Ubiór strażaka Ochotniczej Straży Pożarnej, zarówno galowy, wyjściowy, jak i operacyjny, podlega ściśle określonym regulacjom, które mają na celu zapewnienie jednolitości i godnego reprezentowania formacji. Niniejsza artykuł przedstawia szczegółowe informacje dotyczące grafiki, składu, zasad noszenia oraz prawidłowego umieszczania emblematów i odznaczeń na umundurowaniu OSP.
Mundur Galowy Strażaka OSP
Mundur galowy noszony jest podczas najważniejszych uroczystości i reprezentacyjnych wydarzeń. Składa się z kilku podstawowych elementów, które różnią się nieznacznie dla mężczyzn i kobiet.
Skład Ubioru Galowego
- Mundur w kolorze ciemnogranatowym (męski lub damski).
- Koszula w kolorze białym z długim rękawem.
- Czapka rogatywka w kolorze ciemnogranatowym (dla mężczyzn).
- Czapka dżokejka w kolorze ciemnogranatowym (dla kobiet).
- Obuwie w kolorze czarnym.
- Sznur galowy w kolorze srebrnym przeplatany niebieską nitką.
Wyposażenie Uzupełniające do Munduru Galowego
- Skarpety w kolorze czarnym (dla mężczyzn).
- Rajstopy w kolorze beżowym (dla kobiet).
- Krawat w kolorze czarnym.
Opis Munduru Galowego Męskiego
Mundur galowy wyjściowy męski produkowany jest z tkaniny gabardyna (wełniano-poliestrowej) w składzie wełna 45%, elana 55%, co zapewnia wysoki komfort użytkowania oraz łatwość pielęgnacji. Tkanina posiada dobrą przepuszczalność powietrza oraz dobrą odporność na wybarwianie. Mundur wykonany jest zgodnie z Regulaminem Związku Ochotniczych Straży Pożarnych.
Marynarka jest lekko dopasowana, jednorzędowa, zapinana z przodu na cztery metalowe, oksydowane guziki z toporkami. Na ramionach marynarki umieszczone są pagony z naszytymi ognikami. Pod prawym pagonem, na szwie barkowym przyszyty jest guzik do przypięcia sznura galowego OSP. Na piersiach oraz dole marynarki znajdują się kieszenie z klapkami. Marynarka od wewnątrz wykończona jest podszewką w kolorze dopasowanym do tkaniny wierzchniej.
Spodnie są długie, bez mankietów. Z przodu spodni znajdują się dwie kieszenie boczne, skośne. W prawej tylnej nogawce wykonana jest kieszeń tylna. W przodzie spodni odszyty jest rozporek zapinany na zamek i guzik. Pasek posiada "ściągacze" do regulacji obwodu spodni zapinane na guziki.
Zasady Zamawiania Munduru Galowego
Mundur odszywany jest według rozmiarów wskazanych przez zamawiającego w oparciu o tabelę rozmiarową. W celu realizacji zamówienia należy podać wzrost, obwód klatki piersiowej oraz obwód pasa. W przypadku niestandardowych rozmiarów (np. dłuższe kończyny, tęga lub szczupła sylwetka) prosimy ująć informację oraz rozmiary w zamówieniu. Mundury z wymiarami wykraczającymi poza tabelę rozmiarową wyceniane są indywidualnie. Zamawiany produkt jest produktem niefabrykowanym, wyprodukowanym według specyfikacji konsumenta, co oznacza, że Klientowi nie przysługuje prawo odstąpienia od umowy zawartej na odległość.
Kiedy nosi się Ubiór Galowy?
Ubiór galowy (ze sznurem galowym) z orderami, odznaczeniami, medalami i odznakami nosi się podczas:
- Świąt państwowych i w Dniu Strażaka, w tym również podczas świeckich spotkań oraz uroczystości religijnych organizowanych z tej okazji.
- Uroczystości wręczenia sztandarów, orderów, odznaczeń, medali i odznak, otwarcia strażnic oraz innych uroczystości o ważnym i podniosłym dla jednostki OSP bądź właściwego zarządu ZOSP RP znaczeniu.
