Indywidualna racja żywnościowa OSP: Zasady przyznawania i charakterystyka

Racje żywnościowe kojarzą się głównie z wojskiem, wyprawami survivalowymi czy górskimi wędrówkami. Racją żywnościową można nazwać każdy zestaw produktów spożywczych, który jest przeznaczony do spożycia przez jedną osobę jako pojedynczy posiłek lub zestaw dań na cały dzień. Zestaw taki pokrywa najczęściej dzienne zapotrzebowanie kaloryczne jednego dorosłego człowieka. Są jednak także mniejsze racje MRE (z ang. Meal, Ready to Eat), które stanowić mogą jeden posiłek. Mniejsze racje mają pewną przewagę, ponieważ są to oddzielne, szczelnie zamknięte opakowania i chcąc zjeść tylko jeden posiłek, otwiera się pojedyncze opakowanie racji żywnościowej, a pozostałe zostają dalej szczelnie zamknięte, zachowując właściwości wodoodporne. Duże racje bojowe są bardziej opłacalne finansowo, więc jeśli budżet jest czynnikiem decydującym, warto kupić racje całodobowe - jedno opakowanie na jeden dzień dla dorosłego człowieka.

Racje żywnościowe najczęściej można znaleźć pod nazwą wojskowych lub polowych, co nie oznacza, że sprawdzają się one jedynie w przypadku żołnierzy, choć takie było ich pierwotne przeznaczenie. Z gotowych zestawów żywnościowych bardzo często korzystają podróżnicy, himalaiści, fani survivalu i preppersi. Dla każdego, kto bierze udział w konfliktach zbrojnych i działaniach terenowych, najlepszym wyborem są racje dedykowane żołnierzom. Produkty w nich zawarte są starannie wyselekcjonowane, mają bardzo długi termin przydatności do spożycia i są zapakowane w szczelne, wodoodporne opakowania. Ich waga i rozmiar są niewielkie, co ułatwia przenoszenie w plecaku. Ich zaletą jest również to, że nie wymagają żadnych dodatkowych akcesoriów, ponieważ wszystko, co jest niezbędne do przygotowania ciepłego posiłku, znajduje się w opakowaniu. Skład racji żywnościowych może się od siebie różnić, zawsze jednak musi to być żywność długoterminowa, stosunkowo łatwa do przyrządzenia i taka, która zawiera niezbędne składniki odżywcze.

Racje żywnościowe dla Państwowej i Ochotniczej Straży Pożarnej

Racja żywnościowa Państwowej Straży Pożarnej (PSP) to zestaw trzech indywidualnych posiłków przeznaczonych do użycia podczas akcji Straży Pożarnej. Racje przeznaczone dla Straży są bardzo rzadkie na świecie; polskie są jednymi z niewielu. Są skonstruowane podobnie jak wojskowe racje typu S-R i S, ale nie są identyczne. Dostarcza je ta sama firma Arpol, która produkuje racje wojskowe. Szczególnie polecane są polskie racje MRE firmy Arpol.

Przykładowy skład racji PSP

W składzie racji żywnościowej PSP można znaleźć zróżnicowane produkty:

• Pieczywo chrupkie: Dobre i zdrowsze od pszennego, choć lekko klei się do zębów.
• Mielonka wieprzowa (produkcji Sokołowa): Grubo mielona, dość tłusta, z możliwością doprawienia załączonym pieprzem.
• Dżem wiśniowy: Wysokosłodzony, ale z wyraźnym, owocowym smakiem.
• Zupa w proszku (produkcji czeskiej): „Czysta” zupa, bez dodatkowych składników stałych.
• Danie główne: Wymaga podgrzewania przez 12 minut. Podgrzewacz jest wydajny, choć brakuje kartonowej osłony izolującej ciepło. Biała warstwa w daniu to często zestalona skrobia z ryżu, a nie tłuszcz. W składzie jest trochę mięsa i warzyw, ale większość to ryż, co daje mięsny, lecz łagodny smak.
• Danie kolacyjne: Jest to okrojona wersja militarna, bez przystawek w stylu pasztetu czy mielonki. Przykładem jest bogracz, zawierający 29% wołowiny, ziemniaki i makaron łazanki, dostarczający 467 kalorii. Jest to rodzaj rzadkiego gulaszu ze sporymi kawałkami wołowiny, przyjemny w smaku, wymagający jednak doprawienia solą i pieprzem, a najlepiej ostrą papryką lub kruszonym chilli.

