Historia Ochotniczej Straży Pożarnej w Powiecie Ostrowskim

Historia ostrowskiej straży pożarnej, zarówno ochotniczej, jak i zawodowej, ma swoje korzenie w bardzo odległych czasach, czyniąc ją prawdopodobnie najstarszą w Polsce, co wynika z zachowanych dokumentów. Od pierwszego dnia istnienia, organizacje te miały za zadanie chronić mieszkańców przed utratą dorobku życia, w obliczu zagrożenia, jakim były wówczas pożary, które wielokrotnie niszczyły niemal całe miasta z powodu gęstej i drewnianej zabudowy.

Początki Pożarnictwa w Ostrowie Wielkopolskim (XVIII-XIX wiek)

Dzieje ostrowskiego zawodowego pożarnictwa sięgają połowy XVIII wieku. Ówczesny właściciel miasta, Franciszek Bieliński, Marszałek Wielki Koronny, w dniu 5 lutego 1752 roku wydał rozporządzenie zatytułowane „Porządek ogniowy miasta Ostrowa”. Dokument ten jest powszechnie uznawany za akt powołania pierwszej w Polsce zawodowej straży pożarnej.

Późniejsze losy regionu, w szczególności rozbiory Polski pod koniec XVIII wieku, przyczyniły się do zaniechania dalszej działalności zawodowej straży pożarnej na terenie miasta. Władze miejskie w tamtym okresie próbowały przeciwdziałać pożarom poprzez zobowiązywanie mieszkańców do udziału w akcjach gaśniczych.

Sto piętnaście lat później, w 1867 roku, w Ostrowie Wielkopolskim powstaje Ochotnicza Straż Pożarna, która jako zorganizowana formacja miała na celu walkę z pożarami. Pierwszym Naczelnym Ogniomistrzem został Albert Lachman, a powołana straż liczyła wówczas 200 członków. Kolejne lata przyczyniały się do rozwoju jednostki oraz stopniowego pozyskiwania sprzętu pożarniczego. Obecnie Ostrowska Ochotnicza Straż Pożarna, obok OSP Ołobok, jest jedną z dwóch najstarszych jednostek z terenu powiatu ostrowskiego, szczycącą się ponad 150-letnią historią działalności.

Rozwój Państwowej Straży Pożarnej w Ostrowie Wielkopolskim (po 1945 roku)

Po zakończeniu II wojny światowej nastąpił znaczny rozwój przemysłu na terenie miasta, co wymusiło reorganizację służb pożarniczych. Jesienią 1950 roku przeprowadzono inspekcję gotowości bojowej Ochotniczej Straży Pożarnej miasta Ostrowa Wielkopolskiego. Z dniem 1 stycznia 1951 roku, w Ostrowie Wielkopolskim, na bazie obiektów i sprzętu OSP, utworzono Miejskie Pogotowie Zawodowej Straży Pożarnej przy Prezydium Miejskiej Rady Narodowej, działające pod zarządem Ochotniczej Straży Pożarnej.

W 1961 roku dokonano połączenia Komendy Powiatowej i Miejskiej, tworząc jedną Komendę Powiatową Straży Pożarnych dla miasta Ostrowa Wielkopolskiego i całego powiatu. Starania o budowę nowej strażnicy rozpoczęto już w 1960 roku. W 1975 roku miała miejsce reorganizacja systemu administracyjnego kraju, w wyniku której Ostrów Wielkopolski znalazł się w granicach nowego województwa kaliskiego.

W dniu 1 lipca 1992 roku, na mocy nowych ustaw o ochronie przeciwpożarowej i o Państwowej Straży Pożarnej, powołano Państwową Straż Pożarną jako zawodową, umundurowaną i wyposażoną w specjalistyczny sprzęt formację. W Ostrowie Wielkopolskim Komendantem Rejonowym Państwowej Straży Pożarnej został mł. kpt. Andrzej Morta, któremu podlegały Jednostki Ratowniczo-Gaśnicze PSP w Ostrowie Wielkopolskim i Krotoszynie. Nowe przepisy poszerzyły obowiązki straży o działania z zakresu ratownictwa technicznego oraz chemiczno-ekologicznego.

