Hydranty Zewnętrzne: Przepisy, Wymagania i Lokalizacja w Ochronie Przeciwpożarowej

Hydranty zewnętrzne, montowane w sieciach wodociągowych, stanowią kluczowy element systemu ochrony przeciwpożarowej, zapewniając szybki dostęp do stałego źródła wody dla jednostek straży pożarnej w celu gaszenia pożarów i zaopatrzenia wodnego pojazdów gaśniczych. Sieć wodociągowa przeciwpożarowa to podstawowy element chroniący ludzi i obiekty przed skutkami pożarów.

Wozy strażackie dysponują ograniczonymi zbiornikami wody, dlatego w przypadku długotrwałych działań ratowniczych konieczne jest ich szybkie podłączenie do stałego źródła zasilania, jakim jest hydrant zewnętrzny. Szybka lokalizacja hydrantu gwarantuje stały dostęp do wody i umożliwia efektywne ugaszenie pożaru.

Podstawy Prawne i Wymagania

System instalacji i użytkowania hydrantów zewnętrznych w Polsce jest ściśle regulowany przepisami prawa. Do najważniejszych aktów prawnych związanych z ochroną przeciwpożarową oraz zaopatrzeniem w wodę należą:

• Ustawa z dnia 21 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej.
• Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 lipca 2009 r. w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych (Dz.U. 2009 nr 124 poz. 1030) - jest to kluczowy dokument określający szczegółowe wymagania dla sieci wodociągowej przeciwpożarowej, w tym hydrantów zewnętrznych.
• Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 109, poz. 719).
• Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - warunkuje możliwość wznoszenia niektórych obiektów budowlanych od zapewnienia im przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę do zewnętrznego gaszenia pożaru.
• Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75, poz 690).
• Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 21 listopada 2005 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać bazy i stacje paliw płynnych, rurociągi przesyłowe dalekosiężne służące do transportu ropy naftowej i produktów naftowych i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 243 z 2005 r. poz. 2063).
• Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 czerwca 2003 r. w sprawie uzgadniania projektu budowlanego pod względem ochrony przeciwpożarowej (Dz. U. Nr 121, poz. 1137).

Wspomniane Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 lipca 2009 r. zawiera regulacje dotyczące średnic nominalnych sieci przeciwpożarowego zaopatrzenia wodnego, wytycznych dotyczących średnic nominalnych samych hydrantów zewnętrznych, a także szczegółowe zasady lokalizacji i oznaczania hydrantów, zależne od charakterystyki obszaru lub obiektu, w którym zostaną zainstalowane.

Wymagania dla Sieci Wodociągowych Przeciwpożarowych

Sieć wodociągowa stanowiąca źródło wody do celów przeciwpożarowych, zwana „siecią wodociągową przeciwpożarową”, powinna być zasilana z pompowni przeciwpożarowej, zbiornika wieżowego, studni lub innych urządzeń. Muszą one zapewniać wymaganą wydajność i ciśnienie w hydrantach zewnętrznych, nawet tych niekorzystnie ulokowanych, przez co najmniej 2 godziny. Sieć taka powinna zapewniać wydajność nie mniejszą niż 5 dm³/s i ciśnienie w hydrancie zewnętrznym nie mniejsze niż 0,1 MPa przez co najmniej 2 godziny. Maksymalne ciśnienie hydrostatyczne w sieci wodociągowej przeciwpożarowej nie może przekraczać 1,6 MPa.

Typ i Konstrukcja Sieci

Sieć wodociągową przeciwpożarową należy wykonywać jako sieć obwodową. Dopuszcza się budowę sieci wodociągowej przeciwpożarowej rozgałęzieniowej poza obszarami miejskimi oraz tam, gdzie łączna wymagana ilość wody nie przekracza 20 dm³/s. Ponadto dopuszcza się budowę odgałęzień z sieci obwodowej w celu zasilania hydrantów zewnętrznych.

W przypadku gdy łączna wymagana ilość wody przekracza 30 dm³/s, sieć obwodową zasila się w dwóch punktach znajdujących się w możliwie największej odległości od siebie, nie mniejszej jednak niż 1/4 obwodu sieci. Sieć wodociągową przeciwpożarową, dla której łączna wymagana ilość wody przekracza 20 dm³/s, należy zaprojektować i budować tak, aby możliwe było jednoczesne pobieranie wody z dwóch sąsiednich hydrantów zewnętrznych.

Przy projektowaniu sieci z tworzyw sztucznych, gdzie rury oznaczane są przez podanie średnicy zewnętrznej, należy pamiętać, że podane w rozporządzeniu średnice dotyczą średnic nominalnych wewnętrznych. Konieczne jest sprawdzenie, czy po odjęciu grubości ścianki spełnione są założenia rozporządzenia.

Kiedy wymagane są hydranty zewnętrzne?

Wymagania dotyczące instalacji hydrantów zewnętrznych zależą od charakterystyki i przeznaczenia obszaru lub obiektu:

• W jednostkach osadniczych o liczbie mieszkańców przekraczającej 100 osób, które nie stanowią zabudowy kolonijnej.
• W ich granicach, w budynkach użyteczności publicznej, budynkach zamieszkania zbiorowego, a także w obiektach produkcyjnych i magazynowych. Te ostatnie muszą posiadać dostęp do hydrantów niezależnie od miejsca położenia, jeśli ich kubatura przekracza 2500 m³ lub ich powierzchnia przekracza 500 m² (wymagania mogą zależeć od gęstości obciążenia ogniowego i powierzchni strefy pożarowej, zgodnie z §6 i tabelą nr 2 rozporządzenia).
• W każdej stacji paliw płynnych ze zbiornikami o łącznej pojemności do 200 m³ i stacji gazu płynnego, niezależnie od ich charakterystyki (§6 ust. 4 rozporządzenia wymaga 10 dm³/s).
• Obowiązek przyłączenia do sieci hydrantowej dotyczy również obiektów użyteczności publicznej lub zamieszkania zbiorowego, w których jednocześnie może przebywać ponad 50 osób, jeśli posiadają wyznaczoną strefę pożarową o powierzchni ponad 1000 m².

Dla pozostałych obiektów budowlanych woda do celów przeciwpożarowych do zewnętrznego gaszenia pożaru jest zapewniana w ramach ilości wody przewidywanych dla jednostek osadniczych, nie mniejszej jednak niż 10 dm³/s.

Rodzaje Hydrantów Zewnętrznych i Ich Zastosowanie

Na sieci wodociągowej przeciwpożarowej stosuje się głównie hydranty zewnętrzne nadziemne o średnicy nominalnej DN 80. Zgodnie z wytycznymi rozporządzenia, dla sieci o średnicy do DN250 mm stosuje się hydranty nadziemne DN80 mm, natomiast dla sieci wodociągowej DN250 mm i większej - hydranty DN100 mm.

Hydranty nadziemne vs. podziemne

Hydranty zewnętrzne nadziemne są zazwyczaj kolumnami, obustronnie zakończonymi nasadami wylotowymi, umożliwiającymi pobór wody z rurociągu. Najczęściej mają kolor czerwony, czarny lub szary, co ułatwia ich zauważenie.

Dopuszcza się instalowanie hydrantów podziemnych o średnicy nominalnej DN 80 w przypadkach, gdy zainstalowanie hydrantów nadziemnych jest szczególnie utrudnione lub niewskazane, na przykład ze względu na utrudnienia w ruchu drogowym lub pieszych, czy uniemożliwienie dojazdu służb ratunkowych.

Co do zasady, zalecanym jest instalowanie - w miarę możliwości - hydrantów zewnętrznych nadziemnych. Są one łatwiejsze do zlokalizowania, a ich obsługa nie wymaga dodatkowego sprzętu, co zapewnia szybszy dostęp do wody.

Najczęściej stosowane hydranty zewnętrzne to te o średnicach 80 mm (DN80) i 100 mm (DN100). Bardzo rzadko spotykany jest hydrant nadziemny o średnicy 150 mm (DN150).

Parametry Ciśnienia

Dodatkowym parametrem rozróżniającym hydranty jest zakres ciśnień, w jakich mogą pracować. Wyróżnia się hydrant PN 10 (ciśnienie nominalne 10 bar/1 MPa) oraz hydrant PN 16 (ciśnienie nominalne 16 bar/1,6 MPa). Takimi parametrami mogą charakteryzować się zarówno hydranty nadziemne, jak i podziemne.

Wydajność Hydrantów Zewnętrznych

Wydajność nominalna hydrantu zewnętrznego, mierzona przy ciśnieniu nominalnym 0,2 MPa na zaworze hydrantowym podczas poboru wody, w zależności od jego średnicy nominalnej (DN), nie może być mniejsza niż:

• dla hydrantu nadziemnego DN 80 - 10 dm³/s;
• dla hydrantu nadziemnego DN 100 - 15 dm³/s;
• dla hydrantu podziemnego DN 80 - 10 dm³/s;
• dla hydrantu nadziemnego DN 80 na sieci, o której mowa w § 9 ust. 2 rozporządzenia - 5 dm³/s.

Dla zapewnienia możliwości intensywnego czerpania wody do celów przeciwpożarowych na sieciach wodociągowych o średnicy nominalnej nie mniejszej niż DN 250 powinny być instalowane hydranty nadziemne o średnicy nominalnej DN 100 lub DN 150. Ich wydajność nominalna przy ciśnieniu 0,2 MPa nie może być mniejsza niż 20 dm³/s.

