Czym są hydranty wewnętrzne?
W budynkach stosuje się różne rodzaje punktów poboru wody do celów przeciwpożarowych. Jednym z nich są hydranty wewnętrzne, które stanowią element pierwszej linii obrony przed ogniem. Podstawowym środkiem służącym prowadzeniu akcji gaśniczych jest woda w odpowiedniej ilości i ciśnieniu. Od właściwie dobranych parametrów zależy skuteczność działań służb przeciwpożarowych, co skutkuje poprawieniem ochrony zdrowia i życia ludzi oraz minimalizuje straty materialne. Hydranty wewnętrzne są urządzeniami umożliwiającymi bezpośredni pobór wody z wewnętrznej sieci wodociągowej, co ma na celu ugaszenie w zarodku pożaru z grupy A (pożary materiałów stałych). Dzięki nim możliwe jest podjęcie walki z ogniem zarówno z bliska, jak i z dalszych odległości - o wiele większych, niż przy użyciu gaśnicy.
Zgodnie z nomenklaturą europejską, hydranty wewnętrzne, jako część instalacji wodociągowej przeciwpożarowej, są stałymi urządzeniami gaśniczymi. W odpowiednich warunkach umożliwiają one bardzo efektywne zwalczanie pożaru dzięki natychmiastowemu dostępowi do ciągłego zaopatrzenia w wodę. Typowy hydrant wewnętrzny składa się ze zwijadła z dostarczoną centralnie wodą, ręcznego zaworu odcinającego sąsiadującego ze zwijadłem, węża (płaskoskładanego lub półsztywnego) oraz prądownicy zamykanej.
Rodzaje hydrantów wewnętrznych i ich zastosowanie
Hydranty wewnętrzne dzieli się według kilku podstawowych parametrów. Do najważniejszych należy średnica węża, która w dużej mierze jest determinowana przez miejsce przeznaczenia urządzenia. W zależności od średnicy węża, wyróżnia się następujące typy hydrantów:
- Hydrant wewnętrzny DN 25
- Hydrant wewnętrzny DN 33
- Hydrant wewnętrzny DN 52
Średnica węża determinuje również jego typ:
- Węże półsztywne stosuje się w hydrantach DN 25 i DN 33. Ich przewagą jest brak konieczności pełnego rozwinięcia do swobodnego przepływu wody i prowadzenia akcji gaśniczej.
- Węże płaskoskładane stosuje się w hydrantach DN 52. Jest to zdecydowanie tańsze rozwiązanie, ale niestety konieczne jest całkowite rozwinięcie węża przed użyciem.
Długość węża również jest w pewnym stopniu narzucona przez to, czy montujemy hydrant z wężem półsztywnym (DN 25 albo DN 33), czy może hydrant z wężem płaskoskładanym (DN 52). W przypadku węży półsztywnych (DN 25 i DN 33) mamy do wyboru węże o długości 20 lub 30 metrów.
Zastosowanie poszczególnych typów hydrantów:
- Hydranty wewnętrzne DN 25: Stosowane są w strefach pożarowych zakwalifikowanych do kategorii zagrożenia ludzi (ZL), czyli w budynkach zamieszkania zbiorowego oraz użyteczności publicznej (np. szkoły, banki, sklepy, urzędy, internaty, hotele). Montuje się je w ciągach komunikacyjnych, w korytarzach, przejściach, przy wejściach i wyjściach ewakuacyjnych.
- Hydranty wewnętrzne DN 33: Przeznaczone są do obiektów garażowych. Urządzenia te ze względu na brak węża są często stosowane w nawodnionych pionach zasilanych przez sieć wodociągów oraz wozy strażackie.
- Hydranty wewnętrzne DN 52: Stosowane są przede wszystkim w halach magazynowych oraz zakładach produkcyjnych.
Dodatkowo, w niektórych budynkach wysokich i wysokościowych instalowane są zawory hydrantowe 52 na nawodnionych pionach, które służą przede wszystkim do podłączenia sprzętu ratowniczo-gaśniczego przez straż pożarną.
Wymogi prawne i normy dotyczące hydrantów wewnętrznych
Obecność hydrantów wewnętrznych jest regulowana przez szereg przepisów. Wymagania dla nich określa Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów. Przepisy te odnoszą się m.in. do wykonania hydrantów (oraz innych urządzeń przeciwpożarowych), ich montażu oraz konserwacji.
Zgodnie z przepisami, w strefie pożarowej produkcyjnej i magazynowej o gęstości obciążenia ogniowego przekraczającej 500 MJ/m2 i powierzchni przekraczającej 200 m2, a także przy wejściu do pomieszczeń magazynowych lub technicznych o powierzchni przekraczającej 200 m2 i gęstości obciążenia ogniowego przekraczającej 500 MJ/m2, usytuowanych w strefie pożarowej zakwalifikowanej do kategorii zagrożenia ludzi ZL I, ZL II, ZL III lub ZL V (znajdującej się w budynku niskim lub średniowysokim) muszą być stosowane hydranty DN 52.
Maksymalne ciśnienie robocze w instalacji wodociągowej przeciwpożarowej i na zaworze odcinającym nie powinno przekraczać 1,2 MPa.
Wymagania techniczne i konserwacyjne określają Polskie Normy:
- PN-EN 671-1 "Hydranty wewnętrzne. Wymagania techniczne dotyczące hydrantów wewnętrznych z wężem półsztywnym".
- PN-EN 671-2 "Hydranty wewnętrzne. Wymagania techniczne dotyczące hydrantów wewnętrznych z wężem płasko składanym".
- PN-EN 671-3 "Hydranty wewnętrzne. Konserwacja hydrantów wewnętrznych z wężem półsztywnym i hydrantów wewnętrznych z wężem płasko składanym".
- PN-EN 694 "Węże pożarnicze. Węże półsztywne do stałych urządzeń gaśniczych".
- PN EN 14540 "Węże pożarnicze. Węże nieprzepuszczające wody, płasko składane do hydrantów wewnętrznych".
Zasady montażu hydrantów wewnętrznych
Najważniejsze parametry hydrantu wewnętrznego są określone w projekcie. Instalując hydranty, należy mieć na uwadze to, by ich zasięg obejmował całą powierzchnię obiektu (uwzględniając długość węża oraz zasięg strumienia wody). W praktyce oznacza to, że odległość między hydrantami musi być taka, aby strumień wody z każdego hydrantu mógł dotrzeć do dowolnego punktu w chronionej przestrzeni. W przypadku hydrantów DN 52 długość węża nie powinna przekraczać 20 m, co zostało opisane w normie PN-EN 671-2.
W kwestii montażu istotna jest także wysokość hydrantów - zawory odcinające montuje się na wysokości 1,35 m od podłogi, choć dopuszczalne są niewielkie odchyły - do 0,1 m.
Sposoby montażu i estetyka:
- Montaż we wnęce ściennej (podtynkowy): Zapewnia odrobinę przestrzeni w pomieszczeniu, co ma znaczenie w wąskich korytarzach, gdzie dodatkowe 25 cm może zwiększyć swobodę poruszania się. Sam hydrant nie jest też narażony na potrącenie albo uszkodzenie. Ten typ montażu zwykle oceniany jest jako bardziej estetyczny.
- Montaż natynkowy: Stosowany, gdy nie można zamontować hydrantu we wnęce albo ściana nie jest dostatecznie gruba.
- Wariant smukły (tzw. slim): Redukuje grubość z 25 cm do 18 cm, co czasami robi istotną różnicę, zwłaszcza w miejscach o ograniczonej przestrzeni.
Co do zasady hydranty wewnętrzne są czerwone, jak każdy sprzęt przeciwpożarowy. Nie ma jednak przeszkód, aby skrzynka hydrantu była w dowolnym kolorze, np. takim jak ściana w pomieszczeniu - wystarczy podać kolor z palety RAL. Bardzo ciekawym rozwiązaniem jest hydrant ozdobny, tzw. "kameleon", na froncie którego można umieścić dowolny obraz, co często wykorzystywane jest w hotelach, przedszkolach czy żłobkach.