Wiosną 1994 roku Komenda Rejonowa PSP w Ostrowie Wielkopolskim otrzymała teren o powierzchni blisko 2,5 ha przy ulicy Batorego pod budowę nowej strażnicy. Po blisko czterdziestoletnich staraniach, jesienią 1999 roku rozpoczęto inwestycję budowy nowoczesnego obiektu. W 2001 roku, z okazji złotego jubileuszu 50-lecia zawodowych struktur pożarniczych, oddano do użytku pierwszy etap inwestycji. Po czterech latach budowy, w dniu 1 stycznia 2001 roku, ukończono również drugi etap, a uroczystość otwarcia obiektu połączono z Wojewódzkim Dniem Strażaka i nadaniem sztandaru ostrowskiej komendzie. Obecnie Komenda Powiatowa PSP wraz z Jednostką Ratowniczo - Gaśniczą zlokalizowana jest przy ulicy Stefana Batorego, w strażnicy, która jest jedną z największych w województwie wielkopolskim.

Oddział Gminny ZOSP RP w Ostrowie Wielkopolskim: Powstanie i Działalność

Reforma Administracyjna 1973 roku i Jej Wpływ

Oddział Gminny Związku Ochotniczych Straży Pożarnych RP w Ostrowie Wielkopolskim powstał w 1973 roku, w ścisłym związku z reformą administracyjną, która weszła w życie 1 stycznia 1973 roku. Reforma ta zniosła dotychczasowe jednostki terenowe - gromady, które zrzeszały kilka sołectw i były zbyt słabe ekonomicznie i organizacyjnie. W ich miejsce utworzono znacznie większe jednostki - gminy.

W ramach tej reformy utworzono gminę Ostrów Wielkopolski, w skład której weszły 32 sołectwa z pięciu gromad: Biniew, Daniszyn, Gorzyce Wielkie, Lewków i Nowe Kamienice. Gmina Ostrów Wielkopolski stała się największą gminą na terenie obecnego powiatu, zarówno pod względem terytorium, jak i liczby sołectw. Korekta granic z 1979 roku, polegająca na włączeniu wsi Pruślin oraz części wsi Zacharzew w granice miasta Ostrowa Wielkopolskiego, nie wpłynęła znacząco na jej funkcjonowanie.

Struktura i Przywództwo Oddziału Gminnego

Wkrótce po utworzeniu Gminy Ostrów Wielkopolski, swoją działalność rozpoczął Tymczasowy Zarząd Gminny Związku Ochotniczych Straży Pożarnych. W 1975 roku, po wprowadzeniu dwustopniowego podziału administracyjnego kraju i zniesieniu powiatów, Tymczasowy Zarząd Gminny ZOSP został podporządkowany nowo utworzonemu Zarządowi Wojewódzkiemu Związku OSP w Kaliszu. Funkcjonował on do czasu I Zjazdu Gminnego, który odbył się 9 maja 1976 roku. Pierwszym prezesem Zarządu Oddziału Gminnego został ówczesny naczelnik gminy - Wacław Łazarz. W skład zarządu weszli m.in.: Józef Mikołajczyk (wiceprezes), Tadeusz Lubojański (komendant gminny), Jan Stachurski (skarbnik), Janina Cierpka (sekretarz) oraz Stanisław Jasiński, Bonifacy Kubicki, Stefan Wasielewski i Dionizy Zimniak.

Od drugiej kadencji, która rozpoczęła się 29 stycznia 1979 roku, aż do śmierci w 2014 roku, funkcję prezesa Zarządu Oddziału Gminnego pełnił Zygmunt Lubieniecki. W dniu 23 listopada 2014 roku na jego następcę wybrano ówczesnego wiceprezesa - Sylwestra Kląskałę. Funkcję komendanta gminnego obejmowali kolejno: Tadeusz Lubojański (I - VIII kadencja), Marian Szymoniak (IX i X kadencja) oraz Wiesław Janoś (XI i XII kadencja).

