Hydranty wewnętrzne stanowią kluczowy element systemów bezpieczeństwa przeciwpożarowego w budynkach, zapewniając natychmiastowy dostęp do wody do prowadzenia akcji gaśniczych. Ich prawidłowe funkcjonowanie, zgodność z normami oraz znajomość zasad obsługi są fundamentalne dla ochrony zdrowia i życia ludzi oraz minimalizacji strat materialnych w przypadku pożaru.
Czym jest hydrant wewnętrzny?
Hydrant wewnętrzny jest urządzeniem do zwalczania pożaru, składającym się ze zwijadła z centralnie dostarczoną wodą, ręcznego zaworu odcinającego sąsiadującego ze zwijadłem, węża (płasko składanego lub półsztywnego) oraz zamykanej prądownicy. Jest to stałe urządzenie gaśnicze, zasilane z sieci wodociągowej lub specjalnego zbiornika, przeznaczone do użytku zarówno przez przeszkolony personel budynku, jak i przez straż pożarną.
Podstawowym środkiem służącym prowadzeniu akcji gaśniczych jest woda w odpowiedniej ilości i ciśnieniu. Od właściwie dobranych parametrów zależy skuteczność działań służb przeciwpożarowych.
Wymagania prawne i normatywne
Obowiązek wyposażenia obiektów w hydranty wewnętrzne oraz szczegółowe wymagania dotyczące ich montażu, użytkowania i konserwacji są ściśle regulowane przepisami prawa i Polskimi Normami.
Kluczowe akty prawne i normy
- Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 roku w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów definiuje, gdzie są wymagane hydranty wewnętrzne.
- PN-EN 671-1 "Hydranty wewnętrzne. Wymagania techniczne dotyczące hydrantów wewnętrznych z wężem półsztywnym".
- PN-EN 671-2 "Hydranty wewnętrzne. Wymagania techniczne dotyczące hydrantów wewnętrznych z wężem płasko składanym".
- PN-EN 671-3 "Hydranty wewnętrzne. Konserwacja hydrantów wewnętrznych z wężem półsztywnym i hydrantów wewnętrznych z wężem płasko składanym".
- PN-EN 694 "Węże pożarnicze. Węże półsztywne do stałych urządzeń gaśniczych".
- PN EN 14540 "Węże pożarnicze. Węże nieprzepuszczające wody, płasko składane do hydrantów wewnętrznych".
Status stałego urządzenia gaśniczego
Wiele osób określa hydranty wewnętrzne jako urządzenia gaśnicze półstałe lub nie zalicza ich do grupy stałych urządzeń gaśniczych (SUG). Wynika to często z niewłaściwej interpretacji Rozporządzenia MSWiA, które wspomina o urządzeniach uruchamianych samoczynnie. Jednakże, zgodnie z nomenklaturą europejską, hydranty wewnętrzne, jako część instalacji wodociągowej przeciwpożarowej, są stałymi urządzeniami gaśniczymi. Świadczy o tym fakt, że normy europejskie dotyczące hydrantów wewnętrznych opracowuje Komitet Techniczny CEN/TC 191 "Stałe urządzenia gaśnicze", a ich tytuł to "Stałe urządzenia gaśnicze. Hydranty wewnętrzne". Ponadto, norma PN-ISO 8421-4, omawiająca terminologię z zakresu ochrony przeciwpożarowej, definiuje "stałe urządzenie gaśnicze" jako zamontowane na stałe urządzenie zawierające określoną ilość środka gaśniczego, połączone ze stałą dyszą (stałymi dyszami), przez którą środek gaśniczy jest podawany do gaszenia pożaru, uruchamiane ręcznie lub samoczynnie.
Rodzaje hydrantów wewnętrznych
Hydranty wewnętrzne dzielimy według kilku parametrów, z których najważniejsza jest średnica węża.
Według średnicy węża
- Hydrant wewnętrzny DN 25 (z wężem półsztywnym): Najczęściej spotykany w budynkach użyteczności publicznej (np. szkoły, banki, sklepy, urzędy, internaty, hotele) oraz w budynkach zamieszkania zbiorowego. Główną zaletą węża półsztywnego jest brak konieczności jego pełnego rozwinięcia do swobodnego przepływu wody i prowadzenia akcji gaśniczej.
- Hydrant wewnętrzny DN 33 (z wężem półsztywnym): Wykorzystywany głównie w garażach.
- Hydrant wewnętrzny DN 52 (z wężem płaskoskładanym): Stosowany przede wszystkim w halach magazynowych, zakładach produkcyjnych i strefach wysokiego ryzyka. Największym atutem hydrantów z wężem płaskoskładanym jest ich niższa cena, jednak węże tego typu muszą zostać w pełni rozwinięte przed użyciem.
Inne parametry wyboru
- Długość węża.
- Sposób montażu: podtynkowy (wnękowy) i natynkowy. W nowoczesnych biurowcach i obiektach użyteczności publicznej często preferowana jest szafka hydrantowa wnękowa ze względu na estetykę i mniejsze ograniczanie przestrzeni.
- Kolor hydrantu: Standardowo czerwień lub jej odcień, ale w nowoczesnych biurowcach dopuszcza się warianty estetyczne (np. szkło), o ile oznakowanie ppoż. jest zgodne z normami.
- Możliwość wyposażenia w dodatkową gaśnicę (zintegrowany punkt bezpieczeństwa).
- Sposób umieszczenia węża: w koszu lub na bębnie/zwijadle.
- Grubość skrzynki hydrantu: dostępne są również wersje smukłe.
Zastosowanie i rozmieszczenie
Hydranty wewnętrzne są stosowane do gaszenia pożarów grupy A (materiałów stałych, zazwyczaj organicznych). Obiekty, w których wymagany jest montaż hydrantów, to m.in. budynki użyteczności publicznej, obiekty produkcyjne, magazynowe, handlowe oraz garaże podziemne o określonej powierzchni.
Hydranty wewnętrzne powinny być umieszczone w ciągach dróg komunikacyjnych, w korytarzach, przejściach, przy wejściach i wyjściach ewakuacyjnych, przy wejściach do budynku i klatek schodowych na każdej kondygnacji. Muszą znajdować się na każdej kondygnacji w budynku, a łączny zasięg wszystkich sztuk powinien obejmować całą powierzchnię budynku, z uwzględnieniem długości węża i zasięgu efektywnego rzutu wody (3 lub 10 metrów). Podczas akcji gaśniczej nie powinno być problemu z doprowadzeniem węża w miejsce pożaru i dosięgnięciem ognia strumieniem wody.
Wysokość montażu
Zgodnie z rozporządzeniem w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów, dolna krawędź szafki hydrantowej (a dokładniej oś zaworu hydrantowego) powinna znajdować się na wysokości minimum 1100 mm i maksymalnie 1350 mm od poziomu podłogi.
Oznakowanie i wyposażenie szafki hydrantowej
Szafka hydrantowa musi być łatwo dostępna i widoczna, a droga dojścia do niej musi być zawsze wolna. Nie może być zastawiona żadnymi przedmiotami. Dodatkowo, wszystkie elementy wchodzące w skład instalacji hydrantowej, a zwłaszcza wąż, zawór i prądownica, muszą spełniać wymagania dyrektyw Unii Europejskiej, co jest potwierdzone atestem CE. W Polsce kluczowe jest również posiadanie świadectwa dopuszczenia wydanego przez Centrum Naukowo-Badawcze Ochrony Przeciwpożarowej (CNBOP-PIB).
Oznakowanie szafki
Hydranty wewnętrzne oznaczane są za pomocą tablic z czerwonym tłem oraz białą obwódką i białym piktogramem przedstawiającym zwinięty wąż przeciwpożarowy. W bliskim sąsiedztwie skrzynki hydrantu wewnętrznego powinna zostać również umieszczona czytelna instrukcja użytkowania w sytuacji pożaru. Wszystkie oznaczenia ochrony przeciwpożarowej muszą być zgodne z normą PN-EN ISO 7010 (numer referencyjny F002 w ISO 7010 / F011). Tabliczki według "starej normy" PN-92-N-01256-01 są nadal ważne i mogą być stosowane.
Urządzenie otwierające hydrant
Zgodnie z normami PN-EN 671-1 i PN-EN 671-2, zamykane szafki hydrantu powinny zostać wyposażone w urządzenia do awaryjnego otwierania. Mogą one być zabezpieczone jedynie kruchym, przezroczystym materiałem. Jeśli od czoła znajduje się krucha szybka, należy zastosować materiał takiego rodzaju, aby po jej rozbiciu nie pozostawały postrzępione bądź ostre krawędzie, które mogłyby spowodować zranienie przy uruchamianiu urządzenia awaryjnego.
Jak działają hydranty?
Przeglądy i konserwacja
Prawidłowy montaż instalacji hydrantowej, w tym zachowanie właściwej wysokości montażu szafki hydrantowej i jej odpowiednie rozmieszczenie, jest zadaniem dla certyfikowanych specjalistów. Kompletna i sprawna ochrona przeciwpożarowa budynku to proces, który nie kończy się na samym montażu. Wymaga regularnych przeglądów oraz konserwacji sprzętu.
Częstotliwość i zakres przeglądów
Urządzenia przeciwpożarowe oraz gaśnice powinny być poddawane przeglądom technicznym i czynnościom konserwacyjnym zgodnie z zasadami i w sposób określony w Polskich Normach, w dokumentacji techniczno-ruchowej oraz w instrukcjach obsługi opracowanych przez ich producentów. Przeglądy techniczne i czynności konserwacyjne powinny być przeprowadzone w okresach ustalonych przez producenta, nie rzadziej jednak niż raz w roku, zgodnie z wymogami normy PN-EN 671-3.
W ramach przeglądu sprawdza się ciśnienie, drożność instalacji, szczelność połączeń oraz kompletność wyposażenia. Węże stanowiące wyposażenie hydrantów wewnętrznych powinny być raz na 5 lat poddawane próbie ciśnieniowej na maksymalne ciśnienie robocze, zgodnie z Polską Normą dotyczącą konserwacji hydrantów wewnętrznych.
Przeglądy mogą być przeprowadzane przez osobę kompetentną, a minimalne ciśnienie na zaworze odcinającym hydrantu wewnętrznego oraz na zaworze DN 52 powinno zapewniać minimalną wydajność i nie powinno być mniejsze niż 0,2 MPa.