Poniższa artykuł przedstawia historię oraz działalność Ochotniczych Straży Pożarnych na terenie Gminy Bełchatów, stanowiąc kontekst dla funkcjonowania jednostki OSP Wielopole, która jest integralną częścią lokalnego systemu bezpieczeństwa. Ze względu na brak szczegółowych danych historycznych dotyczących wyłącznie OSP Wielopole, artykuł skupia się na ogólnej działalności straży pożarnych w gminie oraz na kluczowych wydarzeniach z historii samej Gminy Bełchatów, które kształtowały środowisko działania tych organizacji.
Historia Gminy Bełchatów: Kontekst dla Działania OSP
Utworzenie i rozwój Gminy Bełchatów jest fundamentalnym tłem dla zrozumienia funkcjonowania lokalnych Ochotniczych Straży Pożarnych. Gmina Bełchatów, jako odrębna jednostka terytorialna, została utworzona na mocy Uchwały NR XIX/100/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Łodzi z dnia 9 grudnia 1972 roku. Uchwała ta, będąca konsekwencją ustawy z 29 listopada 1972 roku o utworzeniu gmin i zmianie ustawy o radach narodowych, zniosła podział na gromady i przywróciła gminy jako organy władzy i administracji państwowej.
Początki i Zmiany Administracyjne
Na mocy wspomnianej uchwały z 9 grudnia 1972 roku powołano gminę BEŁCHATÓW z siedzibą gminnej rady narodowej w Bełchatowie. W skład nowo tworzonej gminy weszły obszary sołectw: Adamów, Binków, Dobiecin, Dobrzelów, Domiechowice, Helenów, Huta, Janina, Józefów, Kałduny, Korczew, Ławy, Myszaki, Niedyszyna, Podwody, Podwody-Kolonia, Politanice, Postękalice, Postękalice-Kolonia, Wielopole, Wola Kruszyńska, Wola Mikorska, Zawady, Zdzieszulice Górne. W tym samym czasie utworzono również gminę GROCHOLICE, która objęła sołectwa Augustynów, Bukowa, Grocholice, Janów, Księży Młyn, Kurnos Drugi, Kurnos Pierwszy, Ludwików, Łękawa, Mazury, Mokracz, Oleśnik, Poręby, Rząsawa, Wólka Łękawska, Zamoście, Zawadów i Zdzieszulice Dolne. Uchwała ta weszła w życie 1 stycznia 1973 roku.
3 grudnia 1975 roku Gminna Rada Narodowa w Bełchatowie jednogłośnie poparła wniosek o zwrócenie się do Wojewódzkiej Rady Narodowej w Piotrkowie Trybunalskim w sprawie utworzenia wspólnych rad narodowych dla Miasta i Gminy Bełchatów. Połączone rady narodowe miałyby być od 1 stycznia 1976 roku wspólnym terenowym organem władzy państwowej. Wniosek ten uzasadniano potrzebami związanymi z budową zespołu Górniczo-Energetycznego Bełchatów.
Kolejne zmiany nastąpiły 1 stycznia 1977 roku, po wydaniu 29 grudnia 1976 roku Rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska. Zniesiono wówczas gminę Grocholice, a do gminy Bełchatów włączono obszary sołectw Augustynów, Bukowa, Janów, Kielchinów, Księży Młyn, Kurnos Drugi, Kurnos Pierwszy, Ludwików, Łękawa, Mazury, Mokracz, Oleśnik, Poręby, Rząsawa, Wólka Łękawska, Zawadów i Zdzieszulice Dolne. Jednocześnie do miasta Bełchatowa włączono z gminy Grocholice obszary sołectw Grocholice i Zamoście, a z terenu gminy Bełchatów włączono do miasta sołectwa Bińków i Politanice, część sołectwa Dobrzelów (wieś Paulinów o powierzchni 78 ha) oraz część sołectwa Domiechowice o powierzchni 361 ha. To rozporządzenie zaczęło obowiązywać z dniem 1 lutego 1977 roku.
