Wprowadzenie do Hydrantów Zewnętrznych
Sieć wodociągowa przeciwpożarowa stanowi jeden z podstawowych elementów chroniących nas przed skutkami pożarów. Hydranty zewnętrzne, będące kluczową częścią tej sieci, zapewniają szybki dostęp do stałego źródła wody dla jednostek ochrony przeciwpożarowej niemal w każdym miejscu i w każdym czasie.
Wśród nich wyróżniamy hydranty zewnętrzne podziemne, po których najczęściej bezwiednie przechodzimy, spacerując ulicami miast, oraz hydranty nadziemne, widoczne jako czerwone lub czarne urządzenia. Hydranty przeciwpożarowe są kluczowym elementem infrastruktury bezpieczeństwa przeciwpożarowego, zapewniającym szybki dostęp do wody w przypadku pożaru. Są to urządzenia zainstalowane w miejscach publicznych i łatwo dostępne dla służb ratunkowych. Hydranty zewnętrzne są wykorzystywane do poboru wody do gaszenia pożarów i zaopatrzenia wodnego pojazdów straży pożarnej do celów gaśniczych.
Czym jest Hydrant Podziemny?
Hydrant podziemny to istotna część infrastruktury przeciwpożarowej, zapewniająca szybki dostęp do wody w przypadku pożaru lub innych sytuacji nagłych. Jest to element sieci wodociągowej, który umożliwia dostęp do wody w celach przeciwpożarowych, a także do innych zadań technicznych, takich jak płukanie rur wodociągowych czy dostarczanie wody na potrzeby budowlane.
Wśród różnorodnych rodzajów hydrantów podziemnych spotykanych na rynku, kluczowe są hydranty podziemne o różnych średnicach nominalnych, takie jak hydrant podziemny DN 80 czy DN 100. Dodatkowym parametrem rozróżniającym hydranty jest zakres ciśnień, w jakich mogą pracować. Spotkać można hydrant PN 10 (hydrant zewnętrzny o ciśnieniu nominalnym 10 bar/1 MPa) lub hydrant PN 16 (hydrant zewnętrzny o ciśnieniu nominalnym 16 bar/1,6 MPa). Takimi parametrami charakteryzować mogą się zarówno hydranty nadziemne, jak i hydranty podziemne.
Budowa i Elementy Konstrukcyjne Hydrantu Podziemnego
Hydrant podziemny to kolumna, umieszczona w rurociągu, która umożliwia przyłączenie stojaka hydrantowego. Cała konstrukcja hydrantu umieszczona jest pod płaszczyzną chodnika, drogi, parkingu czy podjazdu.
Kluczowe elementy konstrukcyjne
Hydrant składa się z korpusu, armatury odcinającej (zaworu), króćców do podłączania węży, mechanizmu napędowego oraz elementów odwadniających. Głównym elementem hydrantu jest zasuwa (zawór odcinający), która reguluje przepływ wody. Część odcinająca - zawór - umieszczona jest w dolnej części, w strefie nieprzemarzającej, co zapewnia jego niezawodne działanie nawet w niskich temperaturach. Trzpień przenosi ruch od pokrętła u góry słupka do zaworu w dole (w przypadku hydrantu podziemnego ruch odbywa się poprzez stojak i klucz).
Dostęp i zabezpieczenie
Miejsce, w którym znajduje się dostęp do hydrantu podziemnego, przykryte jest specjalną pokrywą - klapą z literą „W”. Aby mieć możliwość skorzystania z hydrantu podziemnego, konieczne jest posiadanie specjalnego klucza do hydrantu podziemnego, jaki znajduje się na wyposażeniu straży pożarnej.
Dzięki swojej konstrukcji i lokalizacji poniżej poziomu gruntu, hydrant podziemny jest odporny na wiele zagrożeń zewnętrznych, co czyni go niezastąpionym w wielu sytuacjach. Nie wystaje ponad nawierzchnię, co zmniejsza ryzyko kolizji z pojazdami czy utrudnień w ruchu.
Zasada Działania Hydrantu Podziemnego
Hydrant podziemny działa na zasadzie odcięcia lub otwarcia przepływu wody z sieci wodociągowej.
