Artykuł zbiera różne informacje dotyczące polskiej straży pożarnej, zarówno Państwowej Straży Pożarnej (PSP), jak i Ochotniczej Straży Pożarnej (OSP), a także odnosi się do osób związanych ze służbami pożarniczymi. Materiał dotyczy uroczystości, reform administracyjnych wpływających na strukturę PSP, sylwetek znaczących komendantów oraz działalności społecznej i medialnej.
Uroczystości i zmiany personalne w PSP
19 stycznia 2024 roku w Komendzie Miejskiej PSP w Płocku odbyła się uroczysta zbiórka. Miała ona na celu uhonorowanie przejścia na emeryturę Komendanta Miejskiego PSP w Płocku st. bryg. Adama Dobrosielskiego oraz przekazanie obowiązków na tym stanowisku st. bryg. Jackowi Starczewskiemu. Po złożeniu meldunku przez dowódcę uroczystości i odczytaniu decyzji o odwołaniu oraz powierzeniu pełnienia obowiązków, st. bryg. Adam Dobrosielski pożegnał się ze sztandarem i zameldował o zdaniu obowiązków. Zastępca Mazowieckiego Komendanta Wojewódzkiej Państwowej Straży Pożarnej, st. bryg. Rafał Zimochocki, podziękował odchodzącemu za 35-letnią nienaganną służbę.
St. bryg. mgr inż. Adam Dobrosielski urodził się w 1969 roku w Działdowie. Służbę na rzecz ochrony przeciwpożarowej rozpoczął w 1988 roku jako podchorąży w Szkole Głównej Służby Pożarniczej w Warszawie. Po studiach, 1 sierpnia 1993 roku, podjął służbę stałą w Jednostce Ratowniczo-Gaśniczej Państwowej Straży Pożarnej w Żurominie. W 1999 roku, w wyniku reformy administracyjnej, objął stanowisko Dowódcy Jednostki Ratowniczo-Gaśniczej w Komendzie Powiatowej PSP w Żurominie, a od 2004 roku pełnił funkcję Komendanta Powiatowego. 1 lutego 2022 roku został powołany na stanowisko Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w Płocku. W ciągu 35 lat służby kierował licznymi działaniami ratowniczo-gaśniczymi, w tym brał udział w gaszeniu pożaru lasów w Kuźni Raciborskiej, likwidował pożary obiektów ferm drobiu, zwalczał ogniska ptasiej grypy, dowodził akcją podczas katastrofy budowlanej w Kuczborku oraz usuwał skutki powodzi w Chojnowie. Aktywnie współpracował z władzami rządowymi i samorządowymi, pozyskując środki na modernizację strażnic, zakup sprzętu i samochodów. Angażował się również w rozwój Ochotniczych Straży Pożarnych, włączając kolejne jednostki do krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego.
Wśród gości uroczystości pożegnania Komendanta byli m.in. Andrzej Nowakowski - Prezydent Miasta Płocka, Iwona Sierocka - Wicestarosta Powiatu Płockiego, Kapelan powiatowy strażaków oraz przedstawiciele służb i instytucji.
Powiatowy Dzień Strażaka w Brzezinach
29 maja odbył się uroczysty apel pododdziałów strażackich z okazji obchodów Powiatowego Dnia Strażaka, połączony z Trzydziestoleciem Państwowej Straży Pożarnej i 20-leciem Komendy Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej w Brzezinach. Uroczystości zorganizowano na terenie Ochotniczej Straży Pożarnej w Jordanowie i rozpoczęły się Mszą Świętą polową w intencji strażaków powiatu brzezińskiego. Uczestniczyli w nich m.in.: minister rozwoju i technologii Waldemar Buda, rzecznik praw dziecka Mikołaj Pawlak, poseł na Sejm RP Piotr Polak, zastępca komendanta głównego PSP nadbryg. Krzysztof Hejduk, II wicewojewoda łódzki Piotr Cieplucha, wicemarszałek Województwa Łódzkiego Piotr Adamczyk, łódzki komendant wojewódzki PSP w Łodzi nadbryg. Grzegorz Janowski. Podczas apelu uczczono minutą ciszy strażaków, którzy odeszli na wieczną wartę. Wręczono odznaczenia i medale strażakom zasłużonym dla ochrony przeciwpożarowej oraz akty mianowania na wyższe stopnie służbowe. W trakcie uroczystości do krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego została włączona Ochotnicza Straż Pożarna w Grzmiącej. Przekazano również nowe samochody ratowniczo-gaśnicze dla Komendy Powiatowej PSP w Brzezinach oraz jednostek OSP w Jordanowie i Grzmiącej.
