Hydranty wewnętrzne stanowią istotny element wyposażenia większości budynków biurowych, mieszkalnych czy produkcyjnych. Są to urządzenia służące do poboru wody z sieci wodociągowej podczas akcji gaśniczej. Ich sprawne działanie we wczesnej fazie pożaru może znacząco ograniczyć rozprzestrzenianie się ognia, zmniejszyć straty, a nawet całkowicie wyeliminować zagrożenie. Z tego powodu hydranty zaliczane są do urządzeń przeciwpożarowych i podlegają obowiązkowym przeglądom technicznym.
Podstawy prawne i częstotliwość przeglądów
Obowiązek regularnych przeglądów technicznych hydrantów, w tym badania ich wydajności, wynika z Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów. Zgodnie z tymi przepisami, przeglądy powinny być przeprowadzane co najmniej raz w roku, a także nie rzadziej niż w okresach ustalonych przez producenta urządzenia.
Przeglądy techniczne i czynności konserwacyjne hydrantów wewnętrznych powinny być wykonywane przez osoby posiadające odpowiednią wiedzę i umiejętności. Powinny one opierać się na procedurach zalecanych przez producentów oraz zapisach w polskich normach PN-EN 671-1:2012 (dla hydrantów z wężem półsztywnym) oraz PN-EN 671-2:2012 (dla hydrantów z wężem płasko składanym).
Oznakowanie i Dokumentacja Po Przeglądzie
Wykonana konserwacja hydrantów jest potwierdzana wydaniem stosownego protokołu przeglądu. Dodatkowo, na hydrancie umieszczana jest kontrolka informująca o terminie wykonania kolejnego przeglądu. Sprawdzony, sprawny hydrant powinien zostać oznakowany etykietą „SPRAWDZONY”, zawierającą informacje o podmiocie dokonującym sprawdzenia, dane serwisanta oraz datę kolejnej planowanej kontroli.
W przypadku, gdy hydrant z jakichś powodów uznaje się za niesprawny, powinien on zostać oznaczony etykietą „USZKODZONY” bądź „NIESPRAWNY”. Dla celów formalnych, poza oznaczeniem hydrantu „kontrolką”, niezbędne jest przygotowanie protokołu z badania ciśnienia i wydajności. Protokół taki, poza zbadanymi parametrami, ujmuje informacje o stanie technicznym każdego urządzenia.
Każdy wydany protokół zawiera szczegółowe informacje, takie jak: symbol hydrantu, jego opis, ciśnienie statyczne i dynamiczne, wydajność, wszelkie uwagi, a także kopie certyfikatu i świadectw wzorcowania urządzenia pomiarowego.
Szczegółowy Przegląd Hydrantu Wewnętrznego
Podczas konserwacji hydrantów wewnętrznych, wąż hydrantu powinien być w całości rozwinięty, a sam hydrant pod ciśnieniem. Czynności konserwacyjne powinny być zgodne z wytycznymi i obejmują sprawdzenie następujących elementów:
- Dostępność i ogólny stan:
- czy do hydrantu jest swobodny dostęp i nie jest zastawiony,
- czy hydrant nie posiada widocznych uszkodzeń w postaci korozji i przecieków.
- Oznakowanie i instrukcje:
- czy miejsce, w którym znajduje się urządzenie, jest odpowiednio i wyraźnie oznakowane,
- czy instrukcje obsługi są czyste, czytelne i pozwalają na łatwe odczytanie ich treści.
- Montaż i skrzynka:
- czy hydrant jest prawidłowo i stabilnie zamontowany do ściany,
- w przypadku hydrantów wyposażonych w szafkę - czy nie jest uszkodzona i czy drzwiczki otwierają się w sposób prawidłowy oraz łatwo się zamykają.
- Wydajność i ciśnienie:
- czy hydrant ma wymaganą wydajność i ciśnienie (na podstawie pomiarów),
- czy miernik ciśnienia (jeżeli jest zastosowany) pracuje prawidłowo i w swoim zakresie pomiarowym.
- Wąż hydrantowy:
- czy odcinek węża na całej długości nie jest uszkodzony, pęknięty, zniekształcony, zużyty; w sytuacji stwierdzenia uszkodzeń, zużycia czy pęknięć wąż należy poddać próbie ciśnieniowej na maksymalne ciśnienie robocze lub wymienić na nowy,
- czy elementy składowe węża, tj. zaciski lub taśmowanie, są odpowiedniego rodzaju, prawidłowo zaciśnięte i nieuszkodzone,
- czy prowadnice węża są poprawnie zamocowane i zapewniają swobodną pracę.
- Zwijadło węża:
- czy zwijadło węża pracuje bez oporów w każdym kierunku i czy bęben obraca się łatwo (dla bębnów z wahliwym zamocowaniem sprawdzić, czy oś obraca się łatwo i czy bęben obraca się o 180°).
