W ostatnich latach automatyczne roboty gaśnicze znajdują coraz większe zastosowanie w działaniach straży pożarnej. Flota robotów zaczyna stanowić standardowe wyposażenie wielu jednostek, znacząco poprawiając bezpieczeństwo i skuteczność akcji ratowniczych.
Wprowadzenie do Technologii Robotyki Gaśniczej
Roboty gaśnicze to sprzęt zaprojektowany do jednego celu: wejść tam, gdzie strażak nie może, i zrobić to szybciej, bezpieczniej i skuteczniej. Pożary wielkopowierzchniowe to jedne z najtrudniejszych akcji, jakie prowadzą strażacy. Wysokie temperatury, toksyczne opary, ryzyko zawalenia konstrukcji - to warunki, w których człowiek nie powinien przebywać.
Roboty zmieniają zasady gry, umożliwiając prowadzenie działań w ekstremalnych warunkach bez narażania życia ratowników.
Zakupy i Rozwój Floty Robotów w Polsce
Fakt, że Polska w ciągu dwóch lat (2023-2025) pozyskała ponad 20 robotów gaśniczych różnych typów, pokazuje, że modernizacja służb ratowniczych nie jest już planem na przyszłość, ale realnym procesem, który dzieje się tu i teraz.
Pierwsze Zakupy i Rozmieszczenie (2023 r.)
W 2023 r. Państwowa Straż Pożarna (PSP) zakupiła osiem robotów Colossus francuskiej firmy Shark Robotics za 12,8 mln zł. Zostały one sfinansowane w ramach projektu pn.: „Wsparcie systemu ratowniczo-gaśniczego”, współfinansowanego przez Unię Europejską ze środków Funduszu Spójności w ramach Programu Infrastruktura i Środowisko. Trafiły one do komend wojewódzkich w:
- Warszawie (JRG nr 17 KM PSP m. st. Warszawy oraz JRG Akademii Pożarniczej)
- Poznaniu (JRG nr 6 KM PSP w Poznaniu)
- Gdyni (JRG nr 1 KM PSP w Gdyni)
- Lublinie (JRG nr 1 KM PSP w Lublinie)
- Krakowie (JRG nr 6 KM PSP w Krakowie)
- Łodzi (JRG nr 4 KM PSP w Łodzi)
- Leżajsku (JRG Leżajsk)
Świętokrzyska straż pożarna zaprezentowała niedawno sprzęt zakupiony w ramach Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025-2026. W styczniu świętokrzyscy strażacy również zakupili podobny sprzęt o wartości ponad 21 mln zł, który sprezentowali jednostce w ramach tego samego Programu. Marcin Charuba, Świętokrzyski Komendant Wojewódzki PSP, tłumaczył wówczas, że jest to wart 2 mln zł robot gaśniczy, skonstruowany tak, aby sam dla siebie tworzył ochronę termiczną, będąc pierwszym tego rodzaju urządzeniem w regionie.
Kolejne Przetargi i Planowane Dostawy
W marcu Komenda Wojewódzka PSP w Warszawie ogłosiła przetarg na dostawę dziesięciu robotów przeznaczonych do gaszenia pożarów wielkopowierzchniowych - hal, składowisk, zakładów przemysłowych. W lipcu postępowanie rozstrzygnięto, a najkorzystniejszą ofertę złożyła firma KADIMEX, wyceniając całość na 16,7 mln zł brutto.
Kolejne sztuki robotów zasiliły komendy w:
- Bydgoszczy
- Białymstoku
- Katowicach
- Olsztynie
- Szczecinie
- Wrocławiu
- Gorzowie Wielkopolskim
Pod koniec ubiegłego roku potwierdzono dostawy m.in. robota Rhyno Protect wyprodukowanego przez firmę Shark Robotics do JRG 1 Gdynia-Śródmieście w grudniu 2023 roku. Kolejny robot zasilił Szkołę Aspirantów w ramach projektu "Zwiększenie skuteczności prowadzenia długotrwałych akcji ratowniczych - etap II", stając się drugim robotem strażackim w województwie małopolskim.
Szczegółowy Opis Robotów Colossus
Roboty Colossus to zdalnie sterowane platformy gąsienicowe, zaprojektowane do prowadzenia działań ratowniczych w ekstremalnych warunkach. Ich budowa i wyposażenie umożliwiają wykorzystanie w miejscach, do których nie dotrze ratownik lub gdzie występuje zbyt duże zagrożenie dla ludzi, np. w strefach skażenia CBRNE (chemicznego, biologicznego, radiologicznego, nuklearnego, wybuchowego).