Lokalizacja i Oznakowanie Hydrantów Zewnętrznych

Lokalizacja

Hydranty zewnętrzne, niezależnie od tego, czy jest to hydrant podziemny czy nadziemny, muszą być usytuowane w odpowiednich odległościach - zarówno od budynków, jak i od siebie. Na terenach miejskich hydranty umieszczane są wzdłuż ulic i dróg oraz przy ich skrzyżowaniach. Zgodnie z §10 ust. 4 Rozporządzenia MSWiA z 2009 r., należy zachować następujące odległości:

• Odległość pomiędzy dwoma sąsiadującymi ze sobą hydrantami nie powinna przekraczać 150 metrów.
• Odległość od zewnętrznej krawędzi jezdni lub drogi wyznaczona została na maksymalnie 15 metrów.
• Jeśli hydranty zewnętrzne przeznaczone są do ochrony konkretnego obiektu, pierwszy (najbliższy) z nich powinien być umieszczony w odległości do 75 metrów od obiektu.
• Kolejne hydranty wymagane do ochrony obiektu powinny być rozmieszczone w odległości do 150 metrów od siebie.
• Hydrant zawsze powinien być odsunięty od ściany chronionego budynku na minimum 5 metrów (co wynika pośrednio z wymagań dla dróg pożarowych §12 ust. 2).

Poza obszarami miejskimi odległość między hydrantami powinna być dostosowana do gęstości istniejącej i planowanej zabudowy. Hydranty o zwiększonej wydajności (DN 100 lub DN 150 na sieciach DN 250+) powinny być usytuowane w miejscach dostępnych z głównych dróg komunikacyjnych na terenie jednostki osadniczej.

W celu łatwego otwarcia zasuwy odcinającej hydrant, odległość między trzpieniem zasuwy hydrantowej a skrajem hydrantu (podziemnego lub nadziemnego) nie może być mniejsza niż 0,8 m.

Oznakowanie

Oznakowanie hydrantów musi być zgodne z Polskimi Normami. Miejsce usytuowania hydrantu zewnętrznego należy oznakować znakami zgodnymi z Polskimi Normami, które zawierają informacje o jego parametrach. Do oznakowania hydrantów stosuje się biało-czerwone tabliczki i znaki przestrzenne (3D), zgodne z normą Znaki bezpieczeństwa. Techniczne środki przeciwpożarowe, posiadające świadectwo dopuszczenia CNBOP.

Na znaku widnieje czarna litera „H” na białym tle. W przypadku hydrantu nadziemnego, znak ten to kwadratowa tabliczka z dużą, czarną literą H w środku i dwoma czerwonymi prostokątami po obu stronach. Może znajdować się na samym hydrancie lub na wysięgniku, co zwiększa jego widoczność.

Hydrant zewnętrzny podziemny oznaczany jest tablicą orientacyjną, zazwyczaj czerwoną z białą obwódką, zawierającą białe piktogramy informujące o obecności hydrantu (biała litera H), średnicy zaworu, kierunku położenia względem znaku i odległości.

W odróżnieniu od hydrantów zewnętrznych, do oznakowania hydrantów wewnętrznych stosuje się znaki bezpieczeństwa - znaki ochrony przeciwpożarowej, dla których obowiązuje norma PN-EN ISO 7010. Informacje na temat instalacji wodociągowych i hydrantów zewnętrznych umieszcza się na tabliczkach orientacyjnych: na czerwonych dotyczących hydrantu zewnętrznego, a na białych - pozostałych elementów sieci.

Wyposażenie i Dokumentacja

Hydranty zewnętrzne zainstalowane na sieci wodociągowej przeciwpożarowej powinny być wyposażone w odcięcia umożliwiające ich odłączanie od sieci. Odcięcia te muszą pozostawać w położeniu otwartym podczas normalnej eksploatacji sieci. Hydranty zewnętrzne powinny spełniać wymagania Polskich Norm dotyczących tych urządzeń, będących odpowiednikami norm europejskich (EN).

Każdy zainstalowany hydrant zewnętrzny, montowany na sieciach wodociągowych, musi legitymować się co najmniej w dniu produkcji:

• aprobatą techniczną (lub Krajową Oceną Techniczną - KOT),
• atestem higienicznym Państwowego Zakładu Higieny (PZH),
• świadectwem dopuszczenia CNBOP-PIB do użytkowania w ochronie przeciwpożarowej.

Brak któregokolwiek z tych dokumentów uniemożliwia wprowadzenie danego hydrantu do użytku.

Określenia potrzeb w zakresie instalowania hydrantów dokonują właściwe miejscowo organy Państwowej Straży Pożarnej w ramach opiniowania projektów studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz projektów miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego.

tags: #hydrant #zewnetrzne #arslege