W przypadku zaistnienia zdarzenia losowego, takiego jak pożar, wypadek czy klęska żywiołowa, obywatele oraz instytucje często potrzebują informacji o działaniach podjętych przez jednostki straży pożarnej. Niniejszy artykuł omawia zasady wydawania zaświadczeń ze zdarzeń, proces przekazywania miejsca zdarzenia przez kierującego działaniem ratowniczym, a także możliwości uzyskania wsparcia z pomocy społecznej dla osób poszkodowanych.
Zaświadczenia ze Zdarzeń z Udziałem Straży Pożarnej
Procedura Uzyskiwania Zaświadczeń
Zaświadczenia ze zdarzeń, w których brały udział jednostki straży pożarnej, wydawane są na bieżąco, zazwyczaj od poniedziałku do piątku w godzinach pracy komend. W przypadku dostarczenia dokumentów drogą pocztową, zaświadczenia odsyłane są za pośrednictwem Poczty Polskiej, na adres korespondencyjny wnioskodawcy, z zachowaniem terminów administracyjnych wynikających z Ustawy Kodeks Postępowania Administracyjnego (Dz. U. z 1960 r. Nr 30, poz. 168 z późn. zm.).
Kto Może Uzyskać Zaświadczenie?
Zaświadczenie o pożarze lub innym miejscowym zagrożeniu (np. wypadek) może uzyskać każda pełnoletnia osoba, będąca właścicielem lub uczestnikiem zdarzenia. W celu jego otrzymania należy zgłosić się ze stosownym podaniem do właściwej Komendy Miejskiej lub Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej.
Opłaty i Wymagane Dokumenty
- Obowiązek uiszczenia opłaty skarbowej ciąży na osobach fizycznych, osobach prawnych i jednostkach organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, wymienionych w Ustawie z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (tj. Dz. U. z 2019 r., poz. 1000 z późn. zm., oraz Dz.U. z 2020 r. poz. 1546).
- Składający wniosek zobowiązany jest dołączyć dowód zapłaty należnej opłaty skarbowej albo uwierzytelnioną kopię dowodu zapłaty, nie później niż w ciągu trzech dni od chwili powstania obowiązku jej zapłaty. Dowód zapłaty albo jego uwierzytelnioną kopię pozostawia się w aktach sprawy.
- Wysokość opłaty skarbowej za zaświadczenie wynosi 17 zł. Opłatę należy uiścić na konto właściwego urzędu miasta lub gminy.
Informacje dla Zakładów Ubezpieczeniowych
Komendy Państwowej Straży Pożarnej udzielają nieodpłatnie zakładom ubezpieczeniowym informacji o zdarzeniach. Podstawą prawną jest art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o działalności ubezpieczeniowej (Dz. U. z 2015 r. poz. 1207 z późn. zm.).
Przekazanie Miejsca Zdarzenia przez Kierującego Działaniem Ratowniczym (KDR)
Sens i Podstawy Prawne Przekazania
Dokument potwierdzający przekazanie miejsca zdarzenia jest powszechnie znany wśród strażaków w całej Polsce. Jego regulacje są określone w Rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 3 lipca 2017 r. w sprawie szczegółowej organizacji krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego. W tym Rozporządzeniu zamieszczony jest również aktualny wzór tego dokumentu.
Dokument ten zgodnie z obowiązującym prawem wyznacza koniec kierowania działaniami ratowniczymi, pod warunkiem obecności na miejscu zdarzenia osoby przewidzianej w przepisach, która potwierdza przekazanie. Zasadniczo przekazanie miejsca zdarzenia nie dotyczy osób poszkodowanych; po udzieleniu im pomocy i przejęciu ich przez służby medyczne, sporządzany jest inny dokument, np. karta udzielonej Kwalifikowanej Pierwszej Pomocy.
Jeżeli działania ratownicze dotyczyły oprócz osób również mienia, zwierząt czy nieruchomości, konieczne jest przekazanie miejsca zdarzenia protokołem. Należy pamiętać, że zarządzenia kierującego działaniem ratowniczym (KDR) związane z korzystaniem z praw opisanych w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 4 lipca 1992 roku w sprawie zakresu i trybu korzystania z praw przez kierującego działaniem ratowniczym, mają moc decyzji administracyjnej z rygorem natychmiastowej wykonalności, zgodnie z Kodeksem Postępowania Administracyjnego. Skorzystanie z tych praw powinno być odnotowane w raporcie KDR lub sporządzone w formie decyzji.
Powszechnie stosowanym rozwiązaniem jest zamieszczenie zarządzeń KDR, podjętych decyzji, zakazów czy zaleceń w potwierdzeniu przekazania miejsca objętego działaniem ratowniczym. Osoba podpisująca potwierdzenie kwituje zapoznanie się z uwagami, co jest istotne w przypadku niezrealizowania zaleceń, ponieważ przyjmuje na siebie odpowiedzialność za takie zachowanie. Korzystanie z praw KDR odbywa się jednak tylko w okolicznościach wystąpienia stanu wyższej konieczności.
