Obowiązki inspektora ochrony przeciwpożarowej

Obowiązki pracodawcy związane z ochroną przeciwpożarową są szerokie i obejmują zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy oraz podejmowanie działań zapobiegających powstawaniu i rozprzestrzenianiu się pożarów. W realizacji tych zadań pracodawcę wspiera inspektor ochrony przeciwpożarowej. Osoba zatrudniona na tym stanowisku musi spełniać określone wymagania w zakresie wykształcenia i uprawnień, które zdobywa się po ukończeniu stosownych szkoleń.

Podstawy prawne i rola inspektora ochrony przeciwpożarowej

Zgodnie z art. 209¹ ustawy Kodeks pracy, pracodawca jest zobowiązany zapewnić środki niezbędne do udzielania pierwszej pomocy w nagłych wypadkach, zwalczania pożarów i ewakuacji pracowników, a także wyznaczyć do tych zadań odpowiednie osoby. Obowiązki wynikające z przepisów ustawy o ochronie przeciwpożarowej oraz licznych aktów wykonawczych wymuszają na pracodawcy (działającym również jako właściciel, zarządca, użytkownik budynku, obiektu budowlanego lub terenu) konieczność zatrudnienia pracownika odpowiedzialnego za wykonywanie określonych czynności z zakresu ochrony przeciwpożarowej.

Przepisy nie określają wprost wszystkich praw i obowiązków inspektora ochrony przeciwpożarowej. Prawodawca określił w art. 4 ust. 1 ustawy o ochronie przeciwpożarowej, co powinien robić właściciel budynku, obiektu budowlanego lub terenu, aby zapewnić ochronę przeciwpożarową. W realizacji tych czynności pracodawcę może wspierać inspektor ochrony przeciwpożarowej.

Kluczowe zadania i odpowiedzialność inspektora

Do zadań osób pracujących w zawodzie inspektora ochrony przeciwpożarowej należy między innymi:

• Uczestniczenie w przygotowaniu nowej lub aktualizowaniu istniejącej instrukcji bezpieczeństwa pożarowego dla obiektu budowlanego.
• Okresowe organizowanie próbnych ewakuacji pracowników.
• Zgłaszanie wniosków o usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w zakresie wymagań przeciwpożarowych.
• Występowanie do pracodawcy o ukaranie pracowników, którzy swoim zachowaniem stwarzają zagrożenie pożarowe.

Inspektor ochrony przeciwpożarowej, jako osoba posiadająca kwalifikacje, nadzoruje przestrzeganie przepisów ochrony przeciwpożarowej, wymagań techniczno-budowlanych, instalacyjnych i technologicznych. Czuwa nad realizacją obowiązkowych przeglądów technicznych, konserwacji oraz napraw urządzeń przeciwpożarowych. Przygotowuje budynek do prowadzenia akcji ratowniczej i sprawnej ewakuacji ludzi w czasie pożaru.

Wymagania kwalifikacyjne i uprawnienia

Osoby niezatrudnione w jednostkach ochrony przeciwpożarowej, wykonujące czynności w zakresie ochrony przeciwpożarowej, powinny posiadać co najmniej wykształcenie średnie lub średnie branżowe i uprawnienia inspektora ochrony przeciwpożarowej lub kwalifikacje do wykonywania zawodu technika pożarnictwa. Uprawnienia te nabywa się na okres pięciu lat po ukończeniu odpowiedniego szkolenia.

Szkolenia inspektorów ochrony przeciwpożarowej oraz szkolenia aktualizujące prowadzone są przez szkoły, ośrodki szkolenia i instytuty badawcze Państwowej Straży Pożarnej, a także Wojskową Ochronę Przeciwpożarową w przypadku szkoleń na potrzeby podmiotów podległych Ministrowi Obrony Narodowej.

Przepisy ustanawiają inne wymagania wobec osób, które będą wykonywały czynności z zakresu ochrony przeciwpożarowej, polegające na zapobieganiu powstawania i rozprzestrzeniania się pożaru. Zgodnie z art. 4 ust. 2a ustawy, czynności te należy zlecać osobom posiadającym tytuł zawodowy inżyniera pożarnictwa, magistra inżyniera pożarnictwa lub inżyniera z odpowiednim dyplomem ukończenia studiów w Szkole Głównej Służby Pożarniczej lub Akademii Pożarniczej.

Zmiany prawne i ich wpływ na rolę inspektora

Ustawa z dnia 5 sierpnia 2015 r. o zmianie ustaw regulujących warunki dostępu do wykonywania niektórych zawodów i czynności z zakresu ochrony przeciwpożarowej wprowadziła istotne zmiany w przepisach dotyczących kwalifikacji i szkoleń. Obecnie uprawnienia inspektora ochrony przeciwpożarowej nabywa się na okres 5 lat, w wyniku ukończenia szkolenia inspektorów ochrony przeciwpożarowej lub szkolenia aktualizującego. Czas ten liczony jest od dnia wystawienia zaświadczenia o ukończeniu szkolenia.

Najistotniejszym z punktu widzenia obecnych i przyszłych inspektorów jest zapis dotyczący obowiązku ukończenia szkolenia aktualizującego w okresie ważności nabytych uprawnień. Niespełnienie tego wymogu skutkuje koniecznością ponownego ukończenia "pełnego" szkolenia inspektorów ochrony przeciwpożarowej.

Programy szkoleń opracowuje i zatwierdza komendant główny Państwowej Straży Pożarnej. Opłata za szkolenie wynosi do 50% kwoty przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku kalendarzowym poprzedzającym szkolenie.

Organizacja ochrony przeciwpożarowej w praktyce

Pracodawca musi zapewnić bezpieczne i higieniczne warunki pracy, co obejmuje również działania na rzecz ochrony przeciwpożarowej. Choć przepisy nie wymagają bezwarunkowego zatrudniania inspektora ochrony przeciwpożarowej na etat, pracodawca może powierzyć obowiązki z zakresu ochrony ppoż. osobie posiadającej odpowiednie kwalifikacje lub wyspecjalizowanej firmie zewnętrznej.

Zawarcie umowy z firmą zewnętrzną specjalizującą się w ochronie przeciwpożarowej może być korzystne dla pracodawcy, zapewniając dostęp do wiedzy specjalistycznej, doradztwa oraz odciążenie działu administracji. Firma taka może przeprowadzić audyt dotychczasowych działań w zakresie ochrony ppoż., ocenić zgodność obiektu z przepisami i pomóc we wdrożeniu instrukcji bezpieczeństwa pożarowego.

Przygotowanie instrukcji bezpieczeństwa pożarowego jest wymagane dla obiektów użyteczności publicznej, zamieszkania zbiorowego, produkcyjnych, magazynowych oraz inwentarskich. Celem cyklicznych ćwiczeń ewakuacyjnych jest ocena warunków i organizacji ewakuacji, a także wyrabianie wśród użytkowników budynku właściwych odruchów w przypadku alarmu pożarowego.

tags: #inspektor #przeciwpozarowy #obowiazek