Historyczny kontekst: Powstanie i rozwój Gminy Bełchatów
Gminę Bełchatów jako odrębną jednostkę terytorialną utworzono na mocy Uchwały NR XIX/100/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Łodzi z dnia 9 grudnia 1972 roku w sprawie utworzenia gmin w województwie łódzkim. Uchwała ta była konsekwencją ustawy z 29 listopada 1972 roku o utworzeniu gmin i zmianie ustawy o radach narodowych. Na mocy uchwały z 9 grudnia 1972 roku, powołano wówczas gminę Bełchatów z siedzibą gminnej rady narodowej w Bełchatowie.
W skład nowo tworzonej gminy weszły obszary sołectw: Adamów, Binków, Dobiecin, Dobrzelów, Domiechowice, Helenów, Huta, Janina, Józefów, Kałduny, Korczew, Ławy, Myszaki, Niedyszyna, Podwody, Podwody-Kolonia, Politanice, Postękalice, Postękalice-Kolonia, Wielopole, Wola Kruszyńska, Wola Mikorska, Zawady, Zdzieszulice Górne.
Kolejne zmiany nastąpiły 3 grudnia 1975 roku, kiedy Gminna Rada Narodowa w Bełchatowie jednogłośnie poparła wniosek o zwrócenie się do Wojewódzkiej Rady Narodowej w Piotrkowie Trybunalskim w sprawie utworzenia wspólnych rad narodowych dla Miasta i Gminy Bełchatów. Połączone rady narodowe miasta i gminy miały być od 1 stycznia 1976 roku wspólnym terenowym organem władzy państwowej. Dalsze przekształcenia weszły w życie 1 stycznia 1977 roku, gdy na mocy Rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 29 grudnia 1976 roku do miasta Bełchatowa włączono obszary sołectw Grocholice i Zamoście (ze znoszonej gminy Grocholice), a z terenu gminy Bełchatów włączono do miasta obszary sołectw Bińków i Politanice, a także część obszaru sołectwa Dobrzelów (obejmującego wieś Paulinów o powierzchni 78 ha) i część obszaru sołectwa Domiechowice o powierzchni 361 ha.
Gmina Bełchatów jako odrębna jednostka administracji terytorialnej została przywrócona na mocy uchwały Nr VIII/51/85 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 30 września 1985 roku w sprawie utworzenia odrębnych rad narodowych dla miasta Bełchatów i gminy Bełchatów. Uchwała ta weszła w życie w styczniu 1986 roku. Prace nad utworzeniem odrębnej jednostki administracyjnej stworzonej na terenach otaczających miasto Bełchatów trwały jednak już wcześniej. Funkcję pełnomocnika wojewody ds. organizacji gminy Bełchatów pełnił Marek Pieczara.
I sesja Gminnej Rady Narodowej w gminie Bełchatów odbyła się 2 stycznia 1986 roku. Prowadzenie obrad powierzono najstarszemu radnemu Feliksowi Larczyńskiemu. Na Przewodniczącego GRN wybrano Józefa Szewczyka. Wicewojewoda Piotrkowski rekomendował Marka Pieczarę na Naczelnika Gminy Bełchatów, który przez następne dwadzieścia lat stał na czele gminy, najpierw jako naczelnik, potem - jako wójt (w 2002 roku wybrany w wyborach bezpośrednich przez mieszkańców gminy). W kolejnej kadencji w latach 2006-2010 na funkcję wójta wybrany został Grzegorz Kępa. Obecnie władzę w gminie Bełchatów sprawuje Konrad Koc, który uzyskał mandat w wyborach samorządowych w 2018 roku.
Na przełomie lat 80. i 90. XX wieku w gminie nastąpił rozwój infrastrukturalny, m.in. rozwiązano problemy energetyczne i w znacznym stopniu usprawniono sieć wodociągową. W części południowej gminy wodociągi wykonane były przez kopalnię, a północna część była pozbawiona wody, którą dowożono beczkowozami. W trybie pilnym wykonano dziewięć studni, przeznaczając je na punkty czerpalne, co było początkiem budowy całej sieci wodociągowej.
Początki ochrony przeciwpożarowej w regionie Bełchatowa
Początków zorganizowanej ochrony przeciwpożarowej w Bełchatowie należy szukać w połowie XIX wieku. Ówczesny właściciel Bełchatowa, Leon Kaczkowski, był zarazem wójtem gminy Bełchatów i burmistrzem miasta. Jego działalności miasto zawdzięcza znaczne przyspieszenie rozwoju gospodarczego.