Przykładem uzasadnionego działania jest wydanie zakazu użytkowania urządzeń spalinowych do czasu ich sprawdzenia i naprawy w przypadku zatrucia tlenkiem węgla mieszkańców. Jest to uzasadnione, ponieważ występuje niebezpieczeństwo rzeczywiste i bezpośrednie, skierowane przeciwko życiu i zdrowiu mieszkańców. Zgodnie z zasadą subsydiarności, poświęcenie jednego dobra w celu ratowania drugiego (w tym przypadku życia i zdrowia) jest jedynym wyjściem, a zgodnie z zasadą proporcjonalności dobro ratowane przedstawia wartość większą od poświęcanego.
Adresaci Przekazania
Po zakończeniu działań ratowniczych niezwykle istotne jest przekazanie miejsca zdarzenia, zaleceń czy zakazów odpowiedniej osobie. Miejsce zdarzenia można przekazać:
- Właścicielowi, zarządcy, użytkownikowi danego obiektu lub terenu.
- Przedstawicielowi organu administracji rządowej lub samorządu terytorialnego.
- Policji lub Straży Gminnej (Miejskiej), zwłaszcza gdy właściciel lub użytkownik jest niedostępny.
W przypadku mienia należącego do Skarbu Państwa zasadne jest przekazanie miejsca zdarzenia właściwej miejscowo władzy samorządowej (Burmistrz, Wójt lub jego przedstawiciel) lub organom władzy państwowej. Prawo zezwala na odstąpienie od czynności przekazania miejsca zdarzenia w przypadku braku osoby uprawnionej. Jednak w praktyce, w sytuacjach budzących obawy o realizację zaleceń, strażacy często wspomagają się innymi służbami, np. Policją czy Strażą Gminną, w celu zabezpieczenia miejsca i powiadomienia właściwych osób.
Zgodnie z aktualnym porozumieniem między Komendantem Głównym PSP a Generalną Dyrekcją Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA), podczas działań na drogach pod nadzorem GDDKiA, KDR jest zobowiązany do sporządzenia odpowiedniego potwierdzenia i wypisania zaleceń, a adresatem jest zarządca drogi, przedstawiciel GDDKiA. W przypadku dróg niższej kategorii miejsce powinno zostać przekazane zarządcy tejże drogi.
Co Należy Przekazać?
Potwierdzenie przekazania powinno zostać sporządzone wobec terenu, obiektu czy mienia objętego działaniem ratowniczym. Może to być szeroki zakres, np. dom, mieszkanie, budynek gospodarczy, jezdnia, pojazd, drzewo, maszyna budowlana, rolnicza, łąka, pole uprawne itp. W przypadku wątpliwości co do obiektu działań, można skonsultować się z właściwym Stanowiskiem Kierowania, a także skorzystać z Zasad Ewidencjonowania Zdarzeń w SWD PSP, które wyczerpująco objaśniają, co powinno być wskazane jako obiekt działań.
Przykładową trudną sytuacją jest wypadek w ruchu drogowym. Osoby poszkodowane przekazuje się Zespołowi Ratownictwa Medycznego, drogę zarządcy, a pojazdy właścicielom i Policji. W przypadku zderzenia wielu pojazdów, przekazanie Policji wszystkich pojazdów jednym protokołem do czasu zakończenia ich czynności jest właściwe, jeśli nie ma właścicieli na miejscu lub Policja nadal prowadzi czynności. Jeśli na miejscu jest właściciel lub użytkownik pojazdu, na którym prowadzono działania, to należy mu go przekazać. W przypadku samych dróg wojewódzkich, powiatowych czy gminnych, kontakt z zarządcą jest często utrudniony, zwłaszcza poza godzinami urzędowania. W takich sytuacjach strażacy usuwają zagrożenia chemiczno-ekologiczne z jezdni, informują Stanowisko Kierowania o braku zarządcy i mogą zwrócić się do Policji z prośbą o późniejszy kontakt z zarządcą drogi, szczególnie przy uszkodzeniach infrastruktury. W przypadku stwierdzenia niebezpieczeństwa dla użytkowników drogi, należy rozważyć jej zamknięcie po konsultacji z Policją.
Zalecenia i Zakazy Kierującego Działaniem Ratowniczym
Zalecenia czy uwagi zawarte w potwierdzeniu przekazania są często kluczowe dla bezpieczeństwa użytkowników czy mieszkańców. Należy w nich sformułować najważniejsze zalecenia lub zakazy. Chociaż straż pożarna nie ma faktycznego wpływu na realizację tych zaleceń po zakończeniu działań, osoba podpisująca potwierdzenie przyjmuje na siebie odpowiedzialność za ich przestrzeganie, będąc poinformowaną o potencjalnych zagrożeniach. Należy jednak pamiętać, że nie jest konieczne formułowanie uwag w każdej sytuacji czy w każdym protokole; istotne jest samo przekazanie, które równa się zakończeniu działań ratowniczych i przekazaniu odpowiedzialności za obiekt. Kierowanie działaniami ratowniczymi ustaje w momencie przekazania odpowiedzialności.
