Hełm strażacki to jeden z kluczowych elementów ochrony indywidualnej strażaka. Jego głównym zadaniem jest zapewnienie ochrony głowy przed urazami mechanicznymi, ekstremalnymi temperaturami, płomieniami, substancjami chemicznymi oraz zagrożeniami wynikającymi z zadymienia. Ze względu na różnorodność działań ratowniczych, współczesne nakrycia głowy muszą być dobierane w oparciu o specyfikę wykonywanych zadań.
Podstawowe elementy budowy hełmu
- Skorupa: Twarda powłoka zewnętrzna odpowiedzialna za ochronę mechaniczną i cieplną. Najczęściej wykonywana z duroplastów lub termoplastów (nierzadko wzmacnianych włóknem szklanym lub aramidowym), co pozwala na uzyskanie nowoczesnych, ergonomicznych kształtów.
- Więźba: Wewnętrzny stelaż amortyzujący uderzenia i rozkładający siły działające na hełm. Odpowiada za stabilne osadzenie sprzętu na głowie oraz posiada systemy regulacji obwodu.
- Wizjer (przyłbica): Element chroniący twarz przed urazami, ciepłem, odpryskami i cieczami. Często chowany pod skorupę, co chroni go przed uszkodzeniami, gdy nie jest używany.
- Ochrona karku/szyi: Dodatkowy element (wykonany ze skóry, materiałów aramidowych, PBI lub aluminizowanych), chroniący przed płomieniem i wysoką temperaturą.
Klasyfikacja hełmów według zastosowań
Specyfika pracy w straży pożarnej wymusza stosowanie środków ochrony dedykowanych do rodzaju zagrożeń:
- Gaszenie pożarów w budynkach (norma EN 443): Hełmy typu B (pełna skorupa zakrywająca uszy) są jedynymi dopuszczonymi do stosowania w środowisku pożaru wewnętrznego przez jednostki ochrony przeciwpożarowej w Polsce.
- Gaszenie pożarów roślinności (norma EN 16471): Hełmy o konstrukcji "półskorupy", często wyposażone w otwory wentylacyjne, przeznaczone do pracy w terenie otwartym.
- Ratownictwo techniczne (norma EN 16473): Lekkie hełmy z półskorupą, które nie utrudniają działań w ciasnych przestrzeniach (np. podczas wypadków drogowych).
Kolorystyka hełmów w jednostkach ochrony przeciwpożarowej
Wybór koloru hełmu często wynika z przepisów lub wewnętrznych ustaleń jednostek:
| Jednostka | Kolor hełmu | Podstawa prawna/dokument |
|---|---|---|
| PSP | Czerwony (RAL3000) | Rozporządzenie MSWiA z 2021 r. |
| OSP | Biały | Porozumienie ZOSP RP i KG PSP (2010 r.) |
Warto zaznaczyć, że jednostki OSP, jako stowarzyszenia działające na podstawie statutu, mają możliwość stosowania innych kolorów (np. limonkowego RAL1026), o ile hełm posiada ważne świadectwo dopuszczenia CNBOP.
Wybór odpowiedniego sprzętu
Przy wyborze hełmu należy zwrócić uwagę na:
- Masę: Optymalna waga powinna oscylować w granicach 1100-1400 g.
- Możliwości regulacji: Szybkie pokrętła ułatwiające dopasowanie do obwodu głowy.
- Kompatybilność: Możliwość współpracy z aparatami oddechowymi, maskami panoramicznymi oraz zestawami słuchawkowymi.
- Łatwość konserwacji: Odporność materiałów na zabrudzenia i związki rakotwórcze.
Współczesne modele, takie jak Dräger HPS® 7000, HPS® SafeGuard czy Rosenbauer Heros Titan, wyznaczają standardy w zakresie bezpieczeństwa i komfortu. Niezależnie od wybranego modelu, hełm musi spełniać rygorystyczne normy jakościowe, zapewniając strażakowi ochronę przez wiele godzin trudnych działań ratowniczo-gaśniczych.