Działalność i Wsparcie dla Jednostek OSP

Przez cały okres funkcjonowania Oddziału Gminnego w Ostrowie Wielkopolskim, w pracę jego organów było zaangażowanych ponad 100 osób z 24 jednostek tworzących oddział. Zarząd Oddziału wspierał wszystkie jednostki OSP w obszarach: organizacyjnym, szkoleniowym, ratowniczym i prewencyjnym. Organizowano Gminne Zawody Sportowo-Pożarnicze oraz aktywnie wspierano funkcjonowanie Młodzieżowych Drużyn Pożarniczych (MDP), w tym przygotowywanie do eliminacji Ogólnopolskiego Turnieju Wiedzy Pożarniczej.

Władze oddziału ściśle współpracowały z władzami Gminy Ostrów Wielkopolski oraz Komendą Rejonową, a później Komendą Powiatową Państwowej Straży Pożarnej. Gmina przeznaczała środki finansowe na wyposażenie i utrzymanie jednostek OSP, a KP PSP organizowała szkolenia dla strażaków ochotników.

W czasie istnienia Oddziału Gminnego nie doszło do likwidacji żadnej jednostki OSP. W 1979 roku, w związku ze zmianami terytorialnymi, OSP Pruślin opuściła Oddział Gminny. W tym samym roku, z inicjatywy Zygmunta Lubienieckiego, powołano dwie nowe jednostki: OSP Gutów oraz OSP Borowiec (początkowo jako Zakładowa Ochotnicza Straż Pożarna). W kolejnych latach zorganizowano jednostki OSP w Kołątajewie (1982), Franklinowie (1984) oraz w Lewkowie. W latach dziewięćdziesiątych większość jednostek na terenie gminy dysponowała lekkimi samochodami marki Żuk i podstawowym sprzętem gaśniczym, takim jak motopompy i węże.

Największy rozwój jednostek OSP na terenie gminy przypada na ostatnie dziesięć lat, co jest wynikiem wzrostu nakładów finansowych na ochronę przeciwpożarową i wymiany floty samochodowej, zapoczątkowanej przez wójta Piotra Kuroszczyka, oraz profesjonalizacji szkoleń przez KG PSP.

Obecnie na terenie gminy funkcjonują 24 jednostki OSP, zrzeszające ponad tysiąc mieszkańców. Trzy jednostki: OSP Czekanów, OSP Daniszyn oraz OSP Sobótka są włączone do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego. Jednostki te uczestniczą rocznie w około 200 interwencjach, z czego około 29% to pożary, a 68% inne miejscowe zagrożenia. Oprócz działalności ratowniczej, wiele jednostek angażuje się w działalność kulturalną, historyczną, sportową i pracę z młodzieżą, odnosząc sukcesy na poziomie wojewódzkim i krajowym.

Historia OSP Wysocko Wielkie

Ochotnicza Straż Pożarna w Wysocku Wielkim powstała w lipcu 1923 roku, z inicjatywy ówczesnego sołtysa Stanisława Przybylskiego. Pomysł spotkał się z dużym odzewem, gdyż do straży zapisało się 49 osób. Pierwszym komendantem został Franciszek Grzęda. Członków podzielono na trzy oddziały: sikawkowy, wodny i ratowniczy. Jednostka użytkowała sikawkę będącą własnością majątku w Wysocku Wielkim.

Równocześnie, na początku 1923 roku Wojewoda Poznański wydał rozporządzenie, zobowiązujące władze administracyjne do utworzenia w każdej gminie obowiązkowej straży pożarnej. W pierwszych miesiącach 1924 roku taka jednostka powstała również w Wysocku Wielkim i 12 kwietnia została zatwierdzona przez Komisarza Obwodowego. Do obowiązkowej straży musiał należeć każdy zdrowy mężczyzna w wieku od 18 do 55 lat, mieszkający na terenie gminy. Członkowie OSP byli zwolnieni z tego obowiązku. W Wysocku Wielkim nie odróżniano członków obu formacji, a obie korzystały z tego samego sprzętu i pomieszczeń. Łącznie jednostki liczyły 108 członków.

