Wprowadzenie
Klasyczny czerwony hełm strażacki jest nie tylko symbolem odwagi, ale także kluczowym elementem wyposażenia ochronnego każdego strażaka. Stanowi on podstawę kostiumu strażackiego na różnego rodzaju imprezach, festiwalach czy paradach, pozwalając wcielić się w rolę bohatera i poczuć ducha poświęcenia. Jednak poza swoim reprezentacyjnym charakterem, hełm strażacki pełni przede wszystkim niezwykle ważną funkcję - ochronę głowy strażaka przed licznymi zagrożeniami.
Hełm strażacki to najbardziej rozpoznawalny element wyposażenia strażackiego. Jego główną funkcją jest ochrona głowy strażaka przed urazami mechanicznymi, wysoką temperaturą, płomieniem oraz substancjami ciekłymi. Nie tylko powinien chronić głowę, ale również zapewniać komfort noszenia podczas długotrwałych działań.
Podstawowe elementy budowy hełmu strażackiego
Każdy hełm strażacki, niezależnie od przeznaczenia, składa się z kilku kluczowych elementów, które wspólnie zapewniają kompleksową ochronę:
a) Skorupa
Skorupa jest odpowiedzialna za ochronę mechaniczną i cieplną. Aby zapewnić odpowiedni komfort noszenia oraz ochronę, najczęściej wykonana jest z duroplastów lub termoplastów. Wykonanie z tych materiałów pozwala także na uzyskanie nowoczesnych kształtów, które mogą wpływać na lepsze rozłożenie siły uderzenia.
b) Więźba
Więźba to wewnętrzny "stelaż", na którym osadzona jest głowa strażaka. Jej zadaniem jest amortyzacja uderzeń i rozłożenie siły w taki sposób, aby nie doszło, w szczególności, do urazu kręgosłupa oraz wstrząśnienia mózgu. Więźby posiadają różne rodzaje regulacji obwodu głowy, umożliwiając dopasowanie do indywidualnych potrzeb użytkownika.
c) Wizjer/Przyłbica
Wizjer lub przyłbica to element odpowiedzialny za ochronę całej twarzy przed urazami mechanicznymi, ciepłem, ale także przed odpryskami i cieczami. Obecnie element ten jest często chowany pod skorupę, co chroni go, gdy nie jest używany, a także zmniejsza ogólną powierzchnię hełmu.
d) Ochrona karku
Ochrona karku zapewnia bezpieczeństwo dla tej części głowy lub całej szyi, chroniąc przed płomieniem, ciepłem oraz ciekłymi materiałami. Może być wykonana z różnych materiałów, takich jak skóra, materiały aramidowe, PBI, materiały aluminizowane lub wełna, w zależności od specyfiki zagrożeń.
Rodzaje hełmów strażackich
Szeroka specyfika działań straży pożarnej wymusza stosowanie środków ochrony indywidualnej dedykowanych do konkretnych miejsc działań i związanych z nimi zagrożeń. Dlatego też przewidziano różne rodzaje hełmów:
Gaszenie pożarów w budynkach
Do tej specyfiki działań przewidziane są hełmy spełniające normę EN 443 (Hełmy stosowane podczas walki z ogniem w budynkach i innych obiektach). Hełmy według tej normy są w stanie ochronić (w sposób mechaniczny oraz termiczny) głowę strażaka w trudnym środowisku pożaru wewnętrznego. Norma ta dzieli hełmy tego rodzaju na dwa typy:
- Hełmy typu A: Są to hełmy "krótkie" o tzw. półskorupie, która nie zachodzi bezpośrednio na uszy strażaka. Ten typ hełmów nie jest certyfikowany w Polsce i nie jest dopuszczony do stosowania w środowisku pożaru wewnętrznego.
- Hełmy typu B: Czyli hełmy o tzw. pełnej skorupie, gdzie skorupa zakrywa uszy strażaka. Jest to najpopularniejszy typ hełmu i jedyny dopuszczony do stosowania przez jednostki ochrony przeciwpożarowej w Polsce.
Gaszenie pożarów roślinności
Specyfika terenów otwartych pokrytych roślinnością (wrzosowiska, tereny trawiaste, lasy) wymaga stosowania hełmów dedykowanych do tego rodzaju działań. Hełmy te powinny spełniać wymagania normy EN 16471 (Hełmy do gaszenia pożarów na terenach niezurbanizowanych).
Charakterystyczną cechą tych hełmów jest skorupa o kształcie tzw. półskorupy, najczęściej wykonana z lekkich tworzyw. W konstrukcji tej skorupy dopuszczane są również otwory wentylacyjne. Generalnie hełmy, które posiadają jedynie zgodność z normą EN 16471, nie są dopuszczone do stosowania przez jednostki ochrony przeciwpożarowej w Polsce.
Działania techniczne
Na drodze, w terenie miejskim lub na instalacjach technicznych, prowadzenie działań o charakterze technicznym wymusza stosowanie odpowiednich hełmów. Do tego rodzaju działań przewidziane są hełmy zgodne z normą EN 16473 (Hełmy do ratownictwa technicznego). Hełmy tego rodzaju są identyczne z hełmami do gaszenia roślinności w terenach otwartych. Mają tzw. półskorupę, są lekkie oraz nie utrudniają działań w ciasnych przestrzeniach. Hełmy tego rodzaju, spełniające normę EN 16473, można stosować w polskich jednostkach ochrony przeciwpożarowej. Generalnie hełmy tego rodzaju również są zgodne z normą EN 16471.
Na co zwrócić uwagę przy wyborze hełmu?
Przy wyborze hełmu strażackiego warto zwrócić uwagę na kilka kluczowych aspektów, które wpłyną na jego funkcjonalność i komfort użytkowania:
- Masa hełmu: Powinien być lekki i wygodny do długiego noszenia podczas działań. Optymalna masa mieści się zazwyczaj w przedziale 1100-1200 gramów.
- Regulacja obwodu więźby: Ważna jest możliwość łatwego i szybkiego regulowania obwodu więźby. Najczęściej stosowanym systemem do szybkiej regulacji są różnego rodzaju pokrętła.
- Łatwość konserwacji: Istotna jest łatwość czyszczenia, szczególnie pod kątem zabrudzeń i związków rakotwórczych, które mogą gromadzić się na hełmie podczas akcji.