Uroczystość nadania imienia płk. poż. Władysława Pilawskiego Sali Prezydialnej KW PSP w Poznaniu
18 czerwca 2025 roku w Komendzie Wojewódzkiej Państwowej Straży Pożarnej w Poznaniu odbyła się uroczystość nadania Sali Prezydialnej imienia płk. poż. Władysława Pilawskiego. Wydarzenie zgromadziło przedstawicieli rodziny Pułkownika, władz rządowych i samorządowych, kierownictwa Komendy Głównej PSP, członków Klubu Generalskiego PSP RP. Po wprowadzeniu st. bryg. Jacka Strużyńskiego, Wielkopolskiego Komendanta Wojewódzkiego PSP, zaprezentowano film podsumowujący życie i działalność Pułkownika. Płk poż. Władysław Pilawski jest uznawany za postać niezwykle ważną dla historii wielkopolskiego pożarnictwa, a jego dorobek zawodowy, zaangażowanie i oddanie służbie stanowią wzór dla kolejnych pokoleń strażaków. Nadanie imienia sali oraz odsłonięcie pamiątkowej tablicy to hołd dla jego życia i zasług.
Historia i struktury administracyjne PSP
Reformy administracyjne w Polsce Ludowej i ich wpływ na ochronę przeciwpożarową
Na jesieni 1972 roku w Polsce Ludowej rozpoczęto głęboką, trójetapową reformę administracyjną. Początek dały ustawy uchwalone przez Sejm PRL 29 listopada 1972 roku, które weszły w życie 1 stycznia 1973 roku. Przyczyniły się one do utworzenia 2365 gmin w miejsce dotychczasowych gromad i osiedli. Dla ochrony przeciwpożarowej i terenowych straży pożarnych, najbardziej widoczne zmiany dotyczyły straży skupionych w Związku Ochotniczych Straży Pożarnych (ZOSP). Utworzono ogniwo gminne ZOSP oraz ustanowiono funkcję społecznego komendanta gminnego straży pożarnych.
Drugi etap reformy, zapoczątkowany ustawami z 22 listopada 1973 roku, ustanowił jednoosobowe organy administracji państwowej: wojewodów, prezydentów miast oraz naczelników powiatów, miast i gmin. Przejęli oni kompetencje komend straży pożarnych, które stały się komórkami równorzędnymi z wydziałami urzędów wojewódzkich i powiatowych. W efekcie komendanci wojewódzcy i stopnia powiatowego zaczęli odpowiadać za realizację zadań w zakresie ochrony przeciwpożarowej przed tymi organami.
Trzeci, ostatni etap reformy uchwalił Sejm PRL 28 maja 1975 roku, przyjmując ustawę o dwustopniowej organizacji Państwa. Skutkowała ona zniesieniem powiatów (392, w tym 78 miejskich) oraz utworzeniem 49 województw (wcześniej 22, w tym 5 miast wydzielonych). W ślad za tą ustawą, Rada Ministrów 30 maja 1975 roku przyjęła rozporządzenie w sprawie organizacji urzędów terenowych administracji państwowej, które weszło w życie 1 czerwca 1975 roku. Wszystkie kluczowe decyzje w tych sprawach zapadały podczas obrad plenarnych KC PZPR.
Tryb mianowania komendantów wojewódzkich i Komendantów Głównych Straży Pożarnych
Na mocy art. 43 ust. 3 ustawy z 12 czerwca 1975 roku o ochronie przeciwpożarowej, zmieniono tryb mianowania komendanta wojewódzkiego straży pożarnych. Wojewoda mianował komendanta wojewódzkiego spośród kandydatów przedstawionych przez Komendanta Głównego Straży Pożarnych. Wojewoda tworzył również Komendę Wojewódzką Straży Pożarnych, która funkcjonowała na prawach wydziału Urzędu Wojewódzkiego. Komendant wojewódzki podlegał Komendantowi Głównemu Straży Pożarnych w zakresie zadań operacyjno-technicznych.
W historii polskiej ochrony przeciwpożarowej, na mocy artykułu 2 ustawy z 4 lutego 1950 roku, po raz pierwszy powołano Wojewódzkie Komendy Straży Pożarnych oraz Komendy Straży Pożarnych dla miast wydzielonych (Warszawy i Łodzi). Na ich czele stanęli Wojewódzcy Komendanci Straży Pożarnych, mianowani i odwoływani przez Ministra Administracji Publicznej na wniosek Komendanta Głównego. Późniejsze ustawy i dekrety, w tym dekret Rady Państwa PRL z 7 grudnia 1954 roku, włączyły ochronę przeciwpożarową do zakresu działania Ministerstwa Spraw Wewnętrznych.
