Hydranty przeciwpożarowe, montowane w sieciach wodociągowych, stanowią ważny element ochrony ludzi i obiektów. Są one wykorzystywane do poboru wody do gaszenia pożarów oraz do zaopatrzenia wodnego pojazdów straży pożarnej w celach gaśniczych. Zgodnie z obowiązującymi przepisami, żaden obiekt budowlany nie ma prawa powstać bez odpowiedniego zaopatrzenia w wodę na cele przeciwpożarowe, czy to z hydrantów zewnętrznych, czy ze zbiorników przeciwpożarowych.
Kluczowym elementem podczas działań gaśniczych jest zaopatrzenie wodne. Szybkie zlokalizowanie hydrantu czy też zbiornika wodnego niejednokrotnie decyduje o skuteczności w gaszeniu pożarów. W sytuacjach kryzysowych, kiedy stres przeszkadza w podejmowaniu szybkich i trafnych decyzji, liczy się każda minuta.
Podstawy prawne i wymagania ogólne
Do najważniejszych przepisów związanych z ochroną przeciwpożarową oraz zaopatrzeniem w wodę należą:
- Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 roku o ochronie przeciwpożarowej.
- Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.
- Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 lipca 2009 roku w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych (Dz.U. 2009 nr 124 poz. 1030).
- Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów.
- Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
- Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 21 listopada 2005 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać bazy i stacje paliw płynnych.
- Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 czerwca 2003 r. w sprawie uzgadniania projektu budowlanego pod względem ochrony przeciwpożarowej.
Dla niektórych obiektów budowlanych konieczne jest zapewnienie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę do zewnętrznego gaszenia pożaru. Woda do celów przeciwpożarowych dla pozostałych obiektów budowlanych jest zapewniana w ramach ilości wody przewidywanych dla jednostek osadniczych, nie mniejszej jednak niż 10 dm³/s.
Hydranty zewnętrzne, które montowane są na sieciach wodociągowych, muszą spełniać pewne wymagania. Przede wszystkim powinny one posiadać aprobatę techniczną oraz atest higieniczny Państwowego Zakładu Higieny. Od hydrantów wymaga się też, by miały świadectwo dopuszczenia CNBOP do użytkowania w ochronie przeciwpożarowej. Hydrant, którego dostawca nie jest w stanie przedstawić wspomnianych dokumentów, nie powinien być dopuszczony do użytkowania.
Sieć wodociągowa przeciwpożarowa
Sieć wodociągowa stanowiąca źródło wody do celów przeciwpożarowych powinna być zasilana z pompowni przeciwpożarowej, zbiornika wieżowego, studni lub innych urządzeń, zapewniających wymaganą wydajność i ciśnienie w hydrantach zewnętrznych przez co najmniej 2 godziny. Powinna ona zapewniać wydajność nie mniejszą niż 5 dm³/s i ciśnienie w hydrancie zewnętrznym nie mniejsze niż 0,1 MPa przez co najmniej 2 godziny.
Przepisy wskazują, że przeciwpożarowe sieci wodociągowe należy wykonywać jako sieci obwodowe. Dopuszcza się jednak budowę sieci rozgałęzieniowej poza obszarami miejskimi oraz tam, gdzie łączna wymagana ilość wody nie przekracza 20 dm³/s. Dopuszcza się również budowę odgałęzień z sieci obwodowej w celu zasilania hydrantów zewnętrznych. W przypadku gdy łączna wymagana ilość wody przekracza 30 dm³/s, sieć obwodową zasila się w dwóch punktach znajdujących się w możliwie największej odległości od siebie, nie mniejszej jednak niż 1/4 obwodu sieci.
Sieć wodociągową przeciwpożarową, dla której łączna wymagana ilość wody przekracza 20 dm³/s, należy tak zaprojektować i budować, aby możliwe było jednoczesne pobieranie wody z dwóch sąsiednich hydrantów zewnętrznych. Maksymalne ciśnienie hydrostatyczne w sieci wodociągowej przeciwpożarowej nie może przekraczać 1,6 MPa.
Rodzaje hydrantów i ich umiejscowienie
Hydranty zewnętrzne to urządzenia umożliwiające pobór wody do celów przeciwpożarowych bezpośrednio z sieci wodociągowych. Zgodnie z obowiązującymi przepisami, instalacja przeciwpożarowa wyróżnia hydranty zewnętrzne o średnicy nominalnej DN 80 oraz DN 100.
