Historia Pożarów w Kielcach i Rozwój Ochrony Przeciwpożarowej

Historia Kielc, jak wiele innych miast, naznaczona jest licznymi wydarzeniami, w tym tragicznymi pożarami, które kształtowały jej urbanistykę i rozwój systemów bezpieczeństwa. Wczesne Kielce, z dominującą zabudową drewnianą, były szczególnie narażone na niszczycielskie działanie ognia.

Wielki Pożar Kielc w 1800 Roku

Jedno z najtragiczniejszych wydarzeń w historii miasta miało miejsce 24 maja 1800 roku, kiedy to Kielce strawił gigantyczny pożar. To, co zdarzyło się tego dnia, było katastrofą na ogromną skalę. W ciągu zaledwie trzech godzin spłonęły niemal wszystkie drewniane budynki, co stanowiło znaczną część ówczesnego miasta. Jak podkreśla Krzysztof Myśliński, p.o., właściwie całe Kielce "przyrynkowe" spłonęły zupełnie.

Ogień strawił stojący pośrodku rynku, będący w nienajlepszym stanie, kamienny ratusz oraz kilka innych kamiennych domów. Zniszczona została duża część ulicy Bodzentyńskiej oraz fragment ulicy Dużej. Ogień zatrzymał się dopiero przy dzisiejszej ulicy Sienkiewicza, gdzie znajdowały się ogrody. Z kościelnych zabudowań spłonęły głównie drewniane kanonie, które stały po północnej stronie ulicy Kapitulnej, a prawdopodobnie także Kanonia Brzechów, zlokalizowana w miejscu obecnego Placu Artystów.

Przyczyna tak straszliwego pożaru pozostaje nieustalona, jednak przypuszcza się, że wybuchł on gdzieś przy rynku, w jednym z zakładów rzemieślniczych, które w swojej pracy posługiwały się ogniem. Częstą przyczyną pożarów w Kielcach była działalność mydlarni, co sugeruje, że nieszczęście mogło rozpocząć się właśnie od jednej z nich. Po tym tragicznym wydarzeniu nie zachował się żaden przekaz ani źródło graficzne, które mogłyby ukazać skalę zniszczeń, ale można domyślać się, że Kielce były wówczas jednym wielkim pogorzeliskiem.

Odbudowa i Rozwój Miasta po Katastrofie

Mimo ogromnych zniszczeń, miasto odbudowało się nadzwyczaj szybko i, co ważne, w kamieniu. Władze austriackie zabroniły budowy w drewnie, co przyczyniło się do zmiany charakteru zabudowy. Powstawały najczęściej parterowe, murowane domy, białe i czyste, często otoczone drzewami, jak pisał Julian Ursyn Niemcewicz. Kielce podniosły się z popiołów niczym feniks.

Prof. Marta Pawlina-Meducka zauważa, że XIX wiek rozpoczął się dla Kielc "z przytupem" - po ogromnym pożarze, który zniszczył całe miasto z wyjątkiem wzgórza katedralnego i Gmachu Leonarda, Kielce niespodziewanie otrzymały status stolicy województwa krakowskiego. Było to miasteczko liczące niespełna 2 tysiące mieszkańców i 370 kominów, z czego prawie wszystkie domy były drewniane, a pierwszy ogniotrwały dach pojawił się dopiero w drugiej połowie XIX wieku. Właśnie dlatego rozwój miasta był silnie związany z kwestiami bezpieczeństwa i budownictwa. Miasto było wówczas biedne, w znacznej części rolnicze, borykało się z brakiem kanalizacji i funduszy na rozwój infrastruktury, co dodatkowo zwiększało ryzyko pożarowe.

Rozwój Ochrony Przeciwpożarowej w Kielcach

Reagując na zagrożenia pożarowe i potrzebę systematycznej ochrony, w drugiej połowie XX wieku nastąpił dynamiczny rozwój struktur przeciwpożarowych w regionie kieleckim.

• 1950 rok: 4 lutego uchwalono Ustawę o ochronie przeciwpożarowej, na mocy której utworzono Komendę Wojewódzką Straży Pożarnych w Kielcach oraz komendy powiatowe. 22 maja Wojewoda kielecki wydał zarządzenie o przekazaniu agend referatów pożarnictwa powiatowym komendom straży pożarnych.
• 1959 rok: 17 stycznia powołano Wojewódzki Ośrodek Szkolenia Pożarniczego w Baryczy (powiat Końskie), który mieścił się w budynkach po byłym poligonie wojskowym.
• 1960 rok: 20 kwietnia, w celu wzmocnienia ochrony przeciwpożarowej, powołano 6 odwodów pożarniczych z promieniem działania do 40 km, wyposażając jednostki w Kielcach i innych miastach w dodatkowy sprzęt.
• 1976 rok: Oddano do użytku nową siedzibę Komendy Wojewódzkiej Straży Pożarnych w Kielcach.
• 1980 rok: W listopadzie rozpoczęto organizację związków zawodowych w komendach rejonowych, w tym Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność” oraz Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Pracowników Ochrony Przeciwpożarowej.
• 1988 rok: 21 października przekazano do użytku nowoczesny obiekt Wojewódzkiego Ośrodka Szkolenia Pożarniczego.
• 1992 rok: 1 lipca rozkazem Komendanta Głównego PSP powołano 12 jednostek ratowniczo-gaśniczych PSP, wyposażonych w siły i środki do samodzielnego prowadzenia akcji ratowniczych.
• 2009 rok: 25 grudnia zakończono budowę strażnicy Jednostki Ratowniczo-Gaśniczej nr 3 w Kielcach przy ul. Grunwaldzkiej.
• 2010 rok: 8 maja w Kielcach odbyły się ogólnopolskie obchody Dnia Strażaka.

Ważniejsze Incydenty Pożarowe i Ratownicze w Nowszej Historii

Kieleckie służby ratownicze brały udział w szeregu skomplikowanych i tragicznych zdarzeń, zarówno na terenie miasta, jak i w regionie.

Pożary Przemysłowe i Ekologiczne

• 1982 rok: 27 lipca doszło do pożaru w Zakładach Piwowarskich w Okocimiu - Słodownia Jędrzejów. Akcja gaśnicza, prowadzona m.in. przez jednostki z Kielc, trwała 12 godzin, a dogaszanie pogorzeliska kolejne 7 dni. Całkowitemu zniszczeniu uległ pięciokondygnacyjny budynek wraz z maszynami oraz 550 ton słodu i 50 ton jęczmienia.
• 1986 rok: 21 maja miał miejsce katastrofalny pożar na składowisku kondensatu pochlorowego w Zakładach Chemicznych „Organika-Benzyl” w Skarżysku-Kamiennej. Miasto znalazło się w zagrożonej strefie, z ryzykiem objęcia trującą chmurą chloru. W akcji ratowniczej brało udział 25 sekcji gaśniczych. Składowisko kondensatów pochlorowych spłonęło całkowicie, a budynki przerobu ścieków przemysłowych, myjni i opakowań częściowo. Toksyczne oddziaływanie produktów spalania negatywnie wpłynęło na zdrowie ratowników - pomocy lekarskiej udzielono 140 osobom, a 62 strażaków hospitalizowano.
• 2008 rok: 28 maja, około godziny 23:30, powstał pożar na II piętrze Oddziału Psychiatrii w Wojewódzkim Specjalistycznym Zespole Opieki Neuropsychiatrycznej w Kielcach przy ulicy Grunwaldzkiej 47. Ewakuacja 49 pacjentów oraz akcja ratowniczo-gaśnicza zakończyły się pomyślnie, bez ofiar śmiertelnych czy zatruć wśród zagrożonych osób.
• 2009 rok: 30 sierpnia około godziny 7:30 wybuchł bardzo duży pożar w hali wystawienniczej XVII Międzynarodowego Salonu Przemysłu Obronnego w Kielcach (Targi Kielce). Akcja trwająca 13 godzin, w którą zaangażowano 25 zastępów PSP, 29 zastępów OSP oraz służby Policji i inne, zakończyła się sukcesem.
• W Kielcach doszło również do pożaru w hali produkcyjnej zniczy przy ulicy Ściegiennego, gdzie zapalił się zbiornik z parafiną. Ewakuowano załogę, jednak dwie osoby zostały poszkodowane, a jedna zmarła. Na miejsce zdarzenia przyjechało 20 zastępów straży pożarnej.

Pożary Budynków Mieszkalnych i Użyteczności Publicznej

• W centrum Kielc, przy skrzyżowaniu ulic Jasnej i Zagnańskiej, doszło do pożaru poddasza opuszczonego budynku. Choć sytuacja wydawała się opanowana, wysuszony i pokryty papą dach rozpalił się ponownie. To już trzeci dom w krótkim czasie przy ulicy Jasnej strawiony przez ogień, z wcześniejszymi incydentami, które skończyły się tragicznie (śmiertelne poparzenia bezdomnego, dwie osoby ciężko poparzone po wybuchu gazu).

Kielecka straż pożarna regularnie angażuje się także w interwencje związane z klęskami żywiołowymi, takimi jak powodzie, które dotknęły region świętokrzyski, np. w 1995, 1997, 2001 i 2010 roku, co świadczy o szerokim spektrum ich działań ratowniczych.

tags: #historia #kielc #duzy #pozar