- Uroczystości składania wieńców na Grobie Nieznanego Żołnierza, grobach poległych i zmarłych oraz pod pomnikami i tablicami pamiątkowymi.
Ubiór galowy (ze sznurem galowym) z baretkami nosi się podczas:
- Uroczystych przedstawień w teatrach, salach koncertowych itp. gdy występuje się w charakterze przedstawiciela OSP lub oddziału ZOSP RP, a dla pozostałych uczestników przyjęty jest strój wieczorowy.
- Innych ważnych uroczystości na polecenie prezesa (naczelnika) OSP lub prezesa właściwego zarządu oddziału ZOSP RP.
Obuwie do Munduru Galowego
Do ubioru galowego z pasem głównym stosuje się obuwie typu "skutery" (nogawki spodni wpuszczane w cholewki butów). Dopuszcza się noszenie spodni bryczesów do butów wysokich typu "oficerki", a także nakrycia głowy w postaci hełmu ozdobnego bądź hełmu bojowego łącznie z pasem bojowym z przypiętym toporkiem.
Do mundurów wyjściowych i galowych przyszywane są guziki oksydowane o średnicach 16 i 22 mm.
Ubiór Galowy dla Pocztów Sztandarowych i Flagowych
W skład uzupełniającego wyposażenia pocztów sztandarowych i flagowych wchodzą:
- Rękawiczki białe.
- Pas główny koloru czarnego.
Ubiór Wyjściowy Strażaka OSP
Ubiór wyjściowy noszony jest w sytuacjach oficjalnych, wymagających schludnego i reprezentacyjnego wyglądu, ale niekoniecznie pełnego munduru galowego.
Skład Ubioru Wyjściowego
- Mundur w kolorze ciemnogranatowym (męski lub damski).
- Koszula w kolorze białym z długim rękawem.
- Czapka rogatywka w kolorze ciemnogranatowym (dla mężczyzn).
- Czapka dżokejka w kolorze ciemnogranatowym (dla kobiet).
- Obuwie w kolorze czarnym.
- Kurtka 3/4 z odpinaną podpinką w kolorze czarnym.
Wyposażenie Uzupełniające do Ubioru Wyjściowego
- Skarpety w kolorze czarnym (dla mężczyzn).
- Rajstopy w kolorze beżowym (dla kobiet).
- Krawat w kolorze czarnym.
Kiedy nosi się Ubiór Wyjściowy?
Ubiór wyjściowy z baretkami nosi się podczas:
- Uczestniczenia w posiedzeniach władz statutowych OSP i oddziałów ZOSP RP.
- Występowania w charakterze przedstawiciela OSP lub oddziałów ZOSP RP na oficjalnych spotkaniach i imprezach.
Ubiór Letni Strażaka OSP
Ubiór letni przeznaczony jest do noszenia w cieplejszych miesiącach, gdy temperatura przekracza 20°C.
Skład Ubioru Letniego
- Koszula letnia w kolorze białym z krótkim rękawem, z guzikami oksydowanymi o średnicy 16 mm.
- Spodnie (lub spódnica) w kolorze ciemnogranatowym.
- Czapka rogatywka w kolorze ciemnogranatowym (dla mężczyzn).
- Czapka dżokejka w kolorze ciemnogranatowym (dla kobiet).
- Obuwie w kolorze czarnym.
Wyposażenie Uzupełniające do Ubioru Letniego
- Skarpety w kolorze czarnym (dla mężczyzn).
- Rajstopy w kolorze beżowym (dla kobiet).
- Krawat w kolorze czarnym.
- Sznur galowy w kolorze srebrnym przeplatany niebieską nitką.
- Naramienniki w kolorze ciemnogranatowym.
Kiedy nosi się Ubiór Letni?
Ubiór letni nosi się podczas:
- Występowania w okresie letnim (od 1 maja do 30 września) w charakterze przedstawiciela OSP lub oddziału ZOSP RP w spotkaniach i imprezach, np. zawodach sportowo-pożarniczych, oraz w okolicznościach, gdy nie obowiązuje umundurowanie wyjściowe bądź galowe.
- Odbywania w okresie letnim koncertów - dotyczy członków orkiestr OSP.