Hydranty nadziemne i podziemne
Na sieci wodociągowej przeciwpożarowej stosuje się hydranty zewnętrzne nadziemne o średnicy nominalnej DN 80. Dopuszcza się instalowanie hydrantów podziemnych o średnicy nominalnej DN 80 w przypadkach, gdy zainstalowanie hydrantów nadziemnych jest szczególnie utrudnione lub niewskazane, na przykład ze względu na utrudnienia w ruchu.
Zarówno wersja podziemna, jak i nadziemna hydrantów zewnętrznych ma swoje wady i zalety. Zdecydowanie jedną z największych zalet hydrantów podziemnych jest fakt, że są one niewidoczne (pomijając oczywiście samą skrzynkę uliczną) i nie zaburzają walorów estetycznych krajobrazu. Z drugiej jednak strony, jest to również ich największa wada - w srogą zimę skrzynka uliczna może być przysypana śniegiem, co utrudnia szybkie zlokalizowanie, pomimo odpowiedniego oznakowania. Dodatkowo, wiele hydrantów podziemnych znajduje się w miejscach, gdzie jest nieograniczony dostęp dla samochodów, co często prowadzi do parkowania nad skrzynkami ulicznymi.
Hydranty nadziemne, choć widoczne, mogą być błyskawicznie zlokalizowane i wykorzystane. Dla zapewnienia możliwości intensywnego czerpania wody do celów przeciwpożarowych na sieciach wodociągowych o średnicy nominalnej nie mniejszej niż DN 250 powinny być instalowane hydranty nadziemne o średnicy nominalnej DN 100 lub DN 150. Zgodnie z wytycznymi rozporządzenia na sieci wodociągowej należy stosować hydranty nadziemne DN 80 mm dla sieci o średnicy do DN 250 mm i DN 100 mm na sieci wodociągowej DN 250 i większej.
Wymagania dotyczące rozmieszczenia i wydajności
Hydranty zewnętrzne umieszcza się wzdłuż dróg i ulic, a także przy ich skrzyżowaniach. Dokładne wymaganie dotyczące lokalizacji hydrantów zewnętrznych określa § 10.6. Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 lipca 2009 roku. Hydranty powinny być usytuowane w miejscach dostępnych z głównych dróg komunikacyjnych na terenie jednostki osadniczej.
Strażacy mogą wymagać, by odległość 150 m była spełniona w polu widzenia, w przypadku odbioru specyficznych obiektów budowlanych. Poza obszarami miejskimi odległość między hydrantami zewnętrznymi musi być adekwatna do gęstości zabudowy - tej już istniejącej, jak i dopiero planowanej. Dodatkowo, od ściany chronionego budynku hydrant musi być oddalony o co najmniej 5 m.
Wydajność nominalna hydrantu zewnętrznego, przy ciśnieniu nominalnym 0,2 MPa mierzonym na zaworze hydrantowym podczas poboru wody, w zależności od jego średnicy nominalnej (DN), nie może być mniejsza niż:
- dla hydrantu nadziemnego DN 80 - 10 dm³/s;
- dla hydrantu nadziemnego DN 100 - 15 dm³/s;
- dla hydrantu podziemnego DN 80 - 10 dm³/s;
- dla hydrantu nadziemnego DN 80 na sieci, o której mowa w § 9 ust. 2 Rozporządzenia - 5 dm³/s.
Dla zapewnienia możliwości intensywnego czerpania wody do celów przeciwpożarowych na sieciach wodociągowych o średnicy nominalnej nie mniejszej niż DN 250, hydranty nadziemne powinny mieć wydajność nominalną nie mniejszą niż 20 dm³/s. Przy hydrancie należy przewidzieć stanowisko czerpania wody o wymiarach zapewniających swobodny dostęp do hydrantu, na którym należy umieścić zakaz parkowania.
Hydranty zewnętrzne zainstalowane na sieci wodociągowej przeciwpożarowej powinny być wyposażone w odcięcia umożliwiające odłączanie ich od sieci. Odcięcia te muszą pozostawać w położeniu otwartym podczas normalnej eksploatacji sieci. W celu łatwego otwarcia zasuwy odcinającej hydrant, odległość między trzpieniem zasuwy hydrantowej a skrajem hydrantu (podziemnego lub nadziemnego) nie może być mniejsza niż 0,8 m.
