Szpital Powiatowy w Strzyżowie jest instytucją z bogatą historią, która ewoluowała wraz ze zmianami administracyjnymi i społecznymi regionu. Jego dzieje są ściśle powiązane z historią samego powiatu strzyżowskiego.
Geneza Powiatu Strzyżowskiego
Terytorium dzisiejszego Powiatu Strzyżowskiego w średniowieczu stanowiło południowo-wschodnie rubieże Polski, granicząc z Rusią. Po zajęciu Rusi Halickiej przez Kazimierza Wielkiego, granica państwa przesunęła się na wschód, a obszar ten stał się częścią wewnętrznych terenów Królestwa Polskiego, otwierając drogę dla ekspansji osadniczej.
Okolice Strzyżowa od XII wieku należały do księstwa sandomierskiego, a następnie do województwa sandomierskiego. W jego strukturach administracyjnych, obszar ten był częścią kasztelanii wiślickiej, a później powiatu pilzneńskiego.
Na terenie dzisiejszego powiatu, obok osad wiejskich, rozwijały się ośrodki miejskie. Najstarszy dokument wspominający Strzyżów pochodzi z 1279 roku, a prawa miejskie uzyskał on pod koniec XIV wieku. Czudec, po raz pierwszy wymieniony w dokumencie z 1282 roku, stał się miastem w 1427 roku. Frysztak jako miasto występuje w dokumencie z 1366 roku, a Niebylec uzyskał prawa miejskie w 1509 roku, choć prawdopodobnie jako osada istniał znacznie wcześniej.
Rozwój i zawirowania historyczne Ziemi Strzyżowskiej
W XV i XVI wieku nastąpił okres rozwoju Strzyżowa i okolic. Rozkwitło rzemiosło, w szczególności tkactwo, a silne cechy sukienników i foluszników odgrywały istotną rolę w gospodarce regionu.
Historia ziemi strzyżowskiej była naznaczona dramatycznymi wydarzeniami. Największe zniszczenia przyniosły wojny w XVII wieku, w tym najazd wojsk siedmiogrodzkich w 1657 roku, które zniszczyły Strzyżów. Wiek XVIII przyniósł stopniowy upadek miasta i okolicznych miejscowości.
Po pierwszym rozbiorze Polski w 1772 roku, ziemia strzyżowska znalazła się pod panowaniem austriackim. W 1782 roku weszła w skład cyrkułu dukielskiego, a od 1790 roku - jasielskiego. Po reformie administracyjnej z 1853 roku, Strzyżów, Czudec i Niebylec zostały włączone do powiatu rzeszowskiego, podczas gdy Frysztak i Wiśniowa należały do powiatu jasielskiego.
Utworzenie i funkcjonowanie Powiatu Strzyżowskiego w okresie zaborów
Długotrwałe starania lokalnej społeczności oraz budowa linii kolejowej Rzeszów-Jasło przyczyniły się do utworzenia Powiatu Strzyżowskiego w 1896 roku. Organem administracji powiatowej było Cesarsko-Królewskie Starostwo w Strzyżowie, którego siedziba mieściła się w budynku, gdzie obecnie znajduje się policja.
Starostwo pełniło rolę najniższej władzy rządowej, odpowiedzialnej za szeroki zakres spraw administracyjnych, w tym pomoc społeczną, budowę dróg, nadzór sanitarny, wydawanie pozwoleń na widowiska, kontrolę przestrzegania przepisów dotyczących pracy, a także nadzór nad gminami.
W okresie galicyjskim starostami w Strzyżowie byli m.in.: Mikołaj Pokiński, Zygmunt Zaleski, Karol Maryański, hrabia Skarbek, hrabia Rusocki, Ludwik Lipiński oraz Mellin.
Powiat Strzyżowski obejmował okręgi sądowe Strzyżów (wcześniej należący do powiatu rzeszowskiego) i Frysztak (należący do powiatu jasielskiego). W jego skład wchodziło 65 gmin jednostkowych, w tym 64 wiejskie i 1 miejska.
Ludność powiatu stanowiła głównie ludność polska, z niewielką obecnością ludności pochodzenia łemkowskiego w niektórych miejscowościach. W miasteczkach, zwłaszcza we Frysztaku, znaczący odsetek mieszkańców stanowili Żydzi. W 1910 roku powiat liczył 58 549 mieszkańców, a samo miasto Strzyżów w 1912 roku - 2 237 mieszkańców.