- Zawory:
- dla ręcznych zwijadeł - czy zawór odcinający jest prawidłowy oraz czy jego działanie jest właściwe i łatwe,
- przy zastosowaniu zwijadeł automatycznych - czy praca zaworów automatycznego i serwisowego zaworu odcinającego jest należyta.
- Przewód rurowy i prądownica:
- czy przewód rurowy jest prawidłowy, tzn. w obrębie odcinków elastycznych nie ma oznak zużycia lub zniszczenia,
- czy prądownica jest właściwego typu i czy prawidłowo pracuje oraz czy łatwo się nią posługiwać,
- czy praca prądownic węża jest prawidłowa, upewnić się, że są one właściwie i pewnie zamocowane.
Po przeglądzie należy pozostawić hydrant w stanie gotowym do natychmiastowego użycia. W przypadku potrzeby wykonania napraw, hydrant powinien zostać oznakowany jako „uszkodzony”, a kompetentna osoba powinna powiadomić o tym użytkownika lub właściciela obiektu.
Próba Ciśnieniowa Węży Hydrantowych
Węże stosowane w hydrantach powinny być obowiązkowo co 5 lat poddawane próbie ciśnieniowej na maksymalne ciśnienie robocze. Obowiązek ten wynika również z Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów.
Próba na maksymalne ciśnienie robocze powinna być wykonana zgodnie z zapisami w polskich normach PN-EN 671-1:2012 i PN-EN 671-2:2012. Badany wąż hydrantowy poddawany jest oddziaływaniu maksymalnego ciśnienia roboczego wynoszącego 1,2 MPa. Następnie przeprowadzane jest sprawdzenie szczelności węża. Wąż niesprawny, który wykazuje jakieś uszkodzenia, powinien być niezwłocznie wymieniony na nowy, zapewniający pełną gotowość hydrantu do użycia. Po zakończeniu prac wystawiany jest “protokół próby ciśnieniowej węży hydrantowych”.
Wymagana Wydajność i Ciśnienie Hydrantów
Każdy z hydrantów wewnętrznych lub zaworów hydrantowych musi zapewniać odpowiednią ilość wody. Wymagana wydajność wodna mierzona na wylocie prądownicy uzależniona jest od średnicy hydrantu lub zaworu hydrantowego.
Badanie Wydajności Hydrantów Wewnętrznych
Minimalne parametry wydajności hydrantów wewnętrznych powinny spełniać następujące wartości:
| Typ hydrantu / zaworu | Minimalna wydajność |
|---|---|
| Hydrant 25 | 1,0 dm3/s |
| Hydrant 33 | 1,5 dm3/s |
| Hydrant 52 | 2,5 dm3/s |
| Zawór hydrantowy 52 | 2,5 dm3/s |
Ciśnienie mierzone na zaworze hydrantu wewnętrznego powinno zapewniać wymaganą wydajność, ale powinno być nie mniejsze niż 0,2 MPa. Maksymalne ciśnienia dla zaworu 52 i hydrantów 33 oraz 52 nie mogą przekraczać 0,7 MPa.
W przypadku mniejszej wydajności hydrant uznaje się za niesprawny. Należy wówczas zdiagnozować przyczynę zbyt niskiej wydajności, którą może być chociażby zbyt niska wydajność zasilającej budynek sieci wodociągowej. W takim przypadku rozwiązaniem może być np. instalacja hydroforowa mająca za zadanie podniesienie ciśnienia w sieci hydrantowej.
Wymagania Dotyczące Jednoczesnego Poboru Wody
Przepisy wymagają odpowiedniego dostosowania instalacji wodociągowej przeciwpożarowej, która w określonych przypadkach musi zapewniać możliwość poboru wody z kilku hydrantów wewnętrznych, zewnętrznych lub zaworów hydrantowych jednocześnie. Zgodnie z aktualnymi przepisami instalacja wodociągowa przeciwpożarowa powinna zapewniać możliwość jednoczesnego poboru wody na jednej kondygnacji budynku lub w jednej strefie pożarowej z:
- Jednego hydrantu wewnętrznego:
- w budynkach niskich i średniowysokich, jeżeli powierzchnia strefy pożarowej nie przekracza 500 m2.
- Dwóch sąsiednich hydrantów wewnętrznych lub zaworów 52:
- w budynkach wysokich z jedną klatką schodową,
- w pozostałych budynkach, które nie zostały wymienione w innych kategoriach.
- Czterech sąsiednich hydrantów wewnętrznych lub zaworów 52:
- w budynkach wysokich i wysokościowych na kondygnacjach podziemnych i kondygnacjach położonych na wysokości powyżej 25 m,
- w strefach produkcyjnych i magazynowych, gdzie gęstość obciążenia ogniowego przekracza 500 MJ/m2, a powierzchnia jest większa niż 3000 m2.