Średnica rurociągu zasilającego hydrant powinna być tak dobrana, aby zapewnić wymaganą wydajność. Na przykład, straty ciśnienia w przewodzie o większej średnicy (np. Ø 110 mm zamiast Ø 80 mm) są sporo mniejsze, co jest kluczowe dla utrzymania wymaganego ciśnienia i wydajności.
Oznakowanie hydrantów zewnętrznych
Miejsce usytuowania hydrantu zewnętrznego należy oznakować znakami zgodnymi z Polskimi Normami. Do oznakowania hydrantów stosuje się biało-czerwone tabliczki i znaki przestrzenne (3D) zgodne z normą "Znaki bezpieczeństwa. Techniczne środki przeciwpożarowe", posiadające świadectwo dopuszczenia CNBOP. Na znaku widnieje czarna litera „H” na białym tle.
W przeciwieństwie do hydrantów zewnętrznych, do oznakowania hydrantów wewnętrznych stosuje się znaki bezpieczeństwa - znaki ochrony przeciwpożarowej, dla których obowiązuje norma PN-EN ISO 7010, przy czym w dalszym ciągu można stosować znaki zgodne z wymaganiami wycofanej już normy PN-92/N-01256/01.
Do umieszczania informacji na temat instalacji wodociągowych i hydrantów zewnętrznych stosuje się tabliczki orientacyjne. Na czerwonych umieszcza się informacje dotyczące hydrantu zewnętrznego, natomiast na białych - informacje dotyczące pozostałych elementów sieci.
Cyfrowe mapy i aplikacje do zarządzania hydrantami
Jednym z wielu zadań przypisanych samorządom gminnym w Polsce jest zapewnienie bezpieczeństwa obywateli oraz ochrony przeciwpożarowej. Doświadczenie pokazuje, jak często w czasie pożaru występują problemy ze znalezieniem najbliższego hydrantu.
Aplikacja e-hydranty.pl
Aplikacja e-hydranty.pl znacząco przyczynia się do poprawy bezpieczeństwa mieszkańców poprzez możliwość szybkiego zlokalizowania najbliższego hydrantu. Na przykład, na terenie gminy Kościan, na 160 km sieci wodociągowej zainstalowano ponad 700 hydrantów, które są dostępne w aplikacji. Jest to świetne narzędzie w rękach każdego strażaka, pozwalające na bardzo szybkie i precyzyjne zlokalizowanie hydrantu w najbliższej okolicy za pomocą dowolnego mobilnego urządzenia.
Dodatkowym atutem aplikacji jest jej prostota w obsłudze. e-hydranty.pl to bardzo istotne narzędzie w zarządzaniu sieciami zewnętrznymi i systemem przeciwpożarowym. Dzięki możliwości precyzyjnej lokalizacji istniejących hydrantów, Straż Pożarna ma ułatwione zadanie podczas akcji gaśniczych, gdzie każda chwila jest kluczowa. System może również ułatwić nadzorowanie sieci pod kątem zainstalowanych przy hydrantach zasuw oraz zaplanowanie prac serwisowych i przeglądów.
eHydrant.pl – wersja 1.65 | Aktualizacja
Projekt osmhydrant.org
Dzięki stronie internetowej osmhydrant.org można uzyskać dostęp do rozmieszczenia hydrantów na całym świecie. Projekt ten pozwala na gromadzenie danych na temat hydrantów z ich szczegółowym opisem (nadziemny, podziemny, wewnętrzny, rodzaj i ilość nasad, wydajność, właściciel), usytuowaniem (chodnik, trawa), a nawet fotografiami. Oprócz hydrantów, można dodawać zbiorniki przeciwpożarowe. Na terenie gmin Andrychów oraz Wieprz, ilość naniesionych hydrantów jest stopniowo zwiększana, również przez Zakład Wodociągów i Kanalizacji w Andrychowie. Ze zgromadzonych danych w serwisie OSM korzysta m.in. wiele służb i organizacji, co podkreśla użyteczność tego globalnego projektu w kontekście bezpieczeństwa.
tags: #hydrant #zewnetrzny #mapa