Charakterystyka Techniczna i Mobilność
Colossus to półtonowa platforma gąsienicowa o wymiarach 1600 × 790 × 685 mm. Jest napędzana dwoma bezszczotkowymi silnikami elektrycznymi o łącznej mocy 17,8 kW (lub 2 silnikami o mocy 4000 W w innych wariantach). Zasilanie zapewniają dwa wymienne akumulatory litowo-jonowe (lub 6 akumulatorów Li-Ion), które pozwalają na przejazd do 22 km lub około 5-12 godzin pracy operacyjnej. Akumulatory można wymieniać bez przerywania pracy urządzenia.
Gąsienicowy układ jezdny, wykonany z gumy odpornej na temperaturę i uszkodzenia, wyposażono w amortyzatory, system antyrollowy i blokowane piasty. Dzięki temu robot pokonuje wzniesienia do 45°, przechyły boczne do 35° i przeszkody o wysokości do 35 cm, a także schody. Maksymalna prędkość Colossusa to 3,5 km/h. Konstrukcja robota wykonana jest z lotniczego aluminium, jego masa całkowita to 525 kg, a ładowność - 500 kg. Może holować przedmioty o masie do 650 kg, np. cztery nawodnione odcinki węża W-75 (łączna długość do 80 metrów).
Wyposażenie Operacyjne
Najważniejszym elementem wyposażenia Colossusa jest działko wodno-pianowe o wydajności do 4000 l/min, sterowane z pilota lub ręcznie. Ten poziom wydajności pozwala realnie wpływać na rozwój pożaru - nie tylko chłodzić, ale i tłumić ogień na dużej powierzchni.
Robot ma też rozbudowany zestaw sensorów:
- Kamery HD dzień/noc (z przodu i na działku)
- Kamera termowizyjna
- Kamera HD z 30-krotnym zoomem optycznym
- Odbiornik GPS
- Czujniki temperatury
- Maszt oświetleniowy z zamontowanymi kamerami
Dodatkowo dochodzą narzędzia operacyjne:
- Taran do torowania drogi (może przesuwać przedmioty o masie do 1,5 tony)
- Hak holowniczy
- Wyciągarka o uciągu 700 kg
- Instalacja zraszaczowa, która tworzy wodną kurtynę chroniącą robota przed ekstremalną temperaturą (system ochrony własnej)
Dzięki uniwersalnej konstrukcji i dostępnym akcesoriom robot może pełnić różne funkcje. Moduły możliwe do zamontowania to m.in.: wsparcie ODO, nosze do ewakuacji, kosz transportowy, wentylator, ramię o udźwigu 70 kg, uchwyty na drobniejszy sprzęt, dezynfekcja, półka z miernikami wielogazowymi i CBRN, dodatkowe kamery, przekaźniki sygnału, dodatkowe akumulatory, zwijadło z linką o ciągłym naprężeniu.
Sterowanie
Sterowanie odbywa się zdalnie - za pomocą cyfrowych tabletów Shark Station (pilotem, wzmocnionym tabletem lub nawet telefonem). Tablet jest przystosowany do obsługi w rękawicach, a zasięg sterowania wynosi do 1000 m. Operator kontroluje m.in. przechyły w trakcie jazdy oraz ma podgląd na kamery wideo i termowizyjne. Za pomocą tabletu możliwe jest także rejestrowanie i odtwarzanie zdjęć oraz materiałów wideo.
Colossus Robot - The Future of Firefighting
Znaczące Operacje Robotów Colossus
Katedra Notre-Dame w Paryżu (2019 r.)
Colossus ma imponującą historię. To właśnie ten model wspierał paryskich strażaków podczas pożaru katedry Notre-Dame w 2019 r., pracując w temperaturach przekraczających 800°C i zastępując siłę 15 strażaków przy holowaniu węży. To w Paryżu miał miejsce słynny debiut francuskiego robota, gdy w kwietniu 2019 roku przez 10 godzin wspierał paryskich strażaków podczas akcji gaszenia katedry Notre-Dame de Paris.
Pożar Hali Handlowej przy Marywilskiej 44 w Warszawie (2024 r.)