- Uczestniczenia w okresie letnim w posiedzeniach władz statutowych OSP i oddziałów ZOSP RP.
Stosowanie ubioru letniego warunkuje temperatura powyżej 20°C i zasada jednolitości w ramach OSP lub oddziału ZOSP RP. Ustalenia w tym zakresie należą do prezesa OSP lub zarządu oddziału ZOSP RP organizującego wspólne wystąpienie.
Ubiór Ochronny i Specjalny Strażaka OSP
Odzież ochronna jest kluczowa dla bezpieczeństwa strażaków podczas akcji ratowniczych i ćwiczeń.
Skład Odzieży Ochronnej i Specjalnej
- Ubranie ochronne dwuczęściowe.
- Ubranie specjalne popularne dwuczęściowe.
- Ubranie koszarowe.
- Rękawice i kominiarka (niepalne).
- Buty specjalne.
- Hełm.
Kiedy nosi się Ubiór Ochronny i Specjalny?
Odzież ochronną i specjalną nosi się podczas:
- Akcji ratowniczo-gaśniczych.
- Ćwiczeń i działań ze sprzętem oraz sprawdzianów wyszkolenia bojowego.
Dopuszcza się noszenie ubrania typu "moro" bądź ubrania koszarowego podczas akcji ratowniczych, jeśli nie jest konieczne użycie ubrania ochronnego lub specjalnego. O rodzaju użytej odzieży decyduje kierujący akcją po dokonaniu rozpoznania zagrożeń w miejscu interwencji. Odzież ochronną stosuje się do czasu zniszczenia bądź naturalnego zużycia.
Przedmioty Ekwipunku Osobistego Strażaka-Ochotnika
W zestaw przedmiotów ekwipunku osobistego strażaka-ochotnika wchodzą:
- Pas bojowy.
- Zatrzaśnik.
- Toporek strażacki.
- Latarka.
- Podpinka linkowa.
- Maska do aparatu powietrznego.
- Opatrunek osobisty.
- Worek brezentowy na odzież ochronną i ekwipunek osobisty.
Ubiór Młodzieżowych Drużyn Pożarniczych (MDP) OSP
Młodzieżowe Drużyny Pożarnicze również posiadają swoje umundurowanie, które podkreśla ich przynależność do strażackiej rodziny.
Skład Ubioru MDP
- Koszula w kolorze czerwonym z guzikami oksydowanymi o średnicy 16 mm.
- Szorty w kolorze czarnym.
- Spodnie w kolorze czarnym (dla chłopców).
- Bluza w kolorze czarnym.
- Spódnica w kolorze czarnym (dla dziewcząt).
- Obuwie sportowe w kolorze czarnym.
- Podkolanówki w kolorze białym.
- Krawat w kolorze czarnym.
Kiedy nosi się Mundur MDP?
Mundur MDP nosi się podczas:
- Występowania w charakterze przedstawiciela MDP na oficjalnych spotkaniach i uroczystościach strażackich, religijnych i świeckich.
- Apeli, wart i innych ważnych wydarzeń na obozach MDP.
- Uroczystych zbiórek MDP.
Dopuszcza się stosowanie poprzedniego wzoru mundurków MDP (wiatrówka niebieska, spodnie/spódnica czarne) do czasu naturalnego ich zużycia.
Nakrycia Głowy Strażaka OSP
Do ubiorów stosuje się następujące rodzaje nakrycia głowy w kolorze noszonych mundurów:
- Czapka rogatywka ze srebrnym okuciem daszka (dla mężczyzn).
- Czapka dżokejka (dla kobiet).
- Czapka uszanka (w okresie zimowym).
W MDP nakryciem głowy jest czapka dżokejka w kolorze czerwonym.
Galony na Otokach Czapek
Członkowie zarządów OSP i oddziałów ZOSP RP noszą srebrne galony na otokach czapek:
- Jeden galon - członkowie zarządów OSP, zarządów gminnych ZOSP RP i Komisji Rewizyjnych tych szczebli.