W pierwszych pięciu latach OSP zarząd odbył 17 posiedzeń i zorganizowano 27 ćwiczeń. Jednostka brała udział w 3 akcjach gaśniczych na terenie gminy oraz przy gaszeniu pożarów w Kamienicach Starych i lasach należących do Bogdana Szembeka.

W czasie II wojny światowej działalność statutowa jednostki była zawieszona, ograniczając się najprawdopodobniej do gaszenia pożarów. Reaktywacja Ochotniczej Straży Pożarnej nastąpiła 8 lutego 1959 roku. Wybrano siedmioosobowy Zarząd i trzyosobową Komisję Rewizyjną, a nowo wybranemu prezesowi, Ignacemu Mrozińskiemu, przekazano sztandar nadany w 1928 roku. Jednostka została wpisana do rejestru stowarzyszeń i liczyła wówczas 46 członków. W 1960 roku OSP zakupiła ręczną sikawkę i podstawowe wyposażenie. W 1963 roku rozpoczęto budowę remizy, a w 1967 roku jednostka otrzymała pierwszą motopompę marki „Polonia”. Remiza została uroczyście oddana do użytku 6 października 1968 roku. W 1973 roku jednostka obchodziła Jubileusz 50-lecia, podczas którego otrzymała nowy sztandar.

W czerwcu 1993 roku OSP Wysocko Wielkie pozyskała samochód marki „Nysa” od Komendy Wojewódzkiej Policji w Kaliszu. Samochód ten służył jednostce do 2012 roku, kiedy to dzięki dotacji z budżetu Gminy Ostrów Wielkopolski zakupiono samochód Renault Traffic. W 2017 roku rozpoczęto budowę nowej remizy, której uroczyste otwarcie odbyło się 24 czerwca 2018 roku, podczas Jubileuszu 95-lecia jednostki. W ostatnich latach jednostka pozyskała wiele nowego sprzętu, m.in. pompę pływającą, aparaty ochrony dróg oddechowych i zestaw hydrauliczny. Obecnie OSP w Wysocku Wielkim liczy 55 członków czynnych, 4 honorowych oraz 35 członków Młodzieżowej i Dziecięcej Drużyny Pożarniczej.

Modernizacja Infrastruktury i Sprzętu

Współpraca z samorządem gminnym, wójtem Piotrem Kuroszczykiem i Radą Gminy Ostrów Wielkopolski, przyczyniła się do znaczących inwestycji. W 2015 roku w Daniszynie wybudowano świetlicę wraz z remizą OSP, a w 2018 roku w całości ze środków gminy powstała remiza w Wysocku Wielkim. Zakupiono również nowy samochód pożarniczy marki Ford. Wszystkie jednostki OSP posiadają strażnice lub pomieszczenia przystosowane na remizy, które są sukcesywnie remontowane i modernizowane dzięki wsparciu finansowemu gminy oraz środkom zewnętrznym, m.in. z MSWiA.

Zmodernizowana i przebudowana strażnica OSP w Ostrowie Wielkopolskim została oficjalnie oddana do użytku. Jest to nowoczesny obiekt spełniający wszelkie standardy. Prace, rozpoczęte w lutym 2021 roku i trwające ponad rok, objęły m.in.: wymianę instalacji, stolarki, docieplenie budynku, nową elewację, całkowitą wymianę konstrukcji dachu oraz montaż paneli fotowoltaicznych. Koszt prac wyniósł ponad 1,3 mln złotych, pochodzących z Rządowego Funduszu Inwestycji Lokalnych. Obiekt zyskał dodatkowy boks garażowy, pomieszczenia sanitarne, biurowe, socjalne z aneksem kuchennym, salę konferencyjną oraz izbę pamięci poświęconą historii OSP.

