Historia Ochotniczej Straży Pożarnej w Śmiłowicach

Ochotnicza Straż Pożarna (OSP) odgrywa kluczową rolę w zapewnianiu bezpieczeństwa lokalnym społecznościom, a jej historia często splata się z dziejami samych miejscowości. W przypadku Śmiłowic, jednostka OSP ma bogatą i długoletnią tradycję, będąc nieodłącznym elementem życia wsi.

Początki wsi Śmiłowice i powstanie OSP

Wielu mieszkańców zadaje sobie pytanie, od jak dawna istnieją Śmiłowice. Choć dokładna data powstania wsi pozostaje nieznana, wzmianka o Śmiłowicach (jako o jednej ze wsi sprzedanych przez Kazimierza II, księcia Cieszyńskiego, Aleksemu Thurzonowi w ramach księstwa Pszczyńskiego) pojawia się w dokumencie sprzedaży datowanym na 21 lutego 1517 roku. Informacje te znaleźć można w "Rocznikach Towarzystwa Przyjaciół Nauk na Śląsku".

Niezależnie od dokładnych początków samej wsi, Ochotnicza Straż Pożarna w Śmiłowicach została oficjalnie założona w 1928 roku. W tekście źródłowym wspomniano, że w "bieżącym roku" strażacy obchodzili jubileusz 85-lecia, co wskazuje na rok 2013 jako rok sporządzenia tej części materiału. Instytucja ta szybko stała się zasłużoną dla miejscowości.

Najstarsi mieszkańcy wsi twierdzą, że w Śmiłowicach straż istniała "od zawsze", czyli od zakończenia wojny, a ściślej od 1947 roku, kiedy nowi mieszkańcy na dobre osiedlili się we wsi. Jednak wiek samej remizy wskazuje, że straż pożarna działała tu także przed wojną, czyli jeszcze za czasów niemieckich. Budynek remizy powstał prawdopodobnie w latach 20. XX wieku. Usytuowanie remizy w sąsiedztwie młyna nie było przypadkowe: stanowiła ona ochronę dla najlepiej prosperującego młyna w okolicy na wypadek pożaru, a mała odległość od rzeki umożliwiała strażakom szybkie zaopatrzenie w wodę do gaszenia ognia.

Liderzy i rozwój jednostki

Historia śmiłowickiej OSP to także historia jej dowódców i członków. Pierwszym komendantem straży w Śmiłowicach był Wacław Hawro, a drugim Stanisław Zaremba. Szczególne zasługi dla jednostki położył Kazimierz Przybyło, który od 1962 roku przez 35 lat pełnił funkcję komendanta. Był on najbardziej zasłużonym komendantem tutejszej straży i podczas swej długoletniej działalności był wielokrotnie nagradzany za ofiarną służbę. W roku 2003 otrzymał najważniejsze odznaczenie pożarnicze - Medal honorowy im. Bolesława Chomicza. Po nim, od roku 1997, funkcję komendanta przejął Roman Przybyło, a następnie Grzegorz Jarosz. Wcześniej długoletnim naczelnikiem OSP w Śmiłowicach był również Ś. P. Pan Antoni Kamiński, który zmarł w 1998 roku.

Modernizacja remizy i wyposażenia

W latach 90. i późniejszych dekadach sukcesywnie prowadzono prace remontowe starej remizy. W pierwszej kolejności przeprowadzono remont drewnianej wieży, której stan groził zawaleniem; obniżono ją o kilka metrów i pomalowano. W listopadzie 2008 roku wyremontowano dach remizy, a w roku 2009 strażacy ustawili nową, 10-metrową wieżę stalową, na której została umieszczona syrena alarmowa. Ponadto w roku 2010 wymieniono drzwi remizy. Dzięki staraniom Edwarda Rembisza, w okresie pełnienia przez niego funkcji sołtysa wsi, w pobliżu remizy powstało również boisko sportowe, wzbogacając infrastrukturę społeczno-sportową w okolicy jednostki.

Mimo, że śmiłowiccy strażacy długo nie mieli profesjonalnego sprzętu, zawsze ochoczo spieszyli ludziom z pomocą. Z poświęceniem ratowali budynki, pola i ludność wsi w czasie pamiętnych wielkich powodzi w 1980 i 1997 roku. W roku 2000, w nagrodę i w dowód uznania za wysiłek włożony w ratowanie ludzkiego dobytku, śmiłowicka drużyna OSP otrzymała samochód pożarniczy Żuk, który w maju 2005 roku został wymieniony na nowszego Forda. Obecnie do oddziału straży pożarnej należy kolejne młode pokolenie Śmiłowian, a oddział OSP Śmiłowice w chwili obecnej liczy 13 członków.

Ważne wydarzenia i wyróżnienia

Działalność OSP Śmiłowice wielokrotnie była doceniana na różnych szczeblach. W ramach wizytacji kanonicznej w sobotę 17 maja 2010 roku w Remizie OSP Śmiłowice odbyło się spotkanie z księdzem Arcybiskupem. Prezes D. Gaschi powitał arcybiskupa i pozostałych gości, przedstawiając w krótkim sprawozdaniu "życie" jednostki. Naczelnik H. Kamiński oprowadził duchownego po jednostce, prezentując "kunszt strażactwa". Ksiądz Arcybiskup był mile zaskoczony prężnym działaniem OSP w tak małym sołectwie, podkreślając, że jednostka podtrzymuje stare tradycje i przekazuje je następnym pokoleniom.

