Przeciwpożarowy wyłącznik prądu: Zasady działania, wymagania i konserwacja

Przeciwpożarowy wyłącznik prądu (PWP) to kluczowy element systemów bezpieczeństwa pożarowego w budynkach. Jego głównym zadaniem jest odcięcie dopływu energii elektrycznej do wszystkich odbiorników, z wyjątkiem obwodów zasilających instalacje i urządzenia, których funkcjonowanie jest niezbędne podczas pożaru. Dzięki temu PWP redukuje zagrożenie, jakie mogą generować linie energetyczne znajdujące się pod napięciem w przypadku pojawienia się ognia, co jest szczególnie istotne, biorąc pod uwagę, że najczęściej stosowanym środkiem gaśniczym jest woda, która dobrze przewodzi prąd.

Prawidłowo funkcjonujący wyłącznik przeciwpożarowy prądu zwiększa bezpieczeństwo zarówno ewakuujących się osób, jak i strażaków, zapobiegając ryzyku rozprzestrzeniania się ognia oraz przyczyniając się do skuteczniejszej walki z pożarem.

Wymogi prawne dotyczące stosowania PWP

Przepisy dotyczące ochrony przeciwpożarowej uwzględniają konieczność zamontowania przeciwpożarowego wyłącznika prądu w określonych obiektach. Zgodnie z paragrafem 183 zawartym w Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, w obiektach o powierzchni przekraczającej 1000 m³ (kubatura brutto) bądź w budynkach, w których znajdują się strefy zagrożone wybuchem, konieczne jest zainstalowanie przeciwpożarowego wyłącznika prądu.

Warto zauważyć, że pojęcie „występowania zagrożenia wybuchem” jest o wiele bardziej pojemne niż tylko pomieszczenie zagrożone wybuchem, co zwiększa zakres stosowania PWP. PWP powinien odłączać wszystkie obwody w budynku lub strefie pożarowej, z wyjątkiem zasilania urządzeń niezbędnych w trakcie pożaru, takich jak pompy hydrantowe, wentylatory oddymiające czy oświetlenie awaryjne i ewakuacyjne. Dla takich urządzeń, w rozdzielni głównej lub za złączem kablowym, wydziela się sekcję obwodów pożarowych niezależną od PWP. W następstwie wyłączenia PWP nie powinno załączać się drugie źródło energii elektrycznej, z wyjątkiem wspomnianych obwodów pożarowych.

Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 grudnia 2015 r. w sprawie uzgadniania projektu budowlanego pod względem ochrony przeciwpożarowej - każdy projekt obiektu budowlanego należy sprawdzić pod kątem spójności z wymaganiami dotyczącymi ochrony przeciwpożarowej.

Lokalizacja i oznakowanie PWP

Przepisy precyzują również, gdzie powinien być zamontowany przeciwpożarowy wyłącznik prądu. Według Rozporządzenia Ministra Infrastruktury należy ulokować go w pobliżu głównego wejścia do budynku bądź złącza, czyli miejsca, gdzie znajdują się bezpieczniki mocy (BM) oraz często licznik. Jest to zazwyczaj miejsce, gdzie znajduje się przycisk sterujący PWP.

Do sterowania przeciwpożarowym wyłącznikiem prądu służy przycisk, który znajduje się zwykle w pobliżu wejścia głównego do budynku. Oznakowanie to ma wygląd tabliczki znamionowej z umieszczonym na niej napisem „Przeciwpożarowy wyłącznik prądu” lub znakiem z błyskawicą na czerwonym tle. W niektórych wyłącznikach po uruchomieniu zaczyna się świecić zielona dioda LED, która potwierdza zainicjowane działanie.

Elementy składowe PWP

Przeciwpożarowy wyłącznik prądu składa się z trzech głównych komponentów, dla których wymagany jest certyfikat:

• Urządzenie Uruchamiające (UU PWP) - przycisk lokalizowany zwykle w pobliżu wejścia do budynku.
• Urządzenie Sygnalizujące (US PWP) - sygnalizator potwierdzający wyłączenie prądu.
• Urządzenie Wykonawcze (UW PWP) - rozdzielnia elektryczna w oddzielnej obudowie, wewnątrz której dokonywane jest rozłączenie prądu.