Pierwszy wielki pożar w historii Bełchatowa wybuchł 3 maja 1842 roku. Według urzędowego raportu spłonęło wówczas 15 budynków, w tym warsztaty tkackie. Pożar unaocznił zaniedbania w zakresie ochrony przeciwpożarowej. W 1898 roku zaczęto mówić o zorganizowaniu straży ogniowej w Bełchatowie.
W 1899 roku do urzędu piotrkowskiego gubernatora wpłynęła pisemna prośba od mieszkańców osady Bełchatów i jej okolic o utworzenie Stowarzyszenia Ogniowego. Autorzy zwracali uwagę na fakt, iż na tych terenach znajdują się liczne tkalnie, drewniane domy, co stwarzało duże ryzyko pożarowe. Ostatecznie proces legalizacji powołania Stowarzyszenia Ogniowego zakończył się w sierpniu 1901 roku. Listę obywateli Bełchatowa oraz mieszkańców sąsiednich miejscowości, którzy mogą być uznani za założycieli strażackiej organizacji, otwierają: Włodzimierz Rodziewicz, ksiądz Leon Zaremba, Karol Rudzki, Albert Hellwig, Tadeusz Rachalewski, pastor Edward Fidler, Kazimierz Ubysz, Homer Wierzycki, Jan Kempfi i Aleksander Stokowski.
Jeśli przeanalizujemy, jakie profesje reprezentowali założyciele bełchatowskiej straży pożarnej, to okaże się, że na liście znaleźli się duchowni trzech wyznań, ziemianie, lekarz, naczelnik poczty, aptekarz, nauczyciel, pisarz gminny, felczer oraz wójt gminy. Najliczniej reprezentowany był zawód kupiecki. 8 grudnia 1901 roku odbyło się inauguracyjne zebranie bełchatowskiej straży ogniowej, gdzie prezesem został Włodzimierz Rodziewicz, a Komendantem - Albert Hellwig.
Rok później dotarł pierwszy sprzęt gaśniczy, który obejmował 41 mosiężnych kasków, dwa przyrządy do szybkiej naprawy węży, dwie trąbki sygnałowe, dzwon alarmowy, 10 wiader żelaznych, przyrząd ułatwiający oddychanie w dymie oraz 60 stóp węża parcianego.
Budowa remizy na Starym Rynku trwała od lipca do listopada 1906 roku. W ceglanym, dwupiętrowym budynku ze spadzistym dachem znajdowały się trzy wjazdy garażowe i sala widowiskowa. 20-metrową wieżę dobudowano w 1935 roku.
Honorowy Obywatel Bełchatowa Tomasz Trawiński wspominał: „Przed wojną mój ojciec był komendantem straży rejonowej, a tu na miejscu był komendant ochotników - Jan Rybak. Pamiętam, że jak syreny zabiły, to mój ojciec, od razu się zbierał i jechał do pożaru. Mamusia go trzymała. Mówiła: nie jedź, nie jedź, ale on już nie słuchał. Jednego razu, gdy w czasie targu zabiła syrena, strażacy jakby spod ziemi wyrastali na placu Narutowicza, gospodarzom zabierali konie i nie patrzyli na nic, tylko gnali. Na naszych strażaków nie było żadnej siły, bo pożar to pierwsza rzecz.” Jego żona, pani Halina Trawińska, dodała, że na Starym Rynku stały dwie studnie, przy jednej był specjalny dzwon, którego alarm pożarowy słychać było w całym mieście.
Rozwój Ochotniczych Straży Pożarnych w Gminie Bełchatów
OSP Łękawa: Najstarsza jednostka w gminie
Najstarszą jednostką Ochotniczej Straży Pożarnej utworzoną na terenach obecnej Gminy Bełchatów jest OSP w Łękawie, która powstała w 1923 roku.
OSP Dobrzelów: Bogata tradycja i ewolucja
Jednostka Ochotniczej Straży Pożarnej w Dobrzelowie ma bogatą tradycję. Propozycja powołania jednostki padła 5 sierpnia 1925 roku podczas zebrania Kółka Rolniczego. Następnie, na zebraniu organizacyjnym powołano pierwszego naczelnika, którym został Leon Grzybowski. Jednostka powstała w maju 1925 roku. Na zebraniu wiejskim wybrano jej pierwszy zarząd, a w 1928 roku na potrzeby jednostki zaadaptowano jeden z budynków w tej miejscowości.
