Hydranty Wewnętrzne: Przepisy, Rodzaje i Wymagania Dotyczące Obsługi

portalcenter.cl

Hydranty wewnętrzne to kluczowe elementy systemu ochrony przeciwpożarowej w budynkach o różnym przeznaczeniu, od mieszkalnych po przemysłowe. Urządzenia te służą do poboru wody z sieci wodociągowej podczas akcji gaśniczej i stanowią ważny składnik zabezpieczenia obiektu. Ich skuteczne użycie wymaga jednak odpowiedniego przygotowania, znajomości przepisów oraz, co istotne, zaangażowania określonej liczby osób.

Podstawa Prawna i Klasyfikacja Budynków

Główne zasady dotyczące stosowania hydrantów wewnętrznych reguluje Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (aktualnie Dz.U.2023.0.822 t.j.). Aby właściwie interpretować te przepisy, niezbędne jest zrozumienie definicji i rodzajów stref pożarowych oraz klasyfikacji budynków ze względu na ich wysokość.

Kategorie Zagrożenia Ludzi (ZL)

Budynki oraz części budynków, stanowiące odrębne strefy pożarowe, klasyfikuje się ze względu na kategorię zagrożenia ludzi (ZL):

• ZL I: pomieszczenia przeznaczone do jednoczesnego przebywania ponad 50 osób niebędących ich stałymi użytkownikami, a nieprzeznaczone przede wszystkim do użytku ludzi o ograniczonej zdolności poruszania się.
• ZL II: przeznaczone przede wszystkim do użytku ludzi o ograniczonej zdolności poruszania się (np. szpitale, domy opieki).
• ZL III: (definicja niepełna w czerniku, ale kontekstualnie to budynki użyteczności publicznej nieobjęte ZL I i ZL II).
• ZL V: (definicja niepełna w czerniku, ale kontekstualnie to budynki zamieszkania zbiorowego).
• ZL IV: budynki mieszkalne.

Wysokość Budynków

Klasyfikacja budynków pod względem wysokości, określona w Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. (Dz.U.2019.0.1065 t.j. § 8 i § 209), ma bezpośredni wpływ na wymagania dotyczące stosowania hydrantów:

• Niski (N): do 12 m włącznie nad poziomem terenu lub mieszkalny do 4 kondygnacji włącznie.
• Średniowysoki (SW): od 12 m do 25 m włącznie nad poziomem terenu lub mieszkalny od 5 do 9 kondygnacji włącznie.
• Wysoki (W): od 25 m do 55 m włącznie nad poziomem terenu lub mieszkalny powyżej 9 kondygnacji.
• Wysokościowy (WW): powyżej 55 m nad poziomem terenu.

Gęstość Obciążenia Ogniowego (G.O.O.)

W budynkach magazynowych i produkcyjnych do określenia ryzyka pożarowego, zamiast stref zagrożenia ludzi, używa się gęstości obciążenia ogniowego (G.O.O.). Parametr ten opisuje, ile energii cieplnej powstaje przy spalaniu materiałów znajdujących się w budynku lub pomieszczeniu w stosunku do jego powierzchni, podaje się go w megadżulach na metr kwadratowy [MJ/m²]. Znając ten parametr, można określić, czy montaż konkretnych typów hydrantów jest konieczny.

Rodzaje Hydrantów Wewnętrznych i Zaworów Hydrantowych

W budynkach powinny być stosowane następujące rodzaje punktów poboru wody do celów przeciwpożarowych, które muszą spełniać wymagania Polskich Norm, będących odpowiednikami norm europejskich (EN):

1. Hydrant wewnętrzny z wężem półsztywnym, zwany dalej „hydrantem 25”.
2. Hydrant wewnętrzny z wężem półsztywnym, zwany dalej „hydrantem 33”.
3. Hydrant wewnętrzny z wężem płasko składanym, zwany dalej „hydrantem 52”.
4. Zawór hydrantowy, zwany dalej „zaworem 52”, umieszczony na pionie nawodnionym w budynkach wysokich i wysokościowych, bez wyposażenia w wąż pożarniczy (do dyspozycji straży pożarnej).