Przywrócenie Samodzielności i Rozwój Gminy
Gmina Bełchatów jako odrębna jednostka administracji terytorialnej została przywrócona na mocy uchwały Nr VIII/51/85 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 30 września 1985 roku. Uchwała ta weszła w życie w styczniu 1986 roku. Prace nad utworzeniem odrębnej jednostki administracyjnej stworzonej na terenach otaczających miasto Bełchatów trwały jednak już wcześniej. Funkcję pełnomocnika wojewody ds. organizacji gminy Bełchatów pełnił Marek Pieczara, który wcześniej był m.in. naczelnikiem Gminy Szczerców, a od 1984 roku - zastępcą Naczelnika Miasta i Gminy Bełchatów. Narodowy Spis Powszechny wykazał, że na terenie gminy Bełchatów zamieszkiwało wtedy na stałe 8819 osób, a 498 osób było zameldowanych na pobyt czasowy.
Pierwsza sesja Gminnej Rady Narodowej w gminie Bełchatów odbyła się 2 stycznia 1986 roku. Prowadzenie obrad powierzono najstarszemu radnemu Feliksowi Larczyńskiemu. Na Przewodniczącego GRN wybrano Józefa Szewczyka, a na Naczelnika Gminy Bełchatów rekomendowano Marka Pieczarę, który przez następne dwadzieścia lat stał na czele gminy, najpierw jako naczelnik, potem - jako wójt (w 2002 roku wybrany w wyborach bezpośrednich).
W marcu 1990 roku nastąpiły zmiany w polskim systemie samorządowym. Tydzień po 27 maja 1990 roku, na kolejnej sesji Rada Gminy w głosowaniu tajnym spośród trzech kandydatów wybrała wójta. 10 grudnia 1992 roku wprowadzono zmiany w Statucie Gminy i Regulaminie Urzędu, likwidując stanowisko Sekretarza Gminy i tworząc stanowisko zastępcy wójta. Odwołano Tadeusza Rośniaka ze stanowiska sekretarza gminy, a na zastępcę wójta wybrano Czesława Morawca, który pełnił dotychczas funkcję Przewodniczącego Rady Gminy.
30 czerwca 1994 roku odbyła się I inauguracyjna sesja Rady Gminy, podczas której radni złożyli ślubowanie i wybrano gminne władze na kolejne cztery lata. 12 lipca 1994 roku dokonano zmiany w statucie gminy, likwidując stanowisko zastępcy wójta gminy i tworząc stanowisko sekretarza gminy.
W kwietniu 1995 roku ówczesny wójt, Marek Pieczara, podkreślał wyzwania związane z rozwojem gminy: „Ogromne sumy zostały skierowane do miasta Bełchatów, a gmina systematycznie ubożała. Każde sołectwo miało duże kłopoty z utrzymaniem gospodarstw rolnych, gdyż konkurencja ze strony kopalni i elektrowni była ogromna.” W odpowiedzi na te wyzwania, gmina podzieliła gospodarkę na sześć gałęzi, które wymagały szybkiego uporządkowania. Do 1994 roku uporano się z problemami energetycznymi w prawie 90 procentach. Przeprowadzono przegląd sieci wodociągowej i w trybie pilnym wykonano dziewięć studni w części północnej gminy, rozpoczynając budowę całej sieci wodociągowej.
Dalsze Kształtowanie Samorządu Gminnego
W sierpniu 1996 roku Gmina Bełchatów uroczyście obchodziła 10-lecie swojego powstania. Rozbudowa Szkoły Podstawowej w Domiechowicach, trwająca od 1998 roku, została uroczyście oddana do użytku, a jej kosztorysowa wartość wyniosła 1.510,00 tys. We wrześniu 2002 roku Szkoła Podstawowa w Dobrzelowie obchodziła 80-lecie. 10 listopada 2002 roku odbyły się pierwsze bezpośrednie wybory wójta.
W styczniu nadano pierwszy w historii gminy tytuł Honorowy Obywatel Gminy Bełchatów. 4 września 2006 roku po generalnej modernizacji oddano do użytku szkołę w Kurnosie Drugim wraz z salą gimnastyczną i parkingiem. Po wyborach, nowym wójtem Gminy Bełchatów został Grzegorz Kępa, który wcześniej pełnił funkcje m.in. przewodniczącego rady gminy. Jego kadencja trwała w latach 2006-2010. Gmina wydała również swój pierwszy w historii kalendarz ścienny, prezentujący 13 młodych mieszkańców i ich pasje.