Otwieranie i zamykanie przepływu
Do głowicy hydrantu podłącza się specjalne urządzenie, np. stojak hydrantowy, który umożliwia dostęp do wody. Klucz hydrantowy służy do odkręcenia zasuwy, co otwiera przepływ wody z sieci do urządzenia podłączonego do hydrantu. Stojak hydrantowy jednocześnie umożliwia otwieranie hydrantu i jego zamykanie przez ruch obrotowy.
Podczas otwierania hydrantu strażak obraca klucz, który przekręca trzpień. Trzpień podnosi element zamykający zaworu (np. grzybek), a woda z sieci przepływa do korpusu i dalej do króćców, do których podłączone są węże. Po otwarciu zaworu, woda jest dostępna pod ciśnieniem, co umożliwia jej szybkie i efektywne wykorzystanie do gaszenia pożarów.
Mechanizm odwodnienia
Po zakończeniu pracy zawór zostaje zamknięty, a hydrant oczyszczony z wody, aby zapobiec jego zamarznięciu w okresie zimowym. Układ odwadniający - otwory lub zawór drenażowy - po zamknięciu hydrantu umożliwia samoczynne wypłynięcie wody z korpusu słupka do gruntu. Dzięki temu w korpusie nie pozostaje słup wody, który mógłby zamarznąć.
How a Fire Hydrant Works
Oznakowanie i Lokalizacja Hydrantu Podziemnego
Hydranty podziemne są oznaczane specjalnymi tabliczkami hydrantowymi, które wskazują ich dokładne położenie. Zgodnie z normą PN-EN 14339, hydrant zewnętrzny podziemny oznaczany jest tablicą orientacyjną - tablicą z informacjami umożliwiającymi dokładne zlokalizowanie miejsca, w którym umieszczona jest klapa zakrywająca dostęp do hydrantu.
Na czerwonym znaku z białą obwódką umieszczone są białe piktogramy informujące o obecności hydrantu - biała litera H - średnicy zaworu hydrantu podziemnego oraz kierunku położenia względem znaku i odległości, jaką trzeba pokonać, by znaleźć hydrant. Oznaczenia lokalizujące hydrant zewnętrzny podziemny zazwyczaj pokazują jedną lub dwie odległości - w zależności od tego, czy pokrywa hydrantu znajduje się na wysokości znaku, czy należy przemieścić się jeszcze w prawo lub w lewo.
Zgodnie z §10 ust. 2 Rozporządzenia MSWiA z 2009 r., dopuszcza się instalowanie hydrantów podziemnych o średnicy nominalnej DN 80 w przypadkach, gdy zainstalowanie hydrantów nadziemnych jest szczególnie utrudnione lub niewskazane, na przykład ze względu na utrudnienia w ruchu drogowym, utrudnienia w ruchu pieszych lub uniemożliwienie dojazdu służb ratunkowych.
Aspekty Prawne i Standardy
Kluczowym dokumentem określającym wymagania dla sieci wodociągowej przeciwpożarowej, w tym hydrantów zewnętrznych, jest Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 lipca 2009 roku w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych (Dz.U. 2009 nr 124 poz. 1030). W nim znajdziemy szczegółowe regulacje dotyczące niemal każdego aspektu związanego z hydrantami zewnętrznymi.
Hydranty zewnętrzne zainstalowane na sieci wodociągowej przeciwpożarowej powinny być wyposażone w odcięcia umożliwiające odłączanie ich od sieci. Odcięcia te muszą pozostawać w położeniu otwartym podczas normalnej eksploatacji sieci. W celu łatwego otwarcia zasuwy odcinającej hydrant, odległość między trzpieniem zasuwy hydrantowej a skrajem hydrantu (podziemnego lub nadziemnego) nie może być mniejsza niż 0,8 m.
Hydranty zewnętrzne powinny spełniać wymagania Polskich Norm dotyczących tych urządzeń, będących odpowiednikami norm europejskich (EN). Wydajność nominalna hydrantu zewnętrznego, przy ciśnieniu nominalnym 0,2 MPa mierzonym na zaworze hydrantowym podczas poboru wody, w zależności od jego średnicy nominalnej (DN), nie może być mniejsza niż 10 dm³/s dla hydrantu podziemnego DN 80. Maksymalne ciśnienie hydrostatyczne w sieci wodociągowej przeciwpożarowej nie może przekraczać 1,6 MPa. Miejsce usytuowania hydrantu zewnętrznego należy oznakować znakami zgodnymi z Polskimi Normami.