W okresie od 1968 do 1991 roku stanowisko Komendanta Głównego Straży Pożarnych pełnili:
- płk poż. Zygmunt Jarosz (1968-1981), pierwszy wykształcony oficer pożarnictwa na tym stanowisku, awansowany na stopień gen. poż. 15 maja 1976 roku.
- płk poż. inż. Tomasz Ostrowski (1981-1983), wcześniej zastępca komendanta głównego, awansowany na stopień gen. poż. 1 maja 1983 roku.
- płk poż. mgr Andrzej Gatlik (1983-1984), pełnił obowiązki komendanta głównego.
- płk poż. mgr Włodzimierz Tessar (1987), pełnił obowiązki komendanta głównego.
- płk poż. mgr Andrzej Stefanowski (1987-1991), wcześniej komendant wojewódzki w Wałbrzychu, awansowany do stopnia gen. poż. 21 lipca 1988 roku.
- płk poż. mgr Zdzisław Radny (1991), formalnie wykonywał obowiązki komendanta głównego na podstawie upoważnienia.
Wszyscy wymienieni oficerowie mieli za sobą służbę na stanowiskach komendantów stopnia wojewódzkiego i zaczynali karierę od najniższych stanowisk oficerskich. W opisywanym okresie nadzór nad ochroną przeciwpożarową w imieniu Ministra Spraw Wewnętrznych sprawowali kolejno: podsekretarz stanu gen. dyw. MO Bogusław Stachura, podsekretarz stanu gen. dyw. MO Stanisław Zaczkowski, gen. bryg. MO Stanisław Konieczny oraz podsekretarz stanu mgr prawa Jerzy Zimowski.
Komendanci Straży Pożarnych Województwa Stołecznego Warszawy
Komendantem Straży Pożarnych Województwa Stołecznego Warszawy został płk poż. Zdzisław Zalewski. Pełnił służbę na tym stanowisku od 1 lipca 1966 roku (wcześniej był komendantem straży pożarnych miasta stołecznego Warszawy) do 25 czerwca 1990 roku, przechodząc na emeryturę w wieku 66 lat. Zdzisław Zalewski był synem zawodowego podoficera Miejskiej Straży Pożarnej w Białymstoku. Podczas II wojny światowej został deportowany w głąb ZSRR, służył w Armii Czerwonej. Po powrocie do Polski w 1946 roku rozpoczął służbę zawodową. Był powiatowym komendantem straży pożarnych, komendantem Miejskiej Zawodowej Straży Pożarnych w Białymostoku, zastępcą komendanta placówek szkoleniowych w Ełku oraz kierował Wydziałem Szkolenia Zawodowego KGSP. Był autorem podręczników szkoleniowych, programów i artykułów fachowych. Odznaczony Orderem Sztandaru Pracy II klasy, laureat Nagrody Miasta Stołecznego Warszawy, wyróżniony wpisem do Honorowej Księgi Zasłużonych dla Ochrony Przeciwpożarowej.
Następcą płk. poż. Zdzisława Zalewskiego został ppłk poż. inż. Jerzy Żurek, który objął stanowisko komendanta 5 lipca 1990 roku i zajmował je do 14 czerwca 1992 roku. W chwili objęcia stanowiska miał 39 lat. Pełnił służbę w służbach: Operacyjnej, Prewencji, Wychowania Politycznego i Szkoleniowej KSP Województwa Stołecznego oraz na stanowiskach dowódczych. Był też komendantem Wojewódzkiego Ośrodka Szkolenia Pożarniczego w Warszawie.
Działalność społeczna i medialna straży pożarnej
Serial dokumentalno-fabularny "Sekcja 998"
4 maja na antenie telewizyjnej Dwójki pojawił się nowy serial dokumentalno-fabularny pt. „Sekcja 998”, ukazujący pracę ratowników ze straży pożarnej. Emitowany jest w czwartkowe i piątkowe popołudnia. Serial oparty jest na prawdziwych historiach ratowników specjalnego oddziału Straży Pożarnej, prezentując odtworzone akcje ratownicze oraz towarzyszące im emocje. W serialu występują autentyczni strażacy, a w role głównych bohaterów wcielili się aktorzy. Producentem serialu jest Violetta Zaorska, reżyserami Agnieszka Trzos i Krzysztof Łukaszewicz.