- Dwa galony - członkowie zarządów oddziałów powiatowych, wojewódzkich, powiatowych i wojewódzkich komisji rewizyjnych, wojewódzkiego sądu honorowego oraz Zarządu Głównego ZOSP RP, Głównej Komisji Rewizyjnej, Głównego Sądu Honorowego.
Członkowie władz oddziałów ZOSP RP noszą na denku czapki srebrne galony w kształcie krzyżaka. Prezes Zarządu Głównego ZOSP RP nosi czapkę rogatywkę ze srebrnym okuciem daszka, srebrnym wężykiem na otoku czapki i naszytymi na denku czapki srebrnymi galonami w kształcie krzyżaka.
Emblematy, Odznaczenia i Dystynkcje
Prawidłowe rozmieszczenie emblematów, odznaczeń i dystynkcji na mundurze jest niezwykle ważne dla zachowania estetyki i zgodności z regulaminem.
Zasady Umieszczania Odznaczeń
Często spotykanym błędem strażaków jest niewłaściwe umieszczenie odznaczeń i dystynkcji na swoim umundurowaniu galowym. Na zamieszczonym obrazku przedstawiono prawidłowe rozmieszczenie różnego rodzaju odznaczeń oraz emblematów.
Najczęściej spotykane odznaczenia wśród strażaków ochotników to “Strażak wzorowy”, “Za zasługi dla pożarnictwa”, “Za wysługę lat”. Z wyżej wymienionymi odznaczeniami druhowie raczej nie mają problemu, lecz czasem należy pamiętać, by medale “Za zasługi dla pożarnictwa” umieszczać na takiej wysokości, by ich dolna część nie była niżej niż dół klapy lewej kieszeni piersiowej (rys. nr 2).
W razie, kiedy posiadamy więcej niż jeden rodzaj medali, powinno nosić się najwyższy z każdego rodzaju. Można również zamienić ciężkie medale na baretki, których sposób naszycia na mundurze przedstawiono poniżej.
Emblematy OSP
Członkowie OSP i funkcyjni oddziałów ZOSP RP noszą emblematy w kolorze srebrnym na ciemnogranatowym tle, haftowane nitką lub bajorkiem, przy następujących przedmiotach mundurowych:
- Czapki.
- Pagonach ubiorów wyjściowych, galowych, paradnych, kurtek, koszul letnich i MDP, naszyte w odległości 2 cm od dolnej krawędzi pagonu.
- Ubraniach ochronnych, specjalnych i koszarowych, w miejscach na to wyznaczonych i odpowiednio przygotowanych przez producenta ubrań.
Członkowie OSP i zarządów ZOSP RP, pełniący funkcje kierowców, mechaników motopomp, łącznościowców, a także członkowie orkiestr i drużyn sanitarnych noszą przy mundurach wyjściowych i galowych na ich lewym rękawie, naszywki-oznaki specjalności, haftowane srebrną nitką na ciemnogranatowym tle. Naszywki umieszcza się 15 cm od dolnej krawędzi rękawa. Wzory tych naszywek określone są odrębnymi przepisami.
Członkowie MDP noszą naszywki-oznaki specjalności dla MDP na ramieniu prawego rękawa munduru.
Członkowie OSP noszą na kurtkach odzieży ochronnej i specjalnej napisy "STRAŻ" w kolorze czarnym na żółtym tle w miejscach na to wyznaczonych i odpowiednio przygotowanych przez producenta ubrań. Dopuszcza się noszenie emblematu z napisem "Ochotnicza Straż Pożarna" na mundurach wyjściowych i galowych, na ich prawym rękawie haftowanego czerwoną nitką na ciemnogranatowym tle.
Dystynkcje Funkcji
Członkowie OSP i funkcyjni oddziałów ZOSP RP noszą na kołnierzach mundurów bądź lewej kieszeni koszuli letniej dystynkcje pełnionych funkcji, haftowane srebrną nitką lub bajorkiem na ciemnogranatowym tle. Członkowie OSP, zarządów i komisji rewizyjnych OSP RP oraz funkcyjni oddziałów ZOSP RP mają prawo do noszenia dystynkcji odpowiadających najwyższej z pełnionych funkcji.
Opracowanie: na podstawie regulaminu umundurowania ZOSP RP.