Hydrant Zewnętrzny: Kompleksowy Przewodnik po Przepisach i Zastosowaniach

Hydranty zewnętrzne są kluczowym elementem infrastruktury przeciwpożarowej, umożliwiającym bezpośredni pobór wody z głównych przewodów sieci wodociągowej. Stanowią one podstawowe urządzenia przeciwpożarowe, wykorzystywane przez jednostki straży pożarnej do efektywnego gaszenia pożarów oraz zaopatrzenia wodnego pojazdów gaśniczych. Są to urządzenia montowane na sieci wodociągowej, zapewniające służbom niemal natychmiastowy dostęp do źródła wody. Hydranty przeciwpożarowe, montowane w sieciach wodociągowych, są istotnym elementem ochrony ludzi i obiektów.

Podstawy Prawne i Wymagania

Kluczowe Akty Prawne

Do najważniejszych przepisów związanych z ochroną przeciwpożarową oraz zaopatrzeniem w wodę należą:

• Ustawa z dnia 21 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej.
• Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 109, poz. 719).
• Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 lipca 2009 r. w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych (Dz. U. Nr 124, poz. 1030) - jest to kluczowy dokument określający wymagania dla sieci wodociągowej przeciwpożarowej, w tym hydrantów zewnętrznych.
• Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst ujednolicony.
• Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75, poz 690).
• Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 21 listopada 2005 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać bazy i stacje paliw płynnych, rurociągi przesyłowe dalekosiężne służące do transportu ropy naftowej i produktów naftowych i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 243 z 2005 r. poz. 2063).
• Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 czerwca 2003 r. w sprawie uzgadniania projektu budowlanego pod względem ochrony przeciwpożarowej (Dz. U. Nr 121, poz. 1137).
• Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 27 kwietnia 2010 r. w sprawie hydrantu przeciwpożarowego nadziemnego DN100.

Przepisy dotyczące sieci hydrantowych, zarówno zewnętrznych, jak i wewnętrznych, są uszczegółowieniem regulacji zawartych w Prawie budowlanym, które warunkuje możliwość wznoszenia niektórych obiektów budowlanych od zapewnienia im przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę do zewnętrznego gaszenia pożaru. W rozporządzeniu znajdują się również informacje dotyczące sposobów określania wymaganej ilości wody do celów przeciwpożarowych.

Kiedy wymagany jest hydrant zewnętrzny?

Hydranty zewnętrzne muszą być stosowane w jednostkach osadniczych o liczbie mieszkańców przekraczającej 100 osób, które nie stanowią zabudowy kolonijnej. Ponadto, w hydranty powinny być wyposażone położone w ich granicach budynki użyteczności publicznej, budynki zamieszkania zbiorowego, obiekty produkcyjne i magazynowe. Te ostatnie muszą posiadać dostęp do hydrantów niezależnie od miejsca położenia, jeśli ich kubatura przekracza 2500 m³ lub ich powierzchnia przekracza 500 m² (wymagania mogą zależeć od gęstości obciążenia ogniowego i powierzchni strefy pożarowej, zgodnie z §6 i tabelą nr 2 rozporządzenia).

Hydranty są również niezbędnym elementem każdej stacji paliw płynnych ze zbiornikami o łącznej pojemności do 200 m³ oraz stacji gazu płynnego - niezależnie od ich charakterystyki (§6 ust. 4 rozporządzenia wymaga 10 dm³/s). Obowiązek przyłączenia do sieci hydrantowej dotyczy również obiektów użyteczności publicznej lub zamieszkania zbiorowego, w których jednocześnie może przebywać ponad 50 osób, jeśli posiadają wyznaczoną strefę pożarową o powierzchni ponad 1000 m².

Dla pozostałych obiektów budowlanych woda do celów przeciwpożarowych do zewnętrznego gaszenia pożaru jest zapewniana w ramach ilości wody przewidywanych dla jednostek osadniczych, nie mniejszej jednak niż 10 dm³/s.

Wymagania Techniczne dla Sieci Wodociągowej Przeciwpożarowej

Sieć wodociągowa stanowiąca źródło wody do celów przeciwpożarowych, zwana dalej „siecią wodociągową przeciwpożarową”, powinna być zasilana z pompowni przeciwpożarowej, zbiornika wieżowego, studni lub innych urządzeń, zapewniających wymaganą wydajność i ciśnienie w hydrantach zewnętrznych, nawet tych niekorzystnie ulokowanych, przez co najmniej 2 godziny. Sieć wodociągowa przeciwpożarowa powinna zapewniać wydajność nie mniejszą niż 5 dm³/s i ciśnienie w hydrancie zewnętrznym nie mniejsze niż 0,1 MPa (megapaskala), przez co najmniej 2 godziny. Maksymalne ciśnienie hydrostatyczne w sieci wodociągowej przeciwpożarowej nie może przekraczać 1,6 MPa.