Swój debiut bojowy w Polsce roboty Colossus miały podczas akcji gaszenia hal targowych przy ul. Marywilskiej w Warszawie 12 maja 2024 r. Robot został wprowadzony do wnętrza płonącego obiektu, gdzie ponad 80 proc. hali było objęte ogniem, a konstrukcja groziła zawaleniem. Wysłanie robota zamiast ludzi było jedyną rozsądną decyzją. Podczas działań na robota zawalił się dach hali, ale uszkodzeniu uległy jedynie anteny. To udowodniło jego skuteczność i potwierdza najważniejszą korzyść z wykorzystania bezzałogowych systemów, jaką jest ochrona ludzkiego zdrowia i życia.
Robot Rhyno Protect i Inne Modele
Rhyno Protect
Robot Rhyno Protect, również wyprodukowany przez firmę Shark Robotics, został dostarczony do JRG 1 Gdynia-Śródmieście w grudniu 2023 roku. Sterowanie odbywa się bezprzewodowo, za pomocą dedykowanego tabletu, który daje możliwość odbioru obrazu z trzech kamer (w tym jednej kamery termowizyjnej).
Jest wyposażony w działko wodne o wydajności około 800 l/min - operator robota ma możliwość zdalnego sterowania działkiem, w tym również zmiany parametrów prądu wody (zwarty, rozproszony, parasol wodny). Urządzenie może pracować w warunkach pożarowych dzięki zintegrowanemu systemowi zraszaczy. Robot napędzany jest przez dwa silniki elektryczne (każdy o mocy 600W), które przekazują moment obrotowy na gąsienice wykonane z gumy odpornej na temperaturę i uszkodzenia. Silniki o łącznej mocy 1200W pozwalają na ciągnięcie przez robota czterech nawodnionych odcinków W-75 (łączna długość do 80 metrów). Jeden zestaw akumulatorów pozwala na około cztery godziny nieprzerwanej pracy robota, ich wymiana odbywa się bez konieczności wyłączania urządzenia.
W Krakowie od 2023 r. działa robot Rhyno Protekt, a serwis Remiza.pl opisuje, że robot posiada szereg kamer, silniki o mocy 17,8 kW, działko wodno-pianowe o maksymalnej wydajności 4000 litrów na minutę, oświetlenie robocze, system chłodzenia, taran oraz hak holowniczy.
FMBOT 2400
Firma Fire-Max również oferuje nowy model małego robota gaśniczego FMBOT 2400, który może być wykorzystywany w jednostkach PSP i OSP do gaszenia pożarów we wczesnym stadium. Robot ma niewielkie rozmiary, ale dużą moc i jest łatwy w obsłudze. Na uwagę zasługuje zasięg sterowania radiowego, który może dochodzić nawet do 1 kilometra.
Przyszłość Robotyki w Polskim Ratownictwie
Ambicje PSP są jasne: roboty gaśnicze mają być dostępne w każdej komendzie wojewódzkiej. W ramach Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025-2026 zaplanowano zakup kolejnych czterech robotów. Równolegle rozwijane są moduły dronowe - specjalistyczne pojazdy z dronami różnych kategorii mają trafić do każdej komendy wojewódzkiej. Operatorzy będą szkoleni w CNBOP w Józefowie.
Świętokrzyskie w bieżącym roku otrzyma 142 mln zł na inwestycje w infrastrukturę ochronną, a od 2027 r. w dalszym ciągu będą przeznaczane środki na rozwój.
Zalety i Znaczenie Wprowadzenia Robotów Gaśniczych
TEC 800, zdolny do pracy w temperaturach ponad 500°C i podawania 4000 litrów wody na minutę, może wejść tam, gdzie strażak nie może. Może działać dłużej, bliżej ognia i bez ryzyka utraty życia. Wysyłając roboty do akcji, redukujemy zagrożenie dla strażaków. Roboty ratowniczo-gaśnicze firmy Shark Robotics trafiły na wyposażenie 18 jednostek straży pożarnej we Francji (m.in. Paryż, Marsylia) oraz do 15 krajów świata (m.in.: Argentyna, Belgia, Hongkong, Izrael, Norwegia, Rumunia, Singapur, Szwajcaria, Tajlandia, Włochy), co świadczy o globalnym trendzie w wykorzystaniu tych technologii. Firma ma w ofercie także mniejszy robot gaśniczy Rhyno i wersje dla innych służb (wykorzystywane m.in. przez francuską Police Nationale).