Dobrą praktyką jest zalecenie dozorowania miejsca zdarzenia, co jest potrzebne w większości sytuacji i ma na celu wyczulenie osoby przejmującej na wypadek ponownego zagrożenia. Straż pożarna nie ma możliwości fizycznej kontroli obiektów czy mienia objętego działaniami po ich zakończeniu. Odpowiedzialność tę należy skierować na właściciela, użytkownika, a w wyjątkowych sytuacjach na inne służby, zwłaszcza gdy obiekt jest objęty czynnościami prokuratorskimi i będzie dozorowany przez Policję.
W województwie łódzkim, dla przykładu, wprowadzono wewnętrzne zalecenia dotyczące zdarzeń z tlenkiem węgla, gdzie w potwierdzeniu przekazania zawarty jest zapis: „zakaz użytkowania przewodów i urządzeń spalinowych do czasu przeglądu tych urządzeń przez uprawnione organy”. Warto wykorzystać to zdanie, dodając wyjaśnienia, iż najlepiej będzie wezwać kominiarza do przeglądu urządzeń, a w razie wystąpienia objawów zatrucia tlenkiem węgla lub zadymienia - powiadomić straż pożarną. W przypadku wątpliwości co do samego druku potwierdzenia, powinna zostać sporządzona decyzja KDR, jednak potwierdzenie przekazania jest wystarczającym dokumentem. Ważne jest, aby oprócz sporządzenia protokołu, poświęcić chwilę na wyjaśnienie osobie przejmującej odpowiedzialność czy zalecenia, oraz ewentualne konsekwencje ich niedotrzymania.
Staranność przy wypełnianiu dokumentacji jest niezwykle ważna, ponieważ dokumentacja jest przechowywana przez długi czas i może być jedynym argumentem KDR w przypadku dochodzeń czy spraw sądowych, nawet po wielu latach. Warto zapoznać się z dokumentem „Zasady ewidencjonowania zdarzeń w systemie wspomagania decyzji PSP”, który zawiera szczegółowe wytyczne dotyczące sporządzania informacji ze zdarzeń.
Pomoc Społeczna po Zdarzeniu Losowym
Zasiłek Celowy z Tytułu Zdarzenia Losowego
Zgodnie z art. 40 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 r., poz. 930 z późn. zm.), osobie albo rodzinie, która poniosła straty w wyniku zdarzenia losowego (np. pożar, powódź, silne wiatry), może być przyznany zasiłek celowy na pokrycie strat.
Zasiłek ten przyznawany jest na zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych, takich jak zakup żywności, leków, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, wykonanie drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, czy opłaty za mieszkanie. Należy podkreślić, że zasiłek celowy nie ma charakteru odszkodowawczego i nie może być traktowany jako rekompensata za straty spowodowane zdarzeniem losowym; ma on jedynie umożliwić przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych i zminimalizować poniesione straty.
Jak Uzyskać Pomoc?
W celu uzyskania pomocy należy zgłosić się do właściwego Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej (MG-OPS), osobiście lub telefonicznie w godzinach pracy (zazwyczaj od poniedziałku do piątku). Niezbędne jest dołączenie dokumentu potwierdzającego fakt zaistnienia zdarzenia losowego, klęski żywiołowej lub ekologicznej. W przypadku pożaru może być nim np. zaświadczenie wydane przez Państwową Straż Pożarną.
Świadczenie to jest przyznawane w ramach uznania administracyjnego. Kwota zasiłku ustalana jest odpowiednio do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, przy uwzględnieniu możliwości finansowych ośrodka. Zasiłek celowy z tytułu zdarzenia losowego lub klęski żywiołowej jest świadczeniem o charakterze jednorazowym, przyznawanym w terminie do 30 dni od dnia złożenia wniosku. Wydanie decyzji w sprawie przyznania pomocy finansowej bądź rzeczowej poprzedza wywiad środowiskowy przeprowadzany przez pracownika socjalnego z zainteresowanym w miejscu zamieszkania.
Pomoc społeczna jest instytucją mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Warto pamiętać, że w przypadku, gdy osoba uprawniona nie rozliczy poniesionych wydatków (np. nie przedstawi rachunków lub faktur) albo przeznaczy pomoc na wydatki niezgodne z celem, na jaki została ona udzielona, może to prowadzić do konsekwencji.
tags: #informacja #o #zdarzeniu #losowym #osp