Przepisy wskazują, że przeciwpożarowe sieci wodociągowe powinno wykonywać się jako sieci obwodowe. Dopuszcza się budowę sieci wodociągowej przeciwpożarowej rozgałęzieniowej poza obszarami miejskimi oraz tam, gdzie łączna wymagana ilość wody nie przekracza 20 dm³/s. Dopuszcza się również budowę odgałęzień z sieci obwodowej w celu zasilania hydrantów zewnętrznych. W przypadku gdy łączna wymagana ilość wody przekracza 30 dm³/s, sieć obwodową zasila się w dwóch punktach znajdujących się w możliwie największej odległości od siebie, nie mniejszej jednak niż 1/4 obwodu sieci.

Sieć wodociągową przeciwpożarową, dla której łączna wymagana ilość wody przekracza 20 dm³/s, należy tak zaprojektować i budować, aby możliwe było jednoczesne pobieranie wody z dwóch sąsiednich hydrantów zewnętrznych. Należy pamiętać, że podane w rozporządzeniu średnice dotyczą średnic nominalnych wewnętrznych; projektując sieci z tworzyw sztucznych, gdzie rury oznaczane są przez podanie średnicy zewnętrznej, należy sprawdzić, czy po odjęciu grubości ścianki spełniamy założenia rozporządzenia.

Rodzaje Hydrantów Zewnętrznych

Hydranty zewnętrzne dzielimy na dwa główne typy: nadziemne i podziemne. Mogą być instalowane wyłącznie na sieci wodociągowej zewnętrznej przeciwpożarowej.

Hydranty Nadziemne i Podziemne

Hydranty zewnętrzne nadziemne są łatwo zauważalne; to kolumna obustronnie zakończona nasadami wylotowymi, umożliwiającymi pobór wody z rurociągu. Najczęściej ma kolor czerwony, choć spotkać można hydranty w kolorze czarnym lub szarym, co wyróżnia je z otoczenia. Korpus hydrantów zewnętrznych nadziemnych należy wykonywać z następujących materiałów: żeliwa szarego, żeliwa sferoidalnego, stali bądź innych materiałów konstrukcyjnych o wymaganych własnościach wytrzymałościowych. Uszczelnienia powinny być wykonane z elastomerów. Hydrant nadziemny powinien być wyposażony w dwie nasady boczne wielkości 75, a dodatkowo hydranty DN100 i DN150 powinny być wyposażone w nasadę czołową wielkości 110.

Hydranty zewnętrzne podziemne to kolumna umieszczona w rurociągu, która umożliwia przyłączenie stojaka hydrantowego. Cała konstrukcja hydrantu umieszczona jest pod płaszczyzną chodnika, drogi, parkingu czy podjazdu. Miejsce dostępu przykryte jest specjalną pokrywą - klapą z literą „W”. Hydrant zewnętrzny podziemny powinien mieć średnicę nominalną DN 80mm.

Zarówno hydrant nadziemny, jak i podziemny, powinien być wyposażony w głowicę do otwierania zaworu kluczem wykonanym zgodnie z PN. Kierunek zamknięcia zaworu hydrantu powinien być zgodny z ruchem wskazówek zegara, patrząc od góry. Pokrywy nasad powinny być zabezpieczone przed zagubieniem.

Wymagania dotyczące Średnic i Wydajności

Na sieci wodociągowej przeciwpożarowej stosuje się hydranty zewnętrzne nadziemne o średnicy nominalnej DN 80. Dla zapewnienia możliwości intensywnego czerpania wody na sieciach wodociągowych o średnicy nominalnej nie mniejszej niż DN 250 powinny być instalowane hydranty nadziemne DN 100 lub DN 150.

Wydajność nominalna hydrantu zewnętrznego, przy ciśnieniu nominalnym 0,2 MPa mierzonym na zaworze hydrantowym podczas poboru wody, w zależności od jego średnicy nominalnej (DN), nie może być mniejsza niż:

• dla hydrantu nadziemnego DN 80 - 10 dm³/s;
• dla hydrantu nadziemnego DN 100 - 15 dm³/s;
• dla hydrantu podziemnego DN 80 - 10 dm³/s;
• dla hydrantu nadziemnego DN 80 na sieci, o której mowa w § 9 ust. 2 rozporządzenia (sieć o wydajności nie mniejszej niż 5 dm³/s) - 5 dm³/s.

