą powiatową PSP lub właściwym wydziałem bezpieczeństwa w urzędzie wojewódzkim, gdzie zapadają decyzje o podziale środków. Związek Ochotniczych Straży Pożarnych RP (ZOSP RP) oferuje szkolenia z pozyskiwania funduszy i pisania projektów, a portale branżowe publikują informacje o nowych naborach i programach.
Partnerstwo w projektach unijnych
Włączenie się OSP w większe projekty realizowane przez gminy lub powiaty z wykorzystaniem funduszy unijnych, np. dotyczące bezpieczeństwa czy przeciwdziałania klęskom żywiołowym, może ułatwić pozyskanie dofinansowania.
tags: #fundusz #obywatelski #dla #osp