W styczniu 2011 roku w pierwszej edycji konkursu „Szlachetny Przedsiębiorca Gminy Bełchatów” tytuł przypadł Dominikowi Marczakowi, przedsiębiorcy z Dobrzelowa. W maju 2012 roku otwarto w Dobiecinie pierwszy w gminie kompleks boisk wielofunkcyjnych Orlik. Na niemal 17 mln zł szacowano wszystkie inwestycje zaplanowane w 2012 roku, w tym budowę sali gimnastycznej w Kurnosie, modernizację oświetlenia w 16 miejscowościach oraz remonty dróg. W sierpniu 2012 roku gotowy był łącznik w Szkole Podstawowej w Łękawie, a w grudniu 2012 roku rozpoczęto modernizację Gminnego Targowiska w Zawadach. Gmina Bełchatów zajęła 91. pozycję wśród stu najlepszych gmin wiejskich w Polsce.
W lutym 2013 roku w Urzędzie Gminy uruchomiono punkt konsultacyjny dla osób uzależnionych i ich rodzin. W kwietniu 2013 roku podpisano list intencyjny rozpoczynający współpracę Gminy Bełchatów z Miastem Bełchatów, Gminą Kleszczów, Gminą Kluki oraz Gminą Szczerców, tworząc „Partnerstwo Jednostek Samorządu Terytorialnego Zagłębia Górniczo-Energetycznego Bełchatów-Szczerców”. W maju 2013 roku otwarto świetlicę w Augustynowie, a w lipcu 2013 roku - Wiejskie Centrum Sportowo-Rekreacyjne. W lipcu 2013 roku uruchomiono komunikację autobusową relacji Bełchatów - Kurnos Pierwszy. W październiku 2013 roku otwarto salę gimnastyczną oraz część dydaktyczną szkoły w Łękawie, uroczystość połączono z jubileuszem 40-lecia nadania szkole imienia Komisji Edukacji Narodowej.
Wiosną 2014 roku w Myszkach powstała wiejska świetlica, a w kwietniu 2014 roku ruszył projekt bezpłatnej komunikacji dla mieszkańców gminy Bełchatów. W październiku 2014 roku Gmina Bełchatów została uhonorowana dwoma tytułami: Gmina Fair Play oraz Przyjazna Gmina. Po zakończeniu kadencji samorządowej 2010-2014, na funkcję wójta ponownie wybrany został Kamil Ładziak, który w I turze uzyskał poparcie niemal 70 proc. mieszkańców. Od 2010 do 2018 roku pełnił on funkcję wójta Gminy Bełchatów.
W 2016 roku wiele nowych inwestycji służyło poprawie bezpieczeństwa i komfortu życia mieszkańców. Lądowisko Bełchatów-Kałduny zostało wpisane do ewidencji lądowisk Urzędu Lotnictwa Cywilnego. W kwietniu 2016 roku wprowadzono nowe logo Gminy Bełchatów, nawiązujące do natury i symbolizujące stabilność oraz moc. W maju 2016 roku uroczyście otwarto boisko w Janowie. 21 października 2016 roku w Szkole Podstawowej w Kurnosie Drugim odbyła się Gala Jubileuszowa z okazji 30-lecia powstania Gminy Bełchatów.
Obecnie władzę w gminie Bełchatów sprawuje Konrad Koc, który uzyskał mandat w wyborach samorządowych w 2018 roku. Konrad Koc jest doktorem nauk społecznych w dyscyplinie nauki polityczne (specjalizacja samorząd terytorialny) oraz prawnikiem i historykiem.
Działalność Ochotniczych Straży Pożarnych w Gminie Bełchatów
Ochotnicze Straże Pożarne odgrywają kluczową rolę w zapewnieniu bezpieczeństwa przeciwpożarowego i ratowniczego na terenie Gminy Bełchatów. Prezes zarządu reprezentuje OSP na zewnątrz, a działalność tych jednostek obejmuje szeroki zakres zadań.
Zadania Ochotniczych Straży Pożarnych
Ochotnicze Straże Pożarne w Gminie Bełchatów realizują następujące kluczowe zadania:
- Prowadzenie działalności mającej na celu zapobieganie pożarom oraz współdziałanie w tym zakresie z Państwową Strażą Pożarną, organami samorządowymi i innymi podmiotami.
- Braniie udziału w akcjach ratowniczych przeprowadzanych w czasie pożarów, zagrożeń ekologicznych związanych z ochroną środowiska oraz innych klęsk i zdarzeń.