Dla zapewnienia możliwości intensywnego czerpania wody do celów przeciwpożarowych na sieciach wodociągowych o średnicy nominalnej nie mniejszej niż DN 250 powinny być instalowane hydranty nadziemne, spełniające następujące wymagania:

• średnica nominalna hydrantu powinna wynosić DN 100 lub DN 150;
• wydajność nominalna przy ciśnieniu nominalnym 0,2 MPa mierzonym na zaworze hydrantowym podczas poboru wody nie może być mniejsza niż 20 dm³/s.

Dodatkowym parametrem rozróżniającym hydranty jest zakres ciśnień, w jakich mogą pracować. Spotkać można hydrant PN 10 (hydrant zewnętrzny o ciśnieniu nominalnym 10 bar/1 MPa) lub hydrant PN 16 (hydrant zewnętrzny o ciśnieniu nominalnym 16 bar/1,6 MPa).

Kiedy stosować hydrant nadziemny, a kiedy podziemny?

Zalecane jest, w miarę możliwości, instalowanie na sieci wodociągowej hydrantów zewnętrznych nadziemnych (§10 ust. 1 rozporządzenia wskazuje na stosowanie hydrantów nadziemnych DN 80). Są one zdecydowanie łatwiejsze do zlokalizowania i nie wymagają dodatkowego sprzętu do ich użycia, co zapewnia szybszy dostęp do zasobów wody.

Stosowanie hydrantów zewnętrznych podziemnych jest dopuszczalne w przypadkach, gdy zainstalowanie hydrantów nadziemnych jest szczególnie utrudnione lub niewskazane. Może to wynikać na przykład z utrudnień w ruchu drogowym, utrudnień w ruchu pieszych, niemożności dojazdu służb ratunkowych, lub gdy stosowanie hydrantów nadziemnych jest niewskazane w obiektach budowlanych produkcyjnych i magazynowych, w których wymagana ilość wody do celów przeciwpożarowych.

Oznakowanie i Lokalizacja Hydrantów Zewnętrznych

Zasady Oznakowania

Oznakowanie hydrantów powinno być zgodne z Polskimi Normami dotyczącymi tych urządzeń, będących odpowiednikami norm europejskich (EN). Hydranty zewnętrzne, zarówno nadziemne, jak i podziemne, oznaczane są tablicami orientacyjnymi. Na czerwonych tabliczkach umieszcza się informacje dotyczące hydrantu zewnętrznego, natomiast na białych - informacje dotyczące pozostałych elementów sieci.

Do oznakowania hydrantów stosuje się biało-czerwone tabliczki i znaki przestrzenne zgodne z normą Znaki bezpieczeństwa. Techniczne środki przeciwpożarowe, posiadające świadectwo dopuszczenia CNBOP. Na znaku widnieje czarna litera „H” na białym tle. Oprócz tradycyjnych tabliczek z piktogramem do oznakowania hydrantu zewnętrznego można stosować również znaki przestrzenne (znaki 3D), co zapewnia ich widoczność z każdej strony.

Miejsce usytuowania hydrantu należy oznakować znakami zgodnymi z Polskimi Normami wraz z podaniem na znaku dodatkowym wielkości charakterystycznych hydrantu. Na znakach wskazujących miejsce położenia hydrantu znajdą się ponadto informacje o jego parametrach, średnicy zaworu hydrantu oraz kierunku położenia względem znaku i odległości, jaką trzeba pokonać, by znaleźć hydrant. Oznaczenia lokalizujące hydrant zewnętrzny podziemny zazwyczaj pokazują jedną lub dwie odległości - w zależności od tego, czy pokrywa hydrantu znajduje się na wysokości znaku, czy należy przemieścić się jeszcze w prawo lub w lewo.