Wojewódzki Konkurs na Najlepszego Policjanta i Strażaka PSP i OSP
Policjanci oraz strażacy z województwa łódzkiego po raz siedemnasty zostali uhonorowani nagrodami w ramach Wojewódzkiego Konkursu na Najlepszego Policjanta i dziewiątej edycji na Najlepszego Strażaka PSP i OSP. Nagrody zostały ufundowane przez Samorząd Województwa. Najlepsi funkcjonariusze i ogniomistrzowie, którzy reprezentowali województwo w konkursach ogólnopolskich, otrzymali wyróżnienia w wysokości 1000 zł netto.
Nagroda specjalna trafiła do rąk sierżanta sztabowego Damiana Grobelnego, dzielnicowego z Komendy Powiatowej Policji w Wieluniu. W marcu, w dniu wolnym od służby, będąc w Czarnożyłach, udzielił on pierwszej pomocy przedmedycznej mężczyźnie potrąconemu przez samochód, przywracając mu czynności życiowe przed przyjazdem karetki pogotowia.
Cele i władze Związku Ochotniczych Straży Pożarnych RP
Związek Ochotniczych Straży Pożarnych RP ma szerokie cele statutowe, w tym:
- Podejmowanie działań w celu ochrony życia, zdrowia, mienia lub środowiska.
- Udzielanie pomocy członkom OSP i ich rodzinom.
- Działalność na rzecz edukacji, oświaty i wychowania, ze szczególnym naciskiem na bezpieczeństwo i ochronę przeciwpożarową.
- Rozwój kultury fizycznej i sportu.
- Podtrzymywanie i upowszechnianie tradycji narodowej.
- Działalność na rzecz kultury, sztuki, ochrony dóbr kultury i dziedzictwa narodowego.
- Wspomaganie rozwoju wspólnot i społeczności lokalnych.
- Działalność na rzecz rozwoju turystyki i krajoznawstwa.
- Działalność charytatywna.
- Działalność na rzecz ekologii i ochrony dziedzictwa przyrodniczego.
- Promocja i organizacja wolontariatu.
- Działalność na rzecz osób w wieku emerytalnym, niepełnosprawnych i w trudnej sytuacji życiowej.
- Działalność na rzecz ochrony i promocji zdrowia.
- Wspomaganie rozwoju gospodarczego, w tym przedsiębiorczości wiejskiej.
W skład Zarządu Głównego Związku OSP RP wchodzą między innymi Ryszard Dąbrowa, Tomasz Stanowski, Waldemar Wojtaś, Janusz Gerke, Jarosław Herbowski, Zbigniew Sosnowski, Sławomir Bartnik, Bartosz Dąbrowski, Witold Kowalik, Czesław Pikacz, Janusz Szpak, Zbigniew Zadura, Edward Fedko, Sławomir Emanuel, Tadeusz Karcz, Adam Nowak, Wojciech Pokora, Artur Sterna, Adam Domagała, Krzysztof Kosiba, Kazimierz Sady, Edward Siarka, Łukasz Smółka, Zbigniew Gołąbek, Wiesław Leśniakiewicz, Waldemar Pawlak, Adam Struzik, Antoni Jan Tarczyński, Andrzej Wasilewski, Artur Gallus, Teresa Tiszbierek, Franciszek Augustyn, Witold Kazienko, Jan Pac, Stanisław Wiktor Święch, Zdzisław Czakis, Jan Gradkowski, Marek Buza, Wojciech Megier, Rafał Glajcar, Henryk Kiepura, Jan Ozga, Krzysztof Gajewski, Bolesław Gradziński, Mirosław Pawlak, Grzegorz Matczyński, Andrzej Ochlak, Krzysztof Fojt, Eugeniusz Grzeszczak, Ryszard Kubiak, Piotr Opas, Zbigniew Serbiak, Henryk Żok, Marek Kowalski, Szymon Waligóra.
W Głównej Komisji Rewizyjnej zasiadają: Marian Mikołajczyk, Lucjan Kędzia, Mieczysław Skręt, Tadeusz Tomaszewski, Jan Dudek, Zenon Białobrzeski, Andrzej Brachmański, Wiesław Kołodziejski, Leszek Król, Julian Lemiech, Edward Mocarski, Jerzy Obstarczak, Marcin Parka, Mirosław Prus, Wiesław Różyński.
Skład Głównego Sądu Honorowego to: Marek Adam Komorowski, Władysław Koliński, Mieczysław Łuczak, Robert Pawłowski, Wojciech Wicherski, Władysław Tabasz, Waldemar Domżalski, Tomasz Golasz, Wiesław Kornacki, Krzysztof Malik, Eugeniusz Nykiel, Lucjan Pietrczyk, Krzysztof Smela, Dariusz Woźniak, Stanisław Wójcicki, Mieczysław Żentel.