- Informowanie ludności o istniejących zagrożeniach pożarowych i ekologicznych oraz sposobach ochrony przed nimi.
- Rozwijanie wśród członków ochotniczej straży pożarnej kultury fizycznej i sportu oraz prowadzenie działalności kulturalno-oświatowej i rozrywkowej.
- Wykonywanie innych zadań wynikających z przepisów o ochronie przeciwpożarowej oraz statutu.
- Działania na rzecz ochrony środowiska.
Struktura i Działania OSP w Gminie
Na terenie Gminy Bełchatów działa aż 13 jednostek OSP. Cztery z nich są włączone w struktury Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego (KSRG): OSP Dobrzelów, OSP Huta, OSP Łękawa i OSP Zawadów. Pięć jednostek to jednostki typu "S" (OSP Ludwików, OSP Niedyszyna, OSP Podwody, OSP Postękalice i OSP Emilin), a cztery typu "M": OSP Kurnos Drugi, OSP Oleśnik, OSP Wielopole, OSP Zdzieszulice Górne. W sumie Ochotnicze Straże Pożarne na terenie Gminy Bełchatów zrzeszają 580 członków, w tym 135 pań. W 2024 roku OSP w gminie były dysponowane do 139 wyjazdów.
Doroczne spotkanie Zarządu Związku OSP RP Gminy Bełchatów oraz przedstawicieli jednostek działających na terenie gminy to okazja do podsumowania ostatnich 12 miesięcy. Wydarzenie to, zgodnie z tradycją, rozpoczyna się minutą ciszy, poświęconą pamięci strażaków, którzy odeszli.
Jednostki OSP z Gminy Bełchatów aktywnie uczestniczą w akcjach pomocowych. We wrześniu nasi druhowie uczestniczyli w akcji pomocowej na terenach dotkniętych powodzią. Do powodzian z terenu Gminy i Miasta Kłodzko wyruszył konwój z pomocą i pluton ratowników z terenu Gminy Bełchatów, składający się z 17 ratowników z pięciu jednostek.
Wybrane Jednostki OSP w Gminie Bełchatów
OSP Huta
Ochotnicza Straż Pożarna w Hucie powstała 5 lutego 1958 roku. Komitet założycielski składał się z 4 osób, mieszkańców wsi Huta: Szymańskiego Leona, Warcholińskiego Stefana, Mroczkowskiego Stanisława oraz Duralskiego Adama. W historii jednostki odnotowano pierwszą przebudowę OSP Huta.
OSP Dobrzelów
Propozycja powołania jednostki OSP w Dobrzelowie padła 5 sierpnia 1925 roku podczas zebrania Kółka Rolniczego. Na zebraniu organizacyjnym powołano pierwszego naczelnika, którym został Leon Grzybowski. W lutym 2013 roku jednostka wzbogaciła się o nowy samochód pożarniczy. We wrześniu 1994 roku uroczyście oddano strażnicę OSP w Dobrzelowie, a w tym samym roku obchodzono 70-lecie OSP w Dobrzelowie, gdzie sztandar jednostki został udekorowany srebrnym medalem „Za zasługi dla pożarnictwa”.
OSP Wielopole w Strukturach Gminnych
OSP Wielopole jest jedną z czterech jednostek Ochotniczych Straży Pożarnych na terenie Gminy Bełchatów, które są sklasyfikowane jako jednostki typu "M". Oprócz OSP Wielopole do tego typu należą OSP Kurnos Drugi, OSP Oleśnik oraz OSP Zdzieszulice Górne. Chociaż szczegółowa historia powstania i indywidualne osiągnięcia OSP Wielopole nie zostały zawarte w dostępnym materiale, jej obecność jako jednostki typu "M" świadczy o jej roli w zapewnianiu lokalnego bezpieczeństwa i wypełnianiu statutowych zadań w ramach ogólnej struktury Ochotniczych Straży Pożarnych Gminy Bełchatów. Sołectwo Wielopole, będące częścią Gminy Bełchatów od jej utworzenia w 1972 roku, jest miejscem, gdzie OSP Wielopole realizuje swoje misje, przyczyniając się do prewencji przeciwpożarowej i działań ratowniczych na rzecz swojej społeczności.