Uroczystości i Jubileusze

40-lecie Oddziału Gminnego ZOSP RP

Największą uroczystością organizowaną przez Zarząd Oddziału Gminnego ZOSP RP w ostatnich latach była zorganizowana 7 lipca 2013 roku uroczystość 40-lecia Oddziału Gminnego. Rozpoczęła się ona mszą św. w kościele pw. Podwyższenia Krzyża Św. w Wysocku Wielkim, a kulminacją było wręczenie nowego sztandaru, którego dokonał wiceprezes Zarządu Oddziału Wojewódzkiego ZOSP RP, a jednocześnie wicemarszałek województwa wielkopolskiego - dh Krzysztof Grabowski.

100-lecie OSP Wysocko Wielkie

Bardzo uroczyście świętowano 100-lecie istnienia Ochotniczej Straży Pożarnej w Wysocku Wielkim. Uroczystości jubileuszowe rozpoczęły się od złożenia kwiatów pod obeliskiem upamiętniającym działalność jednostki oraz od Mszy Świętej w intencji byłych i obecnych strażaków. Podczas wydarzenia, Minister Marlena Maląg przekazała symboliczny czek na 100 000 zł, a wójt Piotr Kuroszczyk na 150 000 zł, jako dofinansowanie do zakupu średniego wozu bojowego. Dodatkowe ponad 54 000 zł dołożył fundusz sołecki. Jednostka OSP Wysocko Wielkie została odznaczona honorowym Medalem Primus in Agendo. Medale i odznaczenia otrzymali również zasłużeni strażacy, m.in.:

• Złoty Medal Za Zasługi dla Pożarnictwa: Aleksandra Jędrajczyk, Edmund Janiak, Marek Krawczyk, Jan Witek.
• Srebrny Medal Za Zasługi dla Pożarnictwa: Ryszard Dymny, Beata Hajdziony, Sebastian Hajdziony, Bogusław Myciek, Marika Toś.
• Odznaka „Strażak Wzorowy”: Patryk Dyczak, Damian Reikowski, Jarosław Szymański, Jakub Wawrzyniak, Szymon Wawrzyniak.
• Brązowy Medal Za Zasługi dla Pożarnictwa: Marzanna Bartkowiak, Klaudia Reikowska, Paweł Toś, Piotr Walkowski.
• Odznaka „Zasłużony Dla OSP Wysocko Wielkie”: Marian Beker, Walerian Florczyk, Andrzej Kurek, Katarzyna Kurek, Ryszard Małecki, Edward Matyśkiewicz, Stanisław Moś, Mieczysław Lubieniecki.

Jubileuszowe uroczystości zakończyła defilada pocztów sztandarowych.

155-lecie OSP Ostrów Wielkopolski

Z okazji obchodów 155-lecia istnienia jednostki OSP Ostrów Wielkopolski, wręczono odznaczenia i wyróżnienia najbardziej zasłużonym. Prezydent Beata Klimek została odznaczona Srebrnym Medalem za Zasługi dla Pożarnictwa. Uroczystości z okazji oddania zmodernizowanej strażnicy oraz jubileuszu rozpoczęły się od mszy świętej w ostrowskiej Konkatedrze, a następnie poczty sztandarowe, delegacje i zaproszeni goście przeszli ulicami miasta do Strażnicy OSP przy ulicy Staszica 1, gdzie odbyły się główne uroczystości.

Współczesność i Wyzwania

Oddział Gminny ZOSP RP w Ostrowie Wielkopolskim jest jedynym oddziałem w powiecie, który każdego roku organizuje zawody sportowo-pożarnicze dla wszystkich sekcji MDP, bojowych oraz seniorów, w których bierze udział około 20 jednostek OSP, wystawiających łącznie około 80 sekcji.

W 2019 roku oddano do użytku nowy obiekt edukacyjno-szkoleniowy wraz z wyposażeniem, obejmującym m.in. mobilny symulator zagrożeń pożarowych. Głównym celem budowy wiaty szkoleniowej jest edukacja dzieci, młodzieży oraz wszystkich mieszkańców powiatu ostrowskiego.

tags: #historja #osp #w #powiecie #ostrow #wlkp