Racja nie dostanie stopnia wojskowego, ponieważ jest cywilna, a poszczególne części pochodzą z innych menu.

Zasady przyznawania wyżywienia strażakom ratownikom OSP

Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA) przedstawiło interpretację przepisów ustawy o ochotniczych strażach pożarnych, dotyczącą zapewniania wyżywienia strażakom ratownikom OSP. W odpowiedzi na interpelację podsekretarz stanu w MSWiA Wiesław Leśniakiewicz doprecyzował, że kluczowy jest całkowity czas trwania działań, a nie indywidualny udział poszczególnych strażaków. Resort podkreślił również, że obowiązek ten dotyczy wyłącznie strażaków ratowników OSP, czyli osób uprawnionych do udziału w działaniach ratowniczych na mocy art. 8 ustawy o OSP.

Obowiązki Gmin i PSP

• Obowiązek gmin: Wójtowie gmin województwa łódzkiego zgłaszali wątpliwości dotyczące stosowania art. 10 ust. 1 pkt 5 ustawy o ochotniczych strażach pożarnych, który nakłada na gminy obowiązek zapewnienia wyżywienia strażakom ratownikom OSP podczas działań ratowniczych, szkoleń i ćwiczeń. Gmina realizuje to zadanie w ramach posiadanych sił i środków, a więc w granicach swoich możliwości finansowych i organizacyjnych.
• Rola Państwowej Straży Pożarnej: MSWiA zwróciło uwagę, że PSP może - choć nie ma takiego obowiązku - zapewnić wyżywienie druhom OSP uczestniczącym w akcjach ratowniczych, jeżeli pozwalają na to warunki organizacyjne i finansowe.
• Rozliczanie kosztów: W przypadku udziału jednostek OSP spoza terenu gminy koszty wyżywienia mogą być rozliczane zgodnie z § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 17 lipca 1998 r. MSWiA zaleciło, by samorządy uzgadniały kwestie związane z wyżywieniem strażaków z właściwymi komendami powiatowymi PSP. Taka współpraca ma pozwolić uniknąć nieporozumień i usprawnić zabezpieczenie potrzeb uczestników akcji ratowniczych.

Regulacje prawne dotyczące wyżywienia

Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 11 grudnia 1997 r. w sprawie długotrwałych akcji ratowniczych, szczegółowych norm, zasad i warunków otrzymywania wyżywienia w czasie tych akcji oraz ćwiczeń lub szkolenia przez strażaków Państwowej Straży Pożarnej lub inne osoby biorące w nich udział, a także przypadków, w których wypłaca się równoważnik pieniężny w zamian za przysługujące wyżywienie, za długotrwałe akcje ratownicze uważa się m.in. te, podczas których konieczne jest zapewnienie wyżywienia.