Lokalizacja i Odległości

Hydranty zewnętrzne umieszcza się wzdłuż dróg i ulic, a także przy ich skrzyżowaniach. Hydranty powinny być usytuowane w miejscach dostępnych z głównych dróg komunikacyjnych na terenie jednostki osadniczej. Zgodnie z §10 ust. 4 Rozporządzenia MSWiA z 2009 r., należy zachować następujące odległości:

• Odległość pomiędzy dwoma sąsiadującymi ze sobą hydrantami nie powinna przekraczać 150 metrów. Przy odbiorze niektórych obiektów strażacy wymagają, aby wymiar 150 metrów był spełniony w polu widzenia.
• Odległość od zewnętrznej krawędzi jezdni lub drogi wyznaczona została na maksymalnie 15 metrów.
• Jeśli hydranty zewnętrzne przeznaczone są do chronienia konkretnego obiektu, pierwszy (najbliższy) z nich umieszczony powinien być w odległości do 75 metrów od obiektu.
• Kolejne hydranty wymagane do ochrony obiektu powinny być rozmieszczone w odległości do 150 metrów od siebie.
• Hydrant zawsze powinien być odsunięty od ściany chronionego budynku na minimum 5 metrów.

Poza obszarami miejskimi odległość między hydrantami powinna być dostosowana do gęstości istniejącej i planowanej zabudowy. Przy hydrancie należy przewidzieć stanowisko czerpania wody o wymiarach zapewniających swobodny dostęp do hydrantu, a na stanowisku czerpania wody należy umieścić zakaz parkowania.

W celu łatwego otwarcia zasuwy odcinającej hydrant, odległość między trzpieniem zasuwy hydrantowej a skrajem hydrantu (podziemnego lub nadziemnego) nie może być mniejsza niż 0,8 m.

Cechy Produktowe i Dokumentacja

Hydranty zewnętrzne są produkowane z wysokiej jakości materiałów konstrukcyjnych i przemyślanym projektem, dzięki czemu są łatwe w montażu i obsłudze, działają niezawodnie przez lata, są odporne na działanie promieni UV oraz na korozję, a do tego zachowują estetyczny wygląd. Trwałe i solidne urządzenia spełniają wszystkie normy wyznaczone przez polskie i europejskie prawo.

Każdy zainstalowany hydrant zewnętrzny musi odpowiadać nie tylko regulacjom prawnym, ale również posiadać niezbędną dokumentację techniczną. Hydranty zewnętrzne, montowane na sieciach wodociągowych, muszą legitymować się co najmniej w dniu produkcji:

• aprobatą techniczną (lub Krajową Oceną Techniczną - KOT);
• atestem higienicznym Państwowego Zakładu Higieny (PZH);
• świadectwem dopuszczenia CNBOP-PIB do użytkowania w ochronie przeciwpożarowej.

Brak któregokolwiek z nich uniemożliwia wprowadzenie danego hydrantu do użytku. Określenia potrzeb w zakresie instalowania hydrantów dokonują właściwe miejscowo organy Państwowej Straży Pożarnej w ramach opiniowania projektów studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz projektów miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego.

Różnice między Hydrantem Zewnętrznym a Wewnętrznym

Hydranty wewnętrzne, montowane w obrębie budynku (najczęściej na klatkach schodowych, korytarzach czy w garażach podziemnych), mają za zadanie umożliwić natychmiastowe przystąpienie do akcji gaśniczej, zanim na miejsce dotrze straż pożarna. W praktyce spotyka się trzy podstawowe typy: DN25, DN33 oraz DN52. Pierwszy z nich, z wężem półsztywnym, znajduje zastosowanie w budynkach mieszkalnych i biurowych o niższej kategorii zagrożenia.

Hydrant zewnętrzny to punkt poboru wody zlokalizowany na zewnątrz budynku, przy drogach dojazdowych, placach lub skwerach. Przepustowość hydrantu zewnętrznego DN80 wynosi minimum 10 l/s przy ciśnieniu 0,2 MPa - to kilkukrotnie więcej niż wydajność typowego hydrantu wewnętrznego DN25, od którego wymaga się 1,0 l/s. Porównując oba rozwiązania, łatwo dostrzec, że nie konkurują ze sobą, lecz się uzupełniają. Wewnętrzny działa w pierwszych minutach pożaru, kiedy szybka reakcja zapobiega rozprzestrzenieniu ognia, natomiast zewnętrzny zapewnia stały i wydajny dopływ wody dla służb ratowniczych.

Konserwacja i Przeglądy

Obydwa rodzaje hydrantów wymagają regularnych przeglądów - co najmniej raz w roku, a dodatkowo raz na pięć lat trzeba przeprowadzić próbę ciśnieniową węża. Hydranty zewnętrzne powinny być co najmniej raz w roku poddawane przeglądom i konserwacji przez właściciela sieci wodociągowej przeciwpożarowej. W przypadku hydrantów wewnętrznych - obowiązek ten spoczywa na właścicielu lub zarządcy nieruchomości.

tags: #hydrant #zewnetrzny #rustykalny