Przegląd Hydrantów Zewnętrznych i Zaworów Hydrantowych
Przegląd Hydrantów Zewnętrznych
Hydranty zewnętrzne, podobnie jak wewnętrzne, zalicza się do urządzeń przeciwpożarowych i stąd wynika obowiązek corocznych przeglądów wraz z badaniem wydajności. Czynności konserwacyjne obejmują:
- wzrokową kontrolę zewnętrzną hydrantu podziemnego i nadziemnego,
- uruchomienie hydrantu, a następnie przepłukanie komory i stojaka hydrantowego,
- wykonanie pomiarów ciśnień statycznych i dynamicznych,
- sprawdzenie prawidłowości działania odwodnienia,
- kontrolę zasuwy.
Wydajność hydrantów zewnętrznych zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 lipca 2009 r. w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych musi wynosić co najmniej:
| Typ hydrantu | Minimalna wydajność | Ciśnienie nominalne |
|---|---|---|
| Hydrant DN80 | 10 dm3/s | 0,2 MPa |
| Hydrant DN80 (wiejskie jednostki osadnicze) | 5 dm3/s | |
| Hydrant DN100 | 15 dm3/s | |
| Hydrant DN150 | 20 dm3/s |
Przegląd Zaworów Hydrantowych
Zawory hydrantowe, podobnie jak hydranty wewnętrzne, również należy poddawać corocznym przeglądom technicznym. W zakres przeglądu wchodzi sprawdzenie stanu technicznego nasad, kontrola oznakowania, a przede wszystkim sprawdzenie ciśnienia statycznego i dynamicznego z obliczeniem wydajności zaworu hydrantowego. Wymagana wydajność dla zaworu hydrantowego DN52, aby uznać go za sprawny do wykorzystania do celów gaśniczych, musi wynieść minimum 2,5 dm3/s.
Najczęstsze Nieprawidłowości Podczas Przeglądów
Brak regularnych przeglądów i konserwacji, a także niewłaściwe użytkowanie, prowadzą do wielu problemów z hydrantami. Do najczęstszych nieprawidłowości należą:
- Utrudniony dostęp: Hydranty są często zastawiane innymi elementami wyposażenia obiektów, co uniemożliwia szybkie dotarcie do nich w sytuacji awaryjnej.
- Brak kluczyków: W szafkach hydrantowych lub szafkach na zawory hydrantowe często brakuje kluczyków, co uniemożliwia otwarcie drzwiczek i skorzystanie z urządzenia.
- Brak węża lub prądownicy: Niestety, kradzieże sprzętu ppoż. są powszechne, zwłaszcza w częściach wspólnych budynków, np. w garażach podziemnych. Brak podstawowych elementów sprawia, że hydrant jest bezużyteczny.
- Kradzieże pokręteł zaworów hydrantowych: Brak pokrętła uniemożliwia otwarcie zaworu i uruchomienie przepływu wody.
- Nieprofesjonalny serwis PPOŻ: Niewławe wykonane przeglądy, np. pozostawienie niepodłączonego węża hydrantowego pod zawór lub nieprawidłowo umieszczonej prądownicy, stwarzają realne ryzyko dla użytkowników.
- Niewyjęte węże z pasów transportowych: Nowe węże hydrantowe po wymianie powinny być wyjęte z pasów transportowych. Związane mocnym pasem czy liną węże nie dadzą się rozwinąć w sytuacji awaryjnej.
- Zapieczone zawory: Brak regularnych przeglądów prowadzi do zapieczenia się zaworów, co uniemożliwia ich sprawne otwarcie. Może to również skutkować zablokowaniem prądownicy przez osad.
Oznakowanie Pożarowe
Prawidłowe oznakowanie ppoż. jest kluczowe dla szybkiej lokalizacji hydrantu w razie pożaru. Powinno ono spełniać wymagania normy PN-EN ISO 7010:2012. Warto jednak wiedzieć, że chociaż poprzednia norma - PN-92-N-01256-01 - została wycofana, nie ma obowiązku wymieniania znaków na nowe. Tabliczki według „starej normy” nie tracą ważności, nadal można je stosować.
W miejscach, gdzie zamontowanie zwykłego znaku jest utrudnione lub tabliczka przytwierdzona do ściany byłaby słabo widoczna, warto stosować oznakowanie przestrzenne 3D. Znak „Hydrant wewnętrzny” to tablica informacyjna wskazująca lokalizację hydrantu wewnętrznego. Umożliwia szybkie zlokalizowanie hydrantu, co jest kluczowe dla sprawnego przeprowadzenia akcji gaśniczej. Znaki te należy umieszczać w widocznych miejscach.
Koszty Badania Wydajności Hydrantów
Cena badania wydajności hydrantów i przeglądu uzależniona jest od rodzaju hydrantu oraz liczby hydrantów podlegających badaniu. Przy większej liczbie hydrantów lub zaworów hydrantowych cena jednostkowa badania będzie niższa. Ponadto cena uzależniona jest od tego, czy hydranty objęte zleceniem znajdują się w jednej lokalizacji, czy w kilku oddalonych znacznie od siebie.
tags: #hydrant #wewnetrzny #kontrolka