Powiat Strzyżowski miał charakter rolniczy, z przeludnieniem wsi i rozdrobnionym rolnictwem. Przemysł był słabo rozwinięty, a handel i rzemiosło, w większości w rękach żydowskich, były lepiej rozwinięte.
Życie kulturalne Strzyżowa skupiało się wokół Gimnazjum, które powstało w 1912 roku.
Powiat Strzyżowski w odrodzonej Polsce
Po odzyskaniu niepodległości, Powiat Strzyżowski znalazł się w granicach województwa lwowskiego. W okresie międzywojennym następowały zmiany w organizacji Starostw. Od 1919 roku oddzielono administrację skarbową, a od 1920 roku - szkolną. W 1924 roku Starostwa przejęły zadania związane z odbudową po zlikwidowanych urzędach.
Od 1928 roku do zakresu działania Starostwa należały wszystkie sprawy administracji państwowej na obszarze powiatu, z wyjątkiem tych zastrzeżonych dla władz naczelnych, wojewody i innych organów państwowych.
Starostwo Powiatowe w Strzyżowie od 1930 roku dzieliło się na referaty: ogólny, organizacyjny, bezpieczeństwa, administracyjno-prawny, samorządowy, opieki społecznej, wojskowy, karno-administracyjny, ochrony lasów, sanitarny, weterynaryjny, inwalidów wojennych.
Obok Starostwa funkcjonował samorząd powiatowy, którego organem uchwałodawczym i kontrolującym była Rada Powiatowa, a organem wykonawczym i zarządzającym - Wydział Powiatowy. Starosta przewodniczył obu tym organom.
W 1931 roku powierzchnia Powiatu Strzyżowskiego wynosiła 478,71 km², z czego 325,83 km² stanowiły użytki rolne. Liczba mieszkańców wynosiła 56 400 osób. Przyrost naturalny był niewielki, a migracja zarobkowa ludności dodatkowo zmniejszała liczbę mieszkańców.
Powiat Strzyżowski został zlikwidowany z dniem 1 kwietnia 1932 roku i podzielony między powiaty rzeszowski i krośnieński. W 1935 roku utworzono gminy zbiorowe, w tym na terenie byłego powiatu Strzyżowskiego powstały one w Strzyżowie, Czudcu, Niebylcu, Frysztaku i Wiśniowej.
Okupacja niemiecka i powojenne dzieje
Od września 1939 roku do sierpnia 1944 roku Strzyżów znajdował się pod okupacją niemiecką, wchodząc w skład Generalnej Guberni, dystryktu krakowskiego. Wielu mieszkańców poniosło śmierć w masowych egzekucjach, zostało wywiezionych na roboty lub osadzonych w obozach koncentracyjnych. W 1942 roku wszyscy Żydzi zostali wywiezieni do obozu w Bełżcu.
W rejonie Strzyżowa działały oddziały partyzanckie AK i BCh, które brały udział w wyzwoleniu Strzyżowa w ramach akcji "Burza".
Po II wojnie światowej, w 1944 roku, Strzyżów i okolice weszły w skład nowo utworzonego województwa rzeszowskiego.
Ponowne utworzenie Powiatu Strzyżowskiego nastąpiło w 1954 roku. Organem uchwałodawczym i kontrolnym była Powiatowa Rada Narodowa w Strzyżowie, a organem zarządzającym i wykonawczym - Prezydium PRN w Strzyżowie. Siedziba tych organów znajdowała się w budynku, który obecnie należy do szpitala.
Do zadań Powiatowej Rady Narodowej należało kierowanie działalnością gospodarczą, społeczną i kulturalną na terenie powiatu, zapewnienie ochrony porządku publicznego, ochrona własności społecznej i praw obywateli, wydawanie przepisów prawnych, a także uchwalanie powiatowych planów gospodarczych i budżetów.
Struktura Prezydium PRN w Strzyżowie obejmowała liczne referaty, m.in.: Ogólno-Gospodarczy, Organizacyjny, Społeczno-Administracyjny, Oświaty, Zdrowia, Finansów, Gospodarki Komunalnej, Rolnictwa i Leśnictwa, Budownictwa, Handlu.
Kres istnienia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Strzyżowie nastąpił w 1973 roku w wyniku reorganizacji aparatu administracyjnego. Funkcje administracyjne zostały wydzielone i przekazane nowo utworzonemu urzędowi Naczelnika Powiatu.
Urząd Powiatowy był aparatem wykonawczym Naczelnika Powiatu i obejmował szereg wydziałów, m.in.: Ogólno-Organizacyjny, Finansowy, Oświaty, Spraw Wewnętrznych, Rolnictwa, Gospodarki Komunalnej, Zdrowia i Opieki Społecznej.