W innym terminie (najprawdopodobniej w roku jubileuszu 85-lecia, czyli 2013 roku, jeśli założycielski tekst był z tego okresu) w intencji strażaków i ich rodzin w kościele odprawiona została msza święta, zaś po jej zakończeniu odbył się apel, w trakcie którego wręczono odznaczenia dla wyróżniających się druhen i druhów. W uroczystości uczestniczyli przedstawiciele władz samorządowych miasta i powiatu, poczty sztandarowe ościennych formacji ochotniczych, komendanci straży miejskiej i Państwowej Straży Pożarnej, księża i licznie zgromadzeni mieszkańcy. W imieniu władz miasta życzenia oraz czek na 3000 złotych na zakup sprzętu pożarniczego na ręce komendanta śmiłowickiej OSP Dariusza Gaschiego przekazał przewodniczący Rady Miasta Michał Rupik.

Wśród odznaczonych znaleźli się:

• Złoty Znak Związku Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej: druhowie Henryk Kamiński i Józef Świerczyna.
• Złoty Medal za Zasługi Dla Pożarnictwa: druhowie Piotr Szałowski i Cyprian Szałowski.
• Srebrny Medal za Zasługi Dla Pożarnictwa: Krystyna Michalska, Karol Kamiński, Tomasz Kamiński, Szymon Majowski i Marcin Kalisz.
• Brązowy Medal za Zasługi Dla Pożarnictwa: Paweł Skoczylas.
• Odznaka „Strażak Wzorowy”: druhowie Michał Lipiński i Michał Gaschi.
• Odznaka za wysługę lat: Jan Jabłoński - 50 lat, Henryk Kalisz - 40 lat, Gabriel Kołodziej - 40 lat, Barbara Świerczyna - 30 lat, Jadwiga Gracka - 30 lat, Cecylia Hanus - 30 lat.
• Złota Odznaka Młodzieżowych Drużyn Pożarniczych: Wiktoria Kłysz, Martyna Lipińska oraz Paweł Tomala.
• Srebrna Odznaka Młodzieżowych Drużyn Pożarniczych: Oliwia Pajonk i Wojciech Dawid.

Rys historyczny polskiego pożarnictwa

Historia ochrony przeciwpożarowej w Polsce sięga średniowiecza. Główną przyczyną pożarów miast był fakt, że większość zabudowań, także obronnych, wznoszono z drewna. Na wsiach drewniane domy często kryto słomą, a brak kominów powodował, że dym z paleniska rozchodził się po całej izbie, uchodząc przez nieszczelny dach. Niszczycielska siła pożarów spowodowała, że w miastach zaczęto tworzyć pierwsze przepisy przeciwpożarowe, tzw. „porządki ogniowe”. Pierwszym polskim miastem, które uchwaliło takie przepisy, był Kraków w 1374 roku.

Z czasem władze miejskie zaczęły wyposażać miasta w narzędzia przeciwpożarowe oraz wyznaczać osoby do kierowania akcją gaszenia. Wprowadzono przepisy zobowiązujące mieszkańców do posiadania w każdym obejściu narzędzi ratowniczych: drabin, osęk, wiader, konewek i sikawek. Dużo uwagi zagadnieniom ochrony przeciwpożarowej poświęcił pisarz Andrzej Frycz Modrzewski, sekretarz króla Zygmunta Starego, który jako pierwszy opracował zasady nowożytnego pożarnictwa, zawarte w czwartej księdze jego dzieła „O poprawie Rzeczypospolitej”, wydanego w 1551 roku. Apelował w nim m.in.: „Każdy gospodarz u domu swego niech ma drabinę i osękę albo hak na długim drągu do rozrywania domów. Niech ma prześcieradło albo chustę na długiej tyczy, którą by rozmoczywszy ogień gaszono.” Jego idea powoływania w miastach oddziałów straży ogniowej o wiele lat wyprzedziła swą epokę.

Przełom XVII i XVIII wieku przyniósł pierwsze próby zorganizowania obrony przeciwpożarowej w postaci zawodowych i ochotniczych straży pożarnych. Pierwsze zawodowe straże pożarne powstały w Wiedniu (1685) i Paryżu (1716). Na ziemiach polskich pierwsza zawodowa straż ogniowa została powołana w 1752 roku w Ostrowie Wielkopolskim przez marszałka koronnego Franciszka Bielińskiego. Mimo oporów władz zaborczych ruch strażacki rozwijał się we wszystkich zaborach. W małych miasteczkach i wsiach powstawały i działały ochotnicze straże pożarne.

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, Bolesław Chomicz pracował nad zjednoczeniem ruchów strażackich z trzech zaborów. We wrześniu 1921 roku odbył się zjazd zjednoczeniowy, na którym powołano Główny Związek Straży Pożarnych RP, a jego pierwszym prezesem został Bolesław Chomicz. W tym okresie ochotnicze straże pożarne stały się swoistymi szkołami wychowania patriotycznego i obywatelskiego. Ich zakres działania rozszerzył się z walki z pożarami na walkę z powodziami, zapobieganie nieszczęściom, a także pełnienie służby porządkowej oraz funkcji społeczno-kulturowych.

Po II wojnie światowej, w roku 1956, powołano Związek Ochotniczych Straży Pożarnych oraz uznano go za stowarzyszenie wyższej użyteczności publicznej. Umożliwiło to tej organizacji podjęcie na nowo wszechstronnej działalności przeciwpożarowej i społecznej. Od tego czasu OSP przeszły wiele przeobrażeń organizacyjnych i technicznych, jednak ich działalność wciąż bazuje na pracy społecznej członków.

tags: #ile #istnieje #remiza #w #smilowicach