Najczęściej mechanizm wyłącznika prądu instalowany jest w rozdzielnicy głównej budynku. Sterowanie nim może być miejscowe lub zdalne.

Certyfikacja i dokumentacja PWP

PWP, jako urządzenie przeciwpożarowe, podlega obowiązkowi certyfikacji zgodnie z polskim prawem. Wynika to z:

• Rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 17 listopada 2016 roku w sprawie sposobu deklarowania właściwości użytkowych wyrobów budowlanych oraz sposobu znakowania ich znakiem budowlanym (DzU z 2016 r., poz. 1966 z późn. zm.), które wprowadziło obowiązek certyfikacji PWP. Okres przejściowy na dostosowanie rynku upłynął 1 stycznia 2021 roku.
• Rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 4 grudnia 2020 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie sposobu deklarowania właściwości użytkowych wyrobów budowlanych oraz sposobu znakowania ich znakiem budowlanym (DzU z 2020 r., poz. 2297), które nie wydłużyło wspomnianego okresu.

Wymagane dokumenty certyfikujące dla PWP to:

• Krajowa Ocena Techniczna.
• Krajowy Certyfikat Stałości Właściwości Użytkowych (wydawane przez Jednostkę Certyfikującą).
• Krajowa Deklaracja Właściwości Użytkowych (wystawiana przez producenta).

Czy PWP wymaga Świadectwa Dopuszczenia CNBOP?

Przeciwpożarowy wyłącznik prądu nie widnieje na wykazie wyrobów rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 27 kwietnia 2010 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wykazu wyrobów służących zapewnieniu bezpieczeństwa publicznego lub ochronie zdrowia i życia oraz mienia, a także zasad wydawania dopuszczenia tych wyrobów do użytkowania (DzU z 2010 r. nr 85, poz. 553, z późn. zm.), dlatego nie wymaga Świadectwa Dopuszczenia wydanego przez CNBOP.

Czy dla PWP wymagany jest znak CE?

Dla PWP nie ma zharmonizowanej normy EU, więc znakowanie CE nie jest możliwe.

Obowiązek stosowania certyfikowanego PWP

Obowiązek stosowania przeciwpożarowego wyłącznika prądowego z certyfikatem powstał od 1 stycznia 2021 r. Data uzyskania pozwolenia na budowę nie ma znaczenia ani wpływu na dokumenty wymagane do wprowadzenia wyrobu na rynek, ponieważ projekt budowlany wskazuje jedynie rodzaj, własności użytkowe i funkcje, a nie zasady formalne wprowadzania wyrobów do stosowania. Certyfikowany PWP należy stosować także w obiektach będących w trakcie budowy lub modernizacji, jeśli urządzenie nie zostało jeszcze dostarczone na budowę.

Zasady montażu i współpracy PWP z innymi systemami

Przeciwpożarowy wyłącznik prądu musi być dostosowany do instalacji elektrycznej, do której ma być podłączony. Ważne jest, aby PWP był zainstalowany w oddzielnej obudowie, na której producent umieszcza znak „B” wraz z oznakowaniem numeru certyfikatu CNBOP. Wyjątek może tu stanowić możliwość zabudowy w jednym standardzie elektrycznym sekcji PWP z zasilaczem tego samego producenta oraz centralą sterującą, co może przyczynić się do poprawy ergonomii rozdzielni przeciwpożarowej prądu.

PWP powinien być uwzględniony w scenariuszu pożarowym. Certyfikowany przeciwpożarowy wyłącznik prądu jest przystosowany do współpracy z Systemem Sygnalizacji Pożarowej (SSP), Integratorem, Centralą Sterującą urządzeniami przeciwpożarowymi czy budynkowym systemem zarządzania (BMS). Może działać z opóźnieniem, np. w celu umożliwienia bezawaryjnego zamknięcia serwerów. Podstawowe funkcje, które należy założyć w scenariuszu, to kontrola stanu załączony/wyłączony oraz kontrola uszkodzenia.

Zastