Hrubieszów, najdalej na wschód wysunięte miasto Polski, położone nad rzeką Huczwą w Kotlinie Hrubieszowskiej, ma bogatą i złożoną historię, która obejmuje również rozwój jego infrastruktury medycznej. Położenie miasta na terenie Nadbużańskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu oraz liczne odkrycia archeologiczne świadczą o jego długiej przeszłości. Hrubieszów jest również miejscem narodzin słynnego pisarza Bolesława Prusa, a także miejscem pracy takich postaci jak Stanisław Staszic, Bolesław Leśmian i prof. Wiktor Zin.
Początki osadnictwa i rozwój miasta
Początkowo na terenie dzisiejszego Hrubieszowa istniał gród obronno-handlowy, wzniesiony nie później niż w 1254 roku. Położony na wyspie otoczonej wodami rzeki Huczwy, znajdował się przy skrzyżowaniu ważnych średniowiecznych szlaków handlowych. Od około połowy XIII wieku rozwijała się tu osada należąca do Księstwa Halicko-Włodzimierskiego. Pierwsza wzmianka o niej pochodzi z 1255 roku.
W 1400 roku król Władysław Jagiełło nadał osadzie Rubieszów prawa miejskie magdeburskie. Miasto szybko się rozwijało, stając się ważnym ośrodkiem administracyjnym i gospodarczym. Od samego początku miało charakter wieloetniczny i wielowyznaniowy, zamieszkiwany przez Polaków, Rusinów i Żydów.
Dynamiczny rozwój miasta był wielokrotnie hamowany przez wojny i najazdy, m.in. Tatarów, Kozaków Chmielnickiego, wojsk kozacko-moskiewskich, wojsk Rakoczego oraz Szwedów. Pomimo zniszczeń, miasto było odbudowywane i odzyskiwało swoją pozycję.
Po pierwszym rozbiorze Polski, Rubieszów znalazł się w zaborze austriackim, a po 1809 roku, przemianowany na Hrubieszów, został włączony do Księstwa Warszawskiego, a później do Królestwa Polskiego. Wiek XIX przyniósł okres szybkiego rozwoju gospodarczego i wzrostu liczby mieszkańców, wspierany m.in. przez księdza Stanisława Staszica, założyciela Towarzystwa Rolniczego - pierwszej w Europie spółdzielni. Około połowy XIX wieku Hrubieszów stał się drugim co do wielkości miastem guberni lubelskiej.
Historia hrubieszowskiej służby zdrowia
Pierwsze wzmianki o instytucjach opieki zdrowotnej w Hrubieszowie sięgają odległych czasów. W 1400 roku, wraz z nadaniem praw miejskich, Władysław Jagiełło ustanowił kościół pw. Wniebowzięcia NMP i zwolnił mieszkańców z podatków, jednocześnie nadając im pola pod uprawę. W 1547 roku król Zygmunt August uposażył ufundowany przez mieszkańców kościół ze szpitalem św. Ducha w dziesięcinę ze wsi Jarosławce i Rohatycz.
W 1578 roku król Stefan Batory nadał Żydom hrubieszowskim przywilej na budowę synagogi oraz domów dla kantora i rabina, zrównując ich prawa z obywatelami chrześcijańskimi.
W 1693 roku król Jan III Sobieski ufundował szpital przy cerkwi św. Mikołaja.
Wiek XIX przyniósł dalszy rozwój infrastruktury medycznej. W 1850 roku Rada Gospodarcza Towarzystwa Rolniczego Hrubieszowskiego ofiarowała plac pod budowę szpitala powiatowego. W 1858 roku nastąpiło uroczyste poświęcenie gmachu szpitala przez biskupa lubelskiego, któremu nadano patronat św. Jadwigi Królowej. Warto zaznaczyć, że elewacje tego budynku nawiązują do typowej architektury ruskiej.
W późniejszych latach szpital przeszedł zmiany związane z patronatem. W 1883 roku, po wydaleniu sióstr Szarytek, sprowadzono prawosławne Krzyżanki, a kaplicę wyświęcono na prawosławną "zasownię św. Aleksandra Newskiego", który stał się patronem szpitala. Dopiero 23 września 1923 roku przywrócono patronat św. Jadwigi Królowej. W 1949 roku patronat ponownie odebrano i nadano imię Rafała Czerwiakowskiego, by ostatecznie 6 października 2006 roku przywrócić patronat św. Jadwigi Królowej po raz trzeci.
Pod koniec XIX wieku w mieście funkcjonowały trzy szpitale: wspomniany szpital św. Jadwigi (zbudowany i wyposażony przez mieszkańców powiatu w 1858 r.), szpital św. Edmunda (przeznaczony dla chorych na "choroby sekretne", wystawiony w 1881 r. ze środków Towarzystwa Rolniczego Hrubieszowskiego) oraz szpital żydowski (wzniesiony w 1884 r.).
Rozwój nowoczesnego szpitalnictwa w Hrubieszowie
Niemal stuletni stary szpital nie spełniał potrzeb rozwijającego się powiatu, co doprowadziło do konieczności budowy nowej placówki. Proces inwestycyjny trwał sześć lat i zakończył się uroczystym otwarciem nowego szpitala 29 kwietnia 1966 roku. Był to wówczas obiekt nowoczesny, wyposażony w sprzęt medyczny i aparaturę, liczący 311 łóżek na siedmiu oddziałach. Na terenie szpitala mieściły się także poradnie specjalistyczne.
Pierwszym dyrektorem i jednocześnie ordynatorem oddziału chirurgicznego został dr Zbigniew Szczęsny. Wkrótce funkcję tę objął dr Maciej Czarnecki, a ordynatorami pozostałych oddziałów zostali doktorzy: Janusz Rosiak, Jan Zacharczuk i Stanisław Modrzewski. Wśród kadry medycznej wymienić należy lekarzy takich jak Maria Bednarska, Stanisław Słupczyński, Jadwiga Zacharczuk, Kazimiera Ilnicka-Zymon, Jerzy Zymon, Wacław Starzyk, Kazimierz Czerkas, Jerzy Wikło i Wiesław Marciniak.
Dobra opinia szpitala przyciągała młodych lekarzy. Brak kadry pielęgniarskiej skłonił władze wojewódzkie do utworzenia w Hrubieszowie pomaturalnego studium pielęgniarskiego, które później przekształciło się w Medyczne Studium Zawodowe, czyniąc szpital bazą szkoleniową.
W 1972 roku służba zdrowia przeszła reorganizację, w wyniku której powstały zespoły opieki zdrowotnej. W 1984 roku ukończono budowę Przychodni Rejonowej, do której przeniesiono poradnie specjalistyczne ze szpitala. Umożliwiło to rozszerzenie bazy szpitalnej o oddziały neurologiczny i rehabilitacyjny.
Lata 90. przyniosły kolejne zmiany. W 1992 roku zlikwidowano Medyczne Studium Zawodowe, a ZOZ zaczął borykać się z problemami finansowymi. Po kapitalnym remoncie oddziału położniczo-noworodkowego wprowadzono nowy model opieki nad matką i dzieckiem. W 1993 roku utworzono Pracownię Badań Psychotechnicznych, a w 1995 roku - Szkołę Rodzenia.
W 1999 roku wprowadzono powszechne ubezpieczenie zdrowotne, a Zespoły Opieki Zdrowotnej przekształcono w Samodzielne Publiczne Zespoły Opieki Zdrowotnej. Trudna sytuacja ekonomiczna SPZOZ pogłębiała się, co doprowadziło do restrukturyzacji w 2000 roku, w wyniku której pracę straciło 311 pracowników. Kolejna redukcja zatrudnienia nastąpiła w 2001 roku.
Restrukturyzacja i rozwój w XXI wieku
11 kwietnia 2002 roku stanowisko dyrektora objął mgr Tadeusz Garaj, który podjął działania mające na celu poprawę sytuacji finansowej szpitala. W tym okresie powiększono oddział rehabilitacyjny, zlikwidowano przynoszący straty oddział zakaźny oraz powiększono oddział wewnętrzny II. Koniec 2002 roku odnotował poprawę wyniku finansowego.
Kolejne lata przyniosły szereg inwestycji i modernizacji:
- Kwiecień 2003 r. - wznowienie wypłat dodatku "203" zł.
- 2 kwietnia 2004 r. - otwarcie własnej apteki ogólnodostępnej.
- 2 lipca 2004 r. - uroczyste otwarcie kotłowni gazowo-olejowej o wartości 2 500 000 zł, zrealizowanej z dotacji NFOŚiGW oraz środków Starostwa.
- 10 września 2005 r. - połączenie gazociągu Polski i Ukrainy.
- 22 września 2005 r. - uruchomienie kotłowni szpitalnej na paliwie gazowym, co obniżyło koszty energii cieplnej o 31%.
- 10 czerwca 2005 r. - wyposażenie szpitala w nową windę.
- Wiosna 2005 r. - nasadzenie 213 sztuk drzew i krzewów, finansowane przez WFOŚiGW w Lublinie.
- Lato 2005 r. - poprawa infrastruktury komunikacyjnej szpitala, w tym oddanie do użytku ronda i nowego chodnika.
- Sierpień 2005 r. - modernizacja pracowni RTG.
- Wrzesień 2005 r. - oddział rehabilitacji otrzymał nowe pomieszczenia zabiegowe z nowoczesnym sprzętem.
- 1 października 2005 r. - uruchomienie Oddziału Anestezjologii i Intensywnej Terapii z salą wybudzeń.
- Wiosna-lato 2006 r. - realizacja największej inwestycji w historii szpitala - termomodernizacji wszystkich obiektów, obejmującej wymianę stolarki, docieplenie, nowe pokrycia dachowe oraz instalację 179 kolektorów słonecznych.
- Lipiec 2006 r. - podwyżki wynagrodzeń dla większości załogi.
- Sierpień 2006 r. - zakup nowoczesnego sprzętu medycznego i ambulansu ratunkowego o łącznej wartości 1 677 000 zł (75% środków unijnych), w tym aparatu RTG z ciemnią cyfrową, bronchoskopu, kolonoskopu, respiratora, ultrasonografu i aparatu do znieczulania.
- Wrzesień 2006 r. - wykonanie podjazdu dla osób niepełnosprawnych.
- Czwarty kwartał 2006 r. - zakup tomografu komputerowego oraz budowa dwóch kolejnych wind osobowych.
W 2006 roku Szpital Powiatowy w Hrubieszowie obchodził jubileusz 40-lecia, a patronat nad uroczystościami przyjął Minister Zdrowia, profesor Zbigniew Religa. Szpital przeszedł wielkie przeobrażenia, stając się nowoczesną placówką medyczną, która oferuje coraz lepsze warunki niesienia pomocy medycznej społeczeństwu miasta i powiatu.
W ostatnich latach szpital nadal się rozwijał, podejmując kolejne inwestycje i modernizacje, mające na celu podniesienie jakości świadczonych usług medycznych. Pomimo wyzwań, takich jak próby częściowej prywatyzacji POZ w Hrubieszowie, które budziły kontrowersje i były przedmiotem analizy organów ścigania, placówka stara się sprostać potrzebom pacjentów.
tags: #historia #osp #hrubieszow