• Prawo do wyżywienia: Bezpłatne wyżywienie według normy „SZ” (zasadnicza-szkolna) przysługuje w naturze strażakom i innym osobom biorącym udział w długotrwałej akcji ratowniczej (§ 5 pkt 1 rozporządzenia). Rozporządzenie nie podaje definicji legalnej strażaka, jednak w świetle art. 1 ust. 3 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej z dnia 24 sierpnia 1991 r., strażakiem jest funkcjonariusz pożarnictwa pełniący służbę w Państwowej Straży Pożarnej. Ważne jest, że bezpłatne wyżywienie przysługuje także "innym osobom", co oznacza, że katalog osób uprawnionych nie jest zamknięty i obejmuje każdego uczestniczącego w długotrwałej akcji ratowniczej.
• Norma wyżywienia: Zasadnicza norma wyżywienia określa ilość środków spożywczych przysługujących na jedną osobę w ciągu jednej doby. Składniki rzeczowe tej normy określa załącznik do rozporządzenia.
• Czas i forma wydawania posiłków: Strażacy OSP, którzy biorą udział w długotrwałych akcjach ratowniczych, otrzymują pierwszy posiłek po 6 godzinach działań, w wysokości do 60% przysługującej normy wyżywienia. W przypadku przedłużenia czasu trwania akcji powyżej 8 godzin otrzymują uzupełnienie do pełnej normy wyżywienia oraz dodatek uzupełniający. Wartość całodobowego wyżywienia nie może przekroczyć wysokości normy wyżywienia uwzględniającej dodatek uzupełniający. Wyżywienie w formie suchego prowiantu można wydawać członkom OSP w sytuacjach, gdy przygotowanie gorącego posiłku jest niemożliwe, jednak nie dłużej niż przez 24 godziny.
• Finansowanie: Przepisy rozporządzenia nie określają wprost, kto finansuje bezpłatne wyżywienie członków OSP za udział w długotrwałych akcjach ratowniczych oraz ćwiczeniach i manewrach. W związku z tym, zgodnie z art. 32 ust. 2 ustawy o ochronie przeciwpożarowej, koszty zapewnienia gotowości bojowej ochotniczej straży pożarnej ponosi gmina. Bezpłatne wyżywienie członków OSP powinna więc finansować gmina, na terenie której siedzibę ma dana OSP. Gmina może jednak uznać, że nie posiada środków finansowych i odmówić finansowania lub obniżyć wysokość środków finansowych przekazanych na inne cele.

Tworzenie indywidualnych racji żywnościowych

Na rynku dostępny jest duży wybór alternatyw dla gotowych racji żywnościowych, takich jak liofilizaty, konserwy wojskowe czy też żywność sucha. Liofilizaty są bardzo popularnym rozwiązaniem wśród turystów, oferując wiele potraw i smaków, szczególnie polecane do celów turystycznych, jeśli dysponujemy odpowiednimi akcesoriami.

Konserwy to popularne i stosunkowo tanie jedzenie z długim terminem przydatności (do 2 lat po dacie produkcji). Stalowe puszki są wytrzymałe na uszkodzenia, co czyni je odpowiednimi do zabrania w trudne warunki, choć kilka puszek w plecaku to spory dodatkowy ciężar. Suszona wołowina, przekąski wysokoenergetyczne oraz suchary i chleby wojskowe to dobry przykład suchych racji żywnościowych, które mogą stanowić osobny zestaw lub uzupełnienie racji bojowych. Popularnym przykładem suchych racji żywnościowych jest Seven Oceans, uznane racje na tratwach ratunkowych i statkach, często zabierane przez fanów survivalu i bushcraftu.

Jeśli preferujesz jedzenie lepszej jakości i chcesz mieć wpływ na to, co znajduje się w dobowym zestawie, najlepszym wyborem jest stworzenie indywidualnych racji żywnościowych, które pokryją Twoje zapotrzebowanie kaloryczne na cały dzień. Na taki zestaw może składać się na przykład:

• jedno opakowanie potrawy liofilizowanej,
• paczka suszonej wołowiny,
• żywność konserwowa (fasolka, gulasz, zupa),
• czekolada, batony energetyczne,
• paczka sucharów specjalnych lub chleb z długim terminem przydatności,
• saszetki z kawą rozpuszczalną.

Klasyczne konserwy można zastąpić tymi z potrawami restauracyjnymi, np. Ed Red, które są droższe, ale smaczniejsze. Do zestawu można także dorzucić dżem i miód - w zależności od upodobań. Podczas kompletowania racji żywnościowych należy także zwracać uwagę, czy potrzebne są dodatkowe akcesoria do spożycia posiłku. Najbardziej uniwersalne są konserwy i sucha żywność gotowa do spożycia w każdej chwili.

tags: #indywidualna #racja #zywnosciowa #po #jakim #czasie