Hydranty przeciwpożarowe, montowane w sieciach wodociągowych, stanowią kluczowy element systemu ochrony ludzi i obiektów. Hydranty zewnętrzne są wykorzystywane do poboru wody niezbędnej do gaszenia pożarów oraz do zaopatrzenia wodnego pojazdów straży pożarnej. Prawidłowe projektowanie, rozmieszczanie i eksploatacja hydrantów jest uregulowana szeregiem przepisów prawnych.
Przepisy i Normy Prawne
Do najważniejszych przepisów związanych z ochroną przeciwpożarową oraz zaopatrzeniem w wodę do celów gaśniczych należą:
- Ustawa z dnia 21 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej.
- Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 109, poz. 719).
- Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 lipca 2009 r. w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych (Dz. U. Nr 124, poz. 1030).
- Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst ujednolicony).
- Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75, poz 690).
- Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 21 listopada 2005 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać bazy i stacje paliw płynnych, rurociągi przesyłowe dalekosiężne służące do transportu ropy naftowej i produktów naftowych i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 243 z 2005 r. poz. 2063).
- Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 czerwca 2003 r. w sprawie uzgadniania projektu budowlanego pod względem ochrony przeciwpożarowej (Dz. U. Nr 121, poz. 1137).
- Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 27 kwietnia 2010 r. Hydrant przeciwpożarowy nadziemny DN100.
Zgodnie z Prawem budowlanym, obiekt budowlany należy projektować i budować w sposób określony w przepisach i zgodnie z zasadami techniki, zapewniając m.in. spełnienie podstawowych wymagań dotyczących bezpieczeństwa pożarowego. Dla niektórych obiektów konieczne jest zapewnienie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę do zewnętrznego gaszenia pożaru, którego szczegółowe wytyczne zawarte są w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 lipca 2009 r.
Wymagania dla Sieci Wodociągowych Przeciwpożarowych
Źródła Zasilania i Wymagana Wydajność
Sieć wodociągowa stanowiąca źródło wody do celów przeciwpożarowych, zwana dalej „siecią wodociągową przeciwpożarową”, powinna być zasilana z pompowni przeciwpożarowej, zbiornika wieżowego, studni lub innych urządzeń. Urządzenia te muszą zapewniać wymaganą wydajność i ciśnienie w hydrantach zewnętrznych, nawet tych niekorzystnie ulokowanych, przez co najmniej 2 godziny.
Sieć wodociągowa przeciwpożarowa powinna zapewniać wydajność nie mniejszą niż 5 dm³/s i ciśnienie w hydrancie zewnętrznym nie mniejsze niż 0,1 MPa (megapaskala), przez co najmniej 2 godziny.
Woda do celów przeciwpożarowych dla obiektów powinna być dostępna w szczególności z urządzeń zaopatrujących w wodę ludność, zgodnie z regulaminem dostarczania wody i odprowadzania ścieków. Dla pozostałych obiektów budowlanych woda do celów przeciwpożarowych do zewnętrznego gaszenia pożaru jest zapewniana w ramach ilości wody przewidywanych dla jednostek osadniczych, nie mniejszej jednak niż 10 dm³/s.
Typ Sieci Wodociągowej
Sieć wodociągową przeciwpożarową należy wykonywać jako sieć obwodową. Dopuszcza się budowę sieci wodociągowej przeciwpożarowej rozgałęzieniowej poza obszarami miejskimi oraz tam, gdzie łączna wymagana ilość wody nie przekracza 20 dm³/s. Dopuszcza się budowę odgałęzień z sieci obwodowej w celu zasilania hydrantów zewnętrznych.
W przypadku gdy łączna wymagana ilość wody przekracza 30 dm³/s, sieć obwodową zasila się w dwóch punktach znajdujących się w możliwie największej odległości od siebie, nie mniejszej jednak niż 1/4 obwodu sieci.
Sieć wodociągową przeciwpożarową, dla której łączna wymagana ilość wody przekracza 20 dm³/s, należy tak zaprojektować i budować, aby możliwe było jednoczesne pobieranie wody z dwóch sąsiednich hydrantów zewnętrznych.
Wymagania Techniczne
Należy pamiętać, że podane w rozporządzeniu średnice dotyczą średnic nominalnych wewnętrznych. Projektując sieci z tworzyw sztucznych, gdzie rury oznaczane są przez podanie średnicy zewnętrznej, należy sprawdzić, czy po odjęciu grubości ścianki spełnione są założenia rozporządzenia.
Maksymalne ciśnienie hydrostatyczne w sieci wodociągowej przeciwpożarowej nie może przekraczać 1,6 MPa.
Typy Hydrantów Zewnętrznych i Ich Specyfikacja
Na sieci wodociągowej przeciwpożarowej stosuje się hydranty zewnętrzne nadziemne o średnicy nominalnej DN 80. Dopuszcza się instalowanie hydrantów podziemnych o średnicy nominalnej DN 80 w przypadkach, gdy zainstalowanie hydrantów nadziemnych jest szczególnie utrudnione lub niewskazane, na przykład ze względu na utrudnienia w ruchu.
Hydranty zewnętrzne zainstalowane na sieci wodociągowej przeciwpożarowej powinny być wyposażone w odcięcia umożliwiające odłączanie ich od sieci. Odcięcia te muszą pozostawać w położeniu otwartym podczas normalnej eksploatacji sieci. W celu łatwego otwarcia zasuwy odcinającej hydrant, odległość między trzpieniem zasuwy hydrantowej a skrajem hydrantu (podziemnego lub nadziemnego) nie może być mniejsza niż 0,8 m.
Hydranty zewnętrzne powinny spełniać wymagania Polskich Norm dotyczących tych urządzeń, będących odpowiednikami norm europejskich (EN).
Wydajność Nominalna Hydrantów
Wydajność nominalna hydrantu zewnętrznego, przy ciśnieniu nominalnym 0,2 MPa mierzonym na zaworze hydrantowym podczas poboru wody, w zależności od jego średnicy nominalnej (DN), nie może być mniejsza niż:
- dla hydrantu nadziemnego DN 80 - 10 dm³/s;
- dla hydrantu nadziemnego DN 100 - 15 dm³/s;
- dla hydrantu podziemnego DN 80 - 10 dm³/s;
- dla hydrantu nadziemnego DN 80 na sieci, o której mowa w § 9 ust. 2 rozporządzenia - 5 dm³/s.
Hydranty o Zwiększonej Wydajności
Dla zapewnienia możliwości intensywnego czerpania wody do celów przeciwpożarowych na sieciach wodociągowych o średnicy nominalnej nie mniejszej niż DN 250 powinny być instalowane hydranty nadziemne, spełniające następujące wymagania:
- średnica nominalna hydrantu powinna wynosić DN 100 lub DN 150;
- wydajność nominalna przy ciśnieniu nominalnym 0,2 MPa mierzonym na zaworze hydrantowym podczas poboru wody nie może być mniejsza niż 20 dm³/s.
Usytuowanie i Oznakowanie Hydrantów Zewnętrznych
Hydranty zewnętrzne umieszcza się wzdłuż dróg i ulic, a także przy ich skrzyżowaniach.
Poza obszarami miejskimi odległość między hydrantami powinna być dostosowana do gęstości istniejącej i planowanej zabudowy. Przy odbiorze niektórych obiektów strażacy wymagają, aby wymiar 150 metrów spełniony był w polu widzenia. Odległość od ściany chronionego budynku powinna wynosić co najmniej 5 m.
Miejsce usytuowania hydrantu zewnętrznego należy oznakować znakami zgodnymi z Polskimi Normami. Oznakowanie powinno być zgodne z normą "Znaki bezpieczeństwa. Techniczne środki przeciwpożarowe" i posiadać świadectwo dopuszczenia CNBOP. Na znaku widnieje czarna litera „H” na białym tle. Oprócz tradycyjnych tabliczek z piktogramem do oznakowania hydrantu zewnętrznego można stosować również znaki przestrzenne (znaki 3D). Na znaku dodatkowym należy podać wielkości charakterystyczne hydrantu.
Przy hydrancie należy przewidzieć stanowisko czerpania wody o wymiarach zapewniających swobodny dostęp do hydrantu, a na stanowisku czerpania wody należy umieścić zakaz parkowania.
Do oznakowania hydrantów wewnętrznych stosuje się znaki bezpieczeństwa - znaki ochrony przeciwpożarowej, zgodnie z normą PN-EN ISO 7010.
Informacje na temat instalacji wodociągowych i hydrantów zewnętrznych umieszcza się na tabliczkach orientacyjnych. Na czerwonych umieszcza się informacje dotyczące hydrantu zewnętrznego, natomiast na białych - informacje dotyczące pozostałych elementów sieci.