Ekwiwalent pieniężny dla strażaków ochotników to forma rekompensaty za czas poświęcony na realizację zadań publicznych. Zgodnie z przepisami, strażak ratownik OSP, niezależnie od otrzymywanego wynagrodzenia, otrzymuje ekwiwalent za uczestnictwo w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, szkoleniu lub ćwiczeniu.
Podstawa prawna i wysokość świadczenia
Zasady przyznawania świadczenia reguluje ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych. Wysokość ekwiwalentu ustala właściwa rada gminy w drodze uchwały, nie rzadziej niż raz na 2 lata.
- Górna granica: Ekwiwalent nie może przekraczać 1/175 przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego brutto, ogłaszanego przez Prezesa GUS.
- Sposób naliczania: Świadczenie naliczane jest za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu z jednostki OSP.
- Obowiązek gminy: Rada gminy nie może całkowicie pozbawić strażaków prawa do ekwiwalentu; jej uprawnieniem jest jedynie ustalenie jego wysokości.
Warto podkreślić, że pojęcie „działań ratowniczych” jest szerokie i obejmuje każdą czynność podjętą w celu ochrony życia, zdrowia, mienia lub środowiska, w tym likwidację przyczyn pożarów, klęsk żywiołowych czy innych miejscowych zagrożeń.
Rozszerzenie katalogu zadań (art. 15a)
Od 5 grudnia 2024 roku, dzięki nowelizacji ustawy o OSP, katalog zadań jednostek stał się otwarty (dopisano sformułowanie „w szczególności”). Wcześniejsza, zawężająca interpretacja organów nadzoru, ograniczająca „inne zadania” (art. 15a) wyłącznie do sztywnego katalogu z art. 3, uległa dezaktualizacji.
Za jakie działania gmina może przyznać ekwiwalent?
Rady gmin dysponują obecnie szeroką swobodą w określaniu aktywności gratyfikowanych finansowo. Przykładowe obszary obejmują:
- Udział w zawodach sportowo-pożarniczych.
- Zabezpieczanie imprez gminnych i uroczystości.
- Udział w posiedzeniach gminnego zespołu zarządzania kryzysowego.
- Działania prewencyjne oraz integrujące społeczność lokalną.
- Promowanie pierwszej pomocy i współpraca międzynarodowa.
Procedura wypłaty i dochodzenie roszczeń
Roszczenie o wypłatę ekwiwalentu przysługuje bezpośrednio strażakowi ratownikowi OSP, a nie całej jednostce. OSP jedynie potwierdza organom gminy udział strażaka w działaniach i zakres czasowy.
| Aspekt | Zasada |
|---|---|
| Termin wypłaty | Niezwłocznie po wezwaniu (przyjmuje się termin ok. 14 dni). |
| Źródło finansowania | Budżet gminy. |
| Dochodzenie roszczeń | Sąd powszechny (wydział cywilny). |
Zrzeczenie się prawa do ekwiwalentu jest dopuszczalne, gdyż wierzytelność ta nie ma charakteru świadczenia ze stosunku pracy. Może go jednak dokonać wyłącznie osoba uprawniona - sam strażak.
tags: #gmina #ciezkowice #ekwiwalwnt #osp