Artykuł stanowi formę relacji ze szkolenia dotyczącego działań ratowniczo-gaśniczych w przypadku uwolnienia mieszaniny propan-butan. Niniejsze opracowanie nie jest poradnikiem ani zbiorem oficjalnych wytycznych, lecz bazą informacji dla osób posiadających odpowiednie przeszkolenie. Odradzam samodzielne próby gaszenia LPG bez nadzoru profesjonalistów w kontrolowanych warunkach, takich jak poligon czy trenażer LPG.
Właściwości fizykochemiczne LPG
Mieszanina LPG (Liquefied Petroleum Gas) jest blisko dwa razy cięższa od powietrza, co oznacza, że w przypadku wycieku gaz będzie gromadził się w nisko położonych miejscach, takich jak kanały czy piwnice. Sama mieszanina propan-butan jest bezwonna, dlatego poddaje się ją procesowi nawaniania.
- Temperatura wrzenia: Butan przestaje wrzeć (parować) w temperaturze ok. -1°C, natomiast propan w ok. -42°C.
- Ciśnienie: Prężność par jest ściśle powiązana z temperaturą i nie zależy od poziomu cieczy w zbiorniku.
- Zagrożenie: Gdy zbiornik jest pełny w 100%, każdy wzrost temperatury o 1°C powoduje drastyczny skok ciśnienia o 7-8 barów.
Taktyka działań gaśniczych przy pożarach z udziałem LPG
W przypadku pożaru strumieniowego (tzw. jetfire) kluczowe jest zrozumienie techniki operowania prądami gaśniczymi. Należy pamiętać o zasadzie dwusekundowego opóźnienia - każda zmiana ustawienia prądownicy odnosi skutek dopiero po około dwóch sekundach.
Gaszenie pożaru strumieniowego
Woda nie jest lepszym ani gorszym środkiem od proszku - wszystko zależy od techniki. Skuteczną metodą gaszenia jetfire jest kierowanie strumienia gaśniczego zgodnie z kubaturą płomienia, a nie poprzecznie do wycieku.
Chłodzenie zbiornika: kiedy jest niewskazane?
Jeśli płomienie nie obejmują bezpośrednio płaszcza zbiornika, należy unikać chłodzenia. Rozprężający się gaz powoduje naturalne schłodzenie zbiornika. Polewanie go wodą o temperaturze wyższej niż 0°C dostarcza ciepła, co paradoksalnie zwiększa parowanie i intensywność płomienia.
Bezpieczeństwo instalacji LPG w samochodach
Badania (w tym testy zderzeniowe i ogniowe) wykazują, że zbiorniki LPG są elementami o bardzo wysokiej wytrzymałości konstrukcyjnej. Instalacje wyposażone są w szereg zabezpieczeń:
- Zawór bezpieczeństwa: Otwiera się przy nadmiernym ciśnieniu, wypuszczając gaz pod samochód, co zapobiega rozerwaniu zbiornika.
- Zawór ogniowy (topikowy): Uaktywnia się w wysokiej temperaturze (powyżej 100°C), umożliwiając kontrolowane opróżnienie zbiornika.
- Czujnik ciśnienia i temperatury: W nowoczesnych instalacjach (IV generacja) w razie uszkodzenia przewodu automatycznie odcina dopływ gazu w czasie ok. 0,3 s.
Gaz w samochodzie - fakty i mity o instalacji LPG
Najczęstsze błędy podczas działań
- Brak próby zamknięcia zaworu (mit o „zasysaniu płomienia” do środka jest nieprawdziwy).
- Pozostawienie butli w pozycji leżącej (należy ją postawić, aby ograniczyć wypływ fazy ciekłej).
- Brak chłodzenia zbiorników, które przebywały w środowisku pożaru.
- Złe ustawienie pojazdu ratowniczego - butle mogą fragmentować (rozpadać się) na odległość do 250 metrów.
W sytuacjach niepewności co do stopnia nagrzania butli, najrozsądniejszym działaniem jest zabezpieczenie miejsca zdarzenia, kontrola za pomocą kamery termowizyjnej i prowadzenie skutecznego chłodzenia.
tags: #gaz #w #samochodzie #test #podpalenie