Guziki z okresu Austro-Węgier stanowią fascynujący element historii umundurowania i ubioru cywilnego. Charakteryzują się różnorodnością wzorów, typów oraz sygnatur, które pozwalają na ich identyfikację i datowanie.
Produkcja i Sygnowanie Guzików
Firma Bracia Schneider z Wiednia (BSW)
Wiele guzików austro-węgierskich, jak i austriackich, zostało wyprodukowanych przez firmę Bracia Schneider w Wiedniu. Był to zakład grawerski założony około [brak dokładnej daty w tekście, ale informacja o zakładzie jest]. Najczęściej stosowaną przez Braci Schneider sygnaturą jest odwrócona trójlistna koniczyna z literami BSW na listkach, co stanowi skrót od Brüder Schneider Wien. Swoje wyroby sygnowali również skrótem B.S.
Sygnatury na Guzikach - Wskazówki i Wyzwania
Sygnatury na guzikach odgrywają kluczową rolę w ich identyfikacji, jednak ich brak nie jest rzadkością. Starsze guziki nie były w ogóle sygnowane. Podobnie, zdecydowana większość guzików wykonanych techniką odlewu również nie posiadała oznaczeń wytwórcy. Niektórzy producenci nie podpisywali swoich wyrobów w ogóle lub tylko czasowo, na przykład na początku swojej działalności. Współczesne, cywilne guziki ozdobne w zdecydowanej większości również nie posiadają żadnych oznaczeń wytwórcy. Na podstawie samego braku sygnatury trudno wyciągać jakiekolwiek wnioski na temat wytwórcy czy kraju pochodzenia guzika.
Rodzaje Guzików Austro-Węgierskich i ich Cechy
Guziki Wojskowe
W armii austro-węgierskiej spotkać można było różnorodne guziki wojskowe. Przykładem jest austro-węgierski guzik wojskowy o średnicy 25.0 mm, którego awers był gładki. Rewers takiego guzika często był sygnowany symbolem orła, będącego godłem Austro-Węgier, oraz sygnaturą BSW na tle odwróconej trójlistnej koniczynki z dodatkowym oznaczeniem K. u.
W okresie I wojny światowej również produkowano guziki austro-węgierskie. Jeden z nich, o średnicy 19.5 mm, miał gładki awers, a rewers sygnowany był napisem SUPERIEUR * BSW (w koniczynce) *.
Guziki Numerowane w Armii Austro-Węgierskiej
W armii austro-węgierskiej Pułki Piechoty (I.R.) identyfikował wygląd mundurów, różnobarwne patki na kołnierzach oraz kolor guzików, więc umieszczanie na nich numerów było raczej zbędne. Spotkać się można z hipotezą, że guziki numerowane używane były również w cesarsko-królewskich pułkach piechoty. Jest to jednak mało prawdopodobne i nie poparte materiałem źródłowym.
Natomiast w przypadku Landwehry (L.I.R.), Strzelców (Jäger), Saperów (Sap.Bat.), Żandarmerii (K.k. Landesgendarmeriekommanden) i innych formacji, używano guzików z oznaczeniami numerycznymi. Przykładami mogą być Mährisch-schlesiches Feldjägerbataillon Nr., Böhmisches Feldjägerbataillon Nr., Sappeurbataillon Nr., K.k. Landesgendarmeriekommanden Nr. oraz Bosnisch-herzegowinisches Infanterieregiment Nr.
Guziki Urzędnicze i Prowincjonalne
W Cesarstwie Austro-Węgierskim istniały także guziki przeznaczone dla urzędników różnych prowincji. Przykładem jest guzik austro-węgierskiego urzędnika prowincji Galicja i Lodomeria o średnicy 27.0 mm. Herb z tego guzika został ustanowiony w 1782 roku, a jego pola na tarczy symbolizowały od góry z lewej: Galicję i Lodomerię.
Guziki Kolejarzy
Kolejarze austriaccy, będący częścią struktury Austro-Węgier, również posiadali własne, charakterystyczne guziki. Na przykład, austriacki guzik kolejarzy o średnicy 15.5 mm lub 23.0 mm, przedstawiał na awersie bardzo zdobny skrót: KFNB, umieszczony na poziomo prążkowanym tle. Obrzeże niektórych z tych guzików było w postaci ukośnych kreseczek.
Guziki Liberyjne
Oprócz mundurów wojskowych i urzędniczych, w Austrii (stanowiącej trzon Austro-Węgier) używano również guzików liberyjnych. Jeden z takich austriackich guzików liberyjnych o średnicy 29.0 mm przedstawiał niezidentyfikowany herb na awersie. Rewers był sygnowany inicjałami BSW umieszczonymi w odwróconej koniczynce (Bracia Schneider z Wiednia) oraz napisem K.K. HOF.