Jeżeli montujemy hydrant wewnętrzny, można zdecydować się na wariant z dodatkową przestrzenią na gaśnicę. Gaśnicę można umieścić bezpośrednio w skrzynce hydrantowej (która do tego celu jest nieznacznie powiększona) albo w osobnej komorze, z osobnymi drzwiczkami. Trzeba jednak pamiętać o oznaczeniu tego miejsca znakiem „gaśnica”.
Kluczowe znaczenie prawidłowego oznakowania hydrantów wewnętrznych
Prawidłowe oznakowanie hydrantów wewnętrznych jest kluczowym elementem zapewnienia bezpieczeństwa przeciwpożarowego w budynkach. Nie chodzi tu jedynie o spełnienie wymogów formalnych, ale przede wszystkim o umożliwienie szybkiej i skutecznej interwencji w przypadku pożaru.
Głównym celem oznakowania jest jednoznaczne wskazanie lokalizacji urządzenia gaśniczego. Znaki te muszą być dobrze widoczne, wykonane z trwałych materiałów i zgodne z obowiązującymi normami. Oznakowanie ppoż. na hydrancie wewnętrznym powinno być zgodne z normą PN-EN ISO 7010:2012 (wcześniej było to PN-92-N-01256-01).
Zazwyczaj są to białe piktogramy na czerwonym tle, przedstawiające zwinięty wąż przeciwpożarowy, umieszczone bezpośrednio nad szafką hydrantową lub na niej. W bliskim sąsiedztwie skrzynki hydrantu wewnętrznego powinna zostać również umieszczona czytelna instrukcja użytkowania w sytuacji pożaru.
Efektywne oznakowanie to nie tylko sama grafika, ale także strategiczne umiejscowienie. Hydranty wewnętrzne muszą być łatwo dostępne i widoczne z każdego miejsca w chronionym obszarze, a ich oznakowanie powinno to potwierdzać. Należy je umieszczać m.in. przy wejściach do budynku oraz na każdej kondygnacji, szczególnie w ciągach komunikacyjnych (np. w pomieszczeniach magazynowych lub technicznych, zwłaszcza w tych szczególnie zagrożonych wybuchem lub tam, gdzie strefy pożarowe zakwalifikowane do kategorii zagrożenia ludzi są wyższe).
Oznakowanie zaworów hydrantowych 52 na nawodnionych pionach, służących do podłączenia sprzętu ratowniczo-gaśniczego przez straż pożarną, również jest obowiązkowe i musi wskazywać na ich przeznaczenie oraz możliwość poboru wody przez służby ratownicze.
Przeglądy techniczne i konserwacja
Regularny przegląd techniczny i konserwacja hydrantów wewnętrznych są obowiązkowe i muszą być wykonywane zgodnie z zasadami i w sposób określony w Polskich Normach, w dokumentacji techniczno-ruchowej oraz w instrukcjach obsługi, opracowanych przez ich producentów. Przeglądy techniczne i czynności konserwacyjne powinny być przeprowadzone w okresach ustalonych przez producenta, nie rzadziej jednak niż raz w roku.
Podczas takiego przeglądu weryfikuje się nie tylko parametry techniczne, takie jak ciśnienie i wydajność (zawory 52 na każdym pionie powinny zapewniać odpowiednie parametry dla straży), ale także stan techniczny zaworu, węża i ogólną dostępność urządzenia. Co równie ważne, kontrolowane jest oznakowanie hydrantu - jego czytelność, zgodność z normami i trwałość.
Węże stanowiące wyposażenie hydrantów wewnętrznych powinny być raz na 5 lat poddawane próbie ciśnieniowej na maksymalne ciśnienie robocze, zgodnie z Polską Normą dotyczącą konserwacji hydrantów wewnętrznych.
Przeglądy techniczne i czynności konserwacyjne urządzeń przeciwpożarowych mogą być przeprowadzane przez osoby kompetentne.
tags: #hydrant #dn33 #oznaczenie #w #projekcie