Zastosowanie Poszczególnych Rodzajów Hydrantów

Hydranty 25

Hydranty 25 powinny być stosowane w strefach pożarowych zakwalifikowanych do kategorii zagrożenia ludzi ZL:

• Na każdej kondygnacji budynku wysokiego i wysokościowego, z wyjątkiem kondygnacji obejmującej wyłącznie strefę pożarową zakwalifikowaną do kategorii zagrożenia ludzi ZL IV.
• Na każdej kondygnacji budynku innego niż tymczasowy, niskiego i średniowysokiego:
  • W strefie pożarowej o powierzchni przekraczającej 200 m², zakwalifikowanej do kategorii zagrożenia ludzi ZL I, ZL II lub ZL V.
  • W strefie pożarowej zakwalifikowanej do kategorii zagrożenia ludzi ZL III:
    • O powierzchni przekraczającej 200 m² w budynku średniowysokim, przy czym jeżeli jest to strefa pożarowa obejmująca tylko pierwszą kondygnację nadziemną, a nad nią znajdują się wyłącznie strefy pożarowe ZL IV, jedynie wtedy, gdy powierzchnia tej strefy pożarowej przekracza 1000 m².
    • O powierzchni przekraczającej 1000 m² w budynku niskim.

Reasumując, obiekty wymagające hydrantów 25 to między innymi: szkoły, przedszkola, sklepy mało- i wielkopowierzchniowe, kina, teatry, biurowce, hotele i restauracje.

Hydranty 33

Hydranty 33 muszą być stosowane w garażu: jednokondygnacyjnym zamkniętym o więcej niż 10 stanowiskach postojowych oraz w garażu wielokondygnacyjnym. Cechują się zaworem kulowym DN32, a ich węże półsztywne mają średnicę 33 mm i długość 20 lub 30 m. Niezależnie od zastosowanego zaworu, średnica instalacji zasilającej wynosi DN50.

Hydranty 52

Hydranty 52 z wężem płasko składanym muszą być stosowane:

• Przy wejściu do pomieszczeń magazynowych lub technicznych o powierzchni przekraczającej 200 m² i gęstości obciążenia ogniowego przekraczającej 500 MJ/m², usytuowanych w strefie pożarowej zakwalifikowanej do kategorii zagrożenia ludzi ZL I, ZL II, ZL III lub ZL V, znajdującej się w budynku niskim albo średniowysokim.
• W pomieszczeniach i strefach pożarowych produkcyjnych i magazynowych, do zabezpieczenia miejsc, z których odległość do najbliższego wyjścia ewakuacyjnego lub innego wyjścia na przestrzeń otwartą przekracza 30 m.

Zasady Umiejscowienia i Wymagania Techniczne

Hydranty wewnętrzne oraz zawory 52 powinny być umieszczane przy drogach komunikacji ogólnej, w szczególności:

• Przy wejściach do budynku i klatek schodowych na każdej kondygnacji budynku, przy czym w budynkach wysokich i wysokościowych zaleca się lokalizację zaworów 52 w przedsionkach przeciwpożarowych, a dopuszcza się na klatkach schodowych.
• W przejściach i na korytarzach, w tym w holach i na korytarzach poszczególnych kondygnacji budynków wysokich i wysokościowych.
• Przy wejściach na poddasza.
• Przy wyjściach na przestrzeń otwartą lub przy wyjściach ewakuacyjnych z pomieszczeń produkcyjnych i magazynowych, w szczególności zagrożonych wybuchem.

Hydranty wewnętrzne powinny być umiejscowione w taki sposób, by zasięgiem obejmowały całą powierzchnię budynku. Podczas akcji gaśniczej nie powinno być problemu z doprowadzeniem węża w miejsce pożaru i dosięgnięcie ognia strumieniem wody.

Wymagania Ciśnieniowe i Zasilanie

Ciśnienie na zaworze odcinającym hydrantu wewnętrznego oraz na zaworze 52 powinno zapewniać minimalną wydajność i nie powinno być mniejsze niż 0,2 MPa. Zasilanie hydrantów wewnętrznych powinno być zapewnione przez co najmniej 1 godzinę. W przypadku pomieszczeń i stref pożarowych produkcyjnych i magazynowych, wymagana długość odcinka węża hydrantu wewnętrznego jest określona w normach.

Przewody instalacji, z której pobiera się wodę do gaszenia pożaru, wykonane z materiałów palnych, powinny być obudowane ze wszystkich stron osłonami o klasie odporności ogniowej co najmniej EI 60. W nieogrzewanych budynkach lub w ich częściach przewody zasilające instalacji wodociągowej przeciwpożarowej należy zabezpieczyć przed możliwością zamarznięcia.

Oznakowanie PPOŻ

Oznakowanie ppoż powinno spełniać wymagania normy PN-EN ISO 7010:2012. Należy jednak pamiętać, że chociaż poprzednia norma - PN-92-N-01256-01 - została wycofana, nie ma obowiązku wymieniania znaków na nowe. Tabliczki według „starej normy” nie tracą ważności i nadal można je stosować. W miejscach, gdzie zamontowanie zwykłego znaku jest utrudnione lub tabliczka przytwierdzona do ściany byłaby słabo widoczna, warto stosować oznakowanie przestrzenne 3D.

Obsługa Hydrantów Wewnętrznych i Wyzwania

Mimo swojej skuteczności, hydranty wewnętrzne są stosunkowo rzadko używane przez osoby niebędące w straży pożarnej. Odpowiednia liczba osób potrzebnych do obsługi hydrantu to nie tylko wymóg techniczny, ale przede wszystkim kwestia bezpieczeństwa użytkowników budynku oraz skuteczności działań gaśniczych.

Liczba Osób Wymagana do Obsługi Hydrantu

Użycie gaśnicy (w początkowej fazie rozwoju pożaru) jest szybsze, bezpieczniejsze i przynosi znacznie mniej szkód niż użycie hydrantu. Do użycia hydrantu potrzeba:

• Hydrant 25: co najmniej dwóch osób.
• Hydrant 52: trzech, a czasem czterech osób. Czwarta osoba jest często potrzebna do wyłączenia dopływu prądu do budynku za pomocą przeciwpożarowego wyłącznika prądu, co powinno nastąpić przed użyciem wody.

Kwestie Bezpieczeństwa i Szkolenia

Bardzo niewiele osób, które nie są strażakami, jest przeszkolonych (z uwzględnieniem ćwiczeń praktycznych) w zakresie obsługi hydrantów. Nieumiejętne użycie hydrantu grozi utratą zdrowia, a nawet życia, ewentualnie powiększeniem strat pożarowych. Dlatego też często zaleca się, aby osoby nieprzeszkolone nie używały hydrantów wewnętrznych ze względu na wyżej wymienione problemy.

Brak jest jakichkolwiek danych lub statystyk związanych z użyciem hydrantów wewnętrznych. Nie wiadomo, ile razy w ciągu roku użyto hydrantów, czy kiedykolwiek ich użyto i jaki był skutek ich użycia (ugaszenie lub nieugaszenie pożaru, powiększenie lub niepowiększenie strat pożarowych itp.).