W wyniku reformy administracyjnej w 1975 roku powiaty zostały zlikwidowane, a Urząd Powiatowy w Strzyżowie przestał istnieć. Terytorium powiatu weszło w skład okrojonego województwa rzeszowskiego.
Rozwój Strzyżowa po II wojnie światowej i ponowne utworzenie powiatu
Po II wojnie światowej nastąpił rozwój Strzyżowa i okolic, w czym pomogło ponowne utworzenie powiatu w 1954 roku. Powstały duże zakłady przemysłowe, takie jak Fabryka Mebli, Fabryka Maszyn, WSS "Polsport", CSI "Roksana". Rozbudowano infrastrukturę edukacyjną i kulturalną, powstały nowe szkoły, biblioteki, domy kultury, ośrodki zdrowia oraz szpital.
Po przywróceniu samorządu na szczeblu gminy w 1990 roku, infrastruktura Strzyżowa i okolicznych gmin uległa dalszej poprawie. Nastąpiła kanalizacja i gazyfikacja wielu miejscowości, poprawił się wygląd miasta i wsi. Powstało wiele małych prywatnych firm.
Od 1 stycznia 1999 roku, w wyniku kolejnej reformy administracyjnej, przywrócono Powiat Strzyżowski w historycznych granicach, który wszedł w skład województwa podkarpackiego. Centralnym urzędem samorządu powiatowego stało się Starostwo Powiatowe w Strzyżowie, funkcjonujące przy pomocy Rady Powiatu i Zarządu Powiatu.
Powstanie samorządu powiatowego w Strzyżowie stwarza nadzieję na dalszy rozwój miasta i całego powiatu.
Historia Szpitala Powiatowego w Strzyżowie - obecne inwestycje
Obecnie Szpital Powiatowy w Strzyżowie przechodzi znaczącą rozbudowę, która ma na celu modernizację i zwiększenie jego potencjału. Projekt zakłada dobudowę nowego segmentu oraz przeniesienie bloków operacyjnych.
Inwestycja, realizowana we współpracy z firmą PRM „Rembud”, jest największym projektem w samorządzie powiatowym w Strzyżowie, o wartości 23 mln zł, z czego około 10 mln zł stanowi dofinansowanie unijne.
Zakres projektu obejmuje rozbudowę, nadbudowę i zmianę sposobu użytkowania pomieszczeń szpitalnych, a także zakup nowoczesnego sprzętu medycznego. Powstanie nowy segment D, który połączy główne budynki szpitalne, zwiększając powierzchnię użytkową o około 2000 m².
W segmencie A, na pierwszym piętrze, powstanie Blok Operacyjny z trzema nowocześnie wyposażonymi salami. Obecny blok operacyjny, posiadający jedynie dwie sale i brak zaplecza, nie był w stanie sprostać rosnącej liczbie ponad 1600 zabiegów rocznie. Rozbudowa umożliwi wykonywanie większej liczby zabiegów, w tym specjalistycznych procedur, takich jak endoprotezoplastyka stawu biodrowego i kolanowego, co przełoży się na bezpieczeństwo pacjentów i skrócenie czasu oczekiwania na świadczenia.
Na parterze segmentu A zostanie ulokowany Oddział Anestezjologii i Intensywnej Terapii z czterema łóżkami i izolatką z węzłem sanitarnym. Nowoczesny sprzęt ułatwi nadzór nad pacjentami i pozwoli na skuteczniejszą terapię.
W segmencie D znajdzie się pracownia endoskopii, która dotychczas funkcjonowała w ramach gabinetu zabiegowego bez zaplecza. Powstaną trzy gabinety endoskopii, pokój wybudzeń, pomieszczenie myjni oraz zaplecze socjalne dla personelu medycznego.
Rozbudowa segmentu D pozwoli również na usystematyzowanie pracy oddziałów na jednym poziomie, co poprawi ergonomię pracy i komfort pacjentów oraz personelu.
Zakład Diagnostyki Obrazowej, zlokalizowany na parterze w nowym segmencie D, zyska zaplecze wraz z rejestracją i poczekalnią, co ułatwi koordynację pracy. Wyposażenie pracowni USG w nowoczesny aparat usprawni diagnostykę.
Przy Izbie Przyjęć powstanie punkt informacyjny dla pacjenta, który ułatwi kierowanie zgłaszających się osób do odpowiednich komórek szpitala.