O potrzebie straży ogniowej w Dobrzelowie świadczy fakt, że mieszkańcy dobrowolnie opodatkowali się, aby ze składek móc utrzymywać tę formację, wpłacając od 10 do 20 groszy od morgi, w zależności od wielkości gospodarstwa. Za zdobyte w ten sposób fundusze w 1938 roku strażacy z Dobrzelowa posiadali już cztery sikawki, pompę ręczną tłokową, beczkę konną, wóz konny resorowany i 20 mundurów.
Po zakończeniu II wojny światowej strażacy wznowili działalność z impetem. Zakupiono działkę i w 1958 roku powstała w Dobrzelowie murowana strażnica wraz z miejscem na samochód gaśniczy. Na samochód trzeba było jednak czekać aż do 1962 roku, kiedy to bełchatowski magistrat przekazał OSP w Dobrzelowie samochód z demobilu GMC - popularny "Dżems".
W 1995 roku OSP w Dobrzelowie obchodziła 70-lecie, a sztandar jednostki został udekorowany srebrnym medalem „Za zasługi dla pożarnictwa”. W lutym 2013 roku jednostka wzbogaciła się o nowy samochód pożarniczy. W niedzielę 25 maja 2025 roku planowane są uroczystości związane z obchodami 100-lecia OSP Dobrzelów, połączone z Gminnymi Obchodami Dnia Strażaka. Przewidziano wręczenie medali i odznaczeń, przekazanie nowego wozu strażackiego, proporca dla Młodzieżowej Drużyny Pożarniczej, odsłonięcie pamiątkowej tablicy oraz przekazanie pomieszczeń garażowo-socjalnych.
50-lecie OSP Maruszyna uroczystości jubileuszowe - Archiwum Maruszyna
OSP Postękalice: 100 lat służby
Ochotnicza Straż Pożarna w Postękalicach powstała w 1924 roku, a od razu zapisało się do niej 30 mieszkańców, co czyniło ją drugą pod względem wieku strażą ogniową na terenach obecnej Gminy Bełchatów. W sierpniu 1994 roku odbyła się uroczystość otwarcia nowej remizy OSP w Postękalicach.
W 2016 roku OSP w Postękalicach świętowała Jubileusz 100-lecia swojego istnienia. Jubileusz był okazją do nadania sztandaru jednostce, podczas którego symbolicznymi gwoździami wpisali się fundatorzy sztandaru. OSP Postękalice przekazano również lekki samochód gaśniczo-pożarniczy. Podczas uroczystości nowy sztandar jednostki został uhonorowany Złotym Medalem za Zasługi dla Pożarnictwa.
OSP Huta: Historia od 1958 roku
Ochotnicza Straż Pożarna w Hucie powstała 5 lutego 1958 roku. Komitet założycielski składał się z czterech mieszkańców wsi Huta: Szymańskiego Leona, Warcholińskiego Stefana, Mroczkowskiego Stanisława oraz Duralskiego Adama. Jednostka przeszła również pierwszą przebudowę.
Kluczowe wydarzenia i wsparcie dla OSP w Gminie Bełchatów
- Wrzesień 1994 roku - uroczyste oddanie strażnicy OSP w Dobrzelowie.
- Sierpień 1994 roku - uroczystość otwarcia nowej remizy OSP w Postękalicach.
- 2010 rok - budynek strażnicy OSP Bełchatów (miejskiej, służącej także do koordynacji działań w regionie) przeszedł termomodernizację, wymieniono stolarkę okienną i drzwiową oraz bramy garażowe.
- Luty 2013 roku - Jednostka Ochotniczej Straży Pożarnej w Dobrzelowie wzbogaciła się o nowy samochód pożarniczy.
- Październik 2014 roku - Gmina Bełchatów została uhonorowana tytułami: Gmina Fair Play oraz Przyjazna Gmina, co odzwierciedla również dbałość o lokalne bezpieczeństwo, w tym wsparcie dla OSP.
Warto również wspomnieć, że rozwój infrastruktury gminnej, takie jak remonty dróg (np. w Oleśniku, Adamowie, Domiechowicach, Helenowie, Mokraczu, Podwodach Kolonii, Postękalicach, Wólce Łękawskiej czy Zawadowie, planowane na 2012 rok) oraz rozbudowa wodociągów, ma kluczowe znaczenie dla efektywności działań Ochotniczych Straży Pożarnych, ułatwiając dojazd do miejsc zdarzeń i dostęp do wody. W 2012 roku na terenie gminy Bełchatów zaplanowano inwestycje szacowane na niemal 17 mln zł, w tym modernizację oświetlenia w 16 miejscowościach, co również przyczynia się do poprawy bezpieczeństwa.