Przykładowa Instalacja Hydrantowa w Budynku Wysokim

Dla zobrazowania złożoności instalacji hydrantowej, rozważmy przykład budynku wysokiego, który posiada trzy kondygnacje garażu podziemnego, wysoki parter z lokalami usługowymi oraz 14 pięter biurowych. W takim obiekcie instalacja składa się z systemu rur o odpowiedniej średnicy, a także z licznych elementów, takich jak:

• Pompownia hydrantowa: dwie pompy oraz szafa zasilająca z falownikami, sygnalizacją i przełącznikami.
• Zawór odcinający: zasilanie pompowni z sieci miejskiej, monitorowany przez system sygnalizacji pożarowej (SAP).
• Zestawy zaworów: dwa zawory odcinające (monitorowane przez SAP) na wyjściu z pomp, dwa zawory zwrotne przy pompach zasilających.
• Hydranty wewnętrzne 52:
  • Sześć sztuk (po dwa hydranty na każdej kondygnacji garażu), wyposażone w zawór odcinający, zwijadło z jednym odcinkiem węża W-52 o długości 20 m, dodatkowy odcinek węża W-52 o długości 20 m oraz prądownicę wodną.
  • Cztery sztuki na kondygnacji technicznej, umieszczone w wentylatorniach, kotłowni i magazynach ze względu na podział na strefy pożarowe, wyposażone w zawór odcinający, zwijadło z jednym odcinkiem węża W-52 o długości 20 m oraz prądownicę wodną.
• Hydranty wewnętrzne 25:
  • Sześć sztuk na parterze, w związku z liczbą lokali usługowych/najemców, wyposażone w zawór odcinający, zwijadło z jednym odcinkiem węża W-25 o długości 30 m oraz prądownicę wodną.
  • Trzydzieści dziewięć sztuk (po trzy na każdej z 13 kondygnacji biurowych), wyposażone w zawór odcinający, zwijadło z jednym odcinkiem węża W-25 o długości 30 m oraz prądownicę wodną.
• Zawory hydrantowe dla PSP (bez węża):
  • Szesnaście sztuk w przedsionkach przeciwpożarowych obu ewakuacyjnych klatek schodowych (na kondygnacjach od -3 do parteru) - po dwa zawory w każdym przedsionku ppoż.
  • Dziesięć sztuk w przedsionkach przeciwpożarowych obu ewakuacyjnych klatek schodowych (na kondygnacjach od 1 do 5) - po jednym zaworze w każdym przedsionku.
  • Trzydzieści sześć sztuk w przedsionkach przeciwpożarowych obu ewakuacyjnych klatek schodowych (na kondygnacjach od 6 do 14) - po dwa zawory w każdym przedsionku.
• Zawory odcinające: trzydzieści osiem sztuk (stan zaworu monitorowany przez SAP), po dwa na każdej kondygnacji, do wykorzystania podczas awarii lub modyfikacji instalacji.
• Zawory redukujące ciśnienie: dwadzieścia jeden sztuk, zainstalowane na wszystkich kondygnacjach garażowych, na parterze oraz na kondygnacjach biurowych (od 1 do 3), zmniejszające ciśnienie do maksymalnej wartości 0,7 bara.
• Manometry: trzydzieści osiem sztuk przy zaworach odcinających oraz czterdzieści dwa sztuki po obu stronach reduktorów ciśnienia.

Koszt wykonania tak rozbudowanej instalacji hydrantowej może wynieść ponad 200 000 zł. Dodatkowe koszty roczne, związane z przeglądami, pomiarami, badaniem węży (raz na pięć lat), ewentualnymi awariami i utrzymaniem systemu sygnalizacji pożarowej, mogą sięgać od kilku do kilkunastu tysięcy złotych. Właściciel budynku może wydać na instalację hydrantową nawet 500 000 zł w ciągu dziesięciu lat użytkowania.

Dyskusja nad Celowością i Potencjalne Alternatywy

Należy zastanowić się nad zasadnością stosowania szafek hydrantowych z wyposażeniem w instalacjach hydrantowych w budynkach wysokich (nie dotyczy to zaworów hydrantowych do dyspozycji straży pożarnej), ze względu na:

• Brak statystyk dotyczących użycia hydrantów wewnętrznych, a tym bardziej informacji o skutkach ewentualnego użycia hydrantu.
• Brak możliwości użycia hydrantu wewnętrznego bez wyłączenia prądu w budynku - przeciwpożarowy wyłącznik prądu może zostać użyty jedynie po decyzji kierującego działaniami ratowniczymi (dowódcy strażaków).
• Brak umiejętności użycia hydrantu w przypadku większości użytkowników budynku, co grozi utratą zdrowia, a nawet życia, ewentualnie powiększeniem strat pożarowych.
• Krótki czas dojazdu samochodów gaśniczych Państwowej Straży Pożarnej.

Dodatkowo, do przemyślenia jest fakt istnienia budynków wysokich (i nie tylko) wyposażonych w instalację tryskaczową, która stanowi bardzo skuteczną formę zabezpieczenia. Czy wyposażenie budynku w instalację tryskaczową nie powinno zwalniać z obowiązku stosowania instalacji hydrantowej?

Zatrudnienie Wyszkolonego Personelu

Możliwym rozwiązaniem pośrednim byłoby zatrudnienie w budynku wysokim strażaka z doświadczeniem w gaszeniu pożarów (np. w systemie zmianowym w ramach ochrony). Gdyby taki strażak miał przy sobie (np. w plecaku) odcinek węża W-52 z prądownicą, a dodatkowe odcinki byłyby w monitorowanym pomieszczeniu, po komunikacie o alarmie pożarowym z centrali SAP mógłby udać się we wskazane miejsce i ewentualnie (po uruchomieniu alarmu pożarowego drugiego stopnia skutkującego m.in. ewakuacją zagrożonej kondygnacji i wezwaniem PSP) podjąć próbę gaszenia pożaru, przyłączając wąż do zaworu hydrantowego w przedsionku przeciwpożarowym (przy założeniu, że budynek nie jest wyposażony w typowe szafki hydrantowe).

Ponieważ koszt wykonania instalacji z samymi zaworami hydrantowymi jest znacznie niższy niż koszt kompletnej instalacji (z szafkami, hydrantami oraz całą wymaganą aparaturą), właściciel lub zarządca budynku może mieć więcej środków na zatrudnienie wyszkolonego personelu. Zatrudnienie strażaków przyniosłoby dalsze korzyści, takie jak:

• Uniknięcie niepotrzebnej ewakuacji z budynku albo kondygnacji (strażak weryfikowałby alarmy z systemu SAP).
• Nadzorowanie przez strażaka prac niebezpiecznych pożarowo (na etapie wydawania zgody, sprawdzenia miejsca prac, przygotowania wykonawcy, odbioru prac i dodatkowej kontroli).
• Zgłaszanie przez strażaka wszelkich zagrożeń, zwłaszcza w związku z ewakuacją (np. zawężanie dróg ewakuacji).

Należy zauważyć, że strażak bez typowego wyposażenia, takiego jak w jednostkach PSP, podejmuje działania gaśnicze na podstawie własnej oceny sytuacji, bazując na swej wiedzy i doświadczeniu. W skrajnym przypadku odstępuje od działań gaśniczych i wprowadza do budynku (na zagrożoną kondygnację) strażaków PSP, opisując miejsce zagrożone i ewentualne zagrożenia.

W omawianym przykładowym obiekcie, w ciągu ostatnich dziesięciu lat, hydrant został użyty raz - pracownik ekipy sprzątającej użył go do umycia podłogi tarasu, co spowodowało alarm pożarowy, ewakuację kondygnacji i przyjazd straży pożarnej. Po takich doświadczeniach, podczas pożaru kontenera z odpadami na dziedzińcu wewnętrznym, strażak pracujący w ochronie obiektu użył węża ogrodowego, aby uniknąć alarmu pożarowego, ewakuacji i przyjazdu straży pożarnej (co nastąpiłoby po użyciu hydrantu).

tags: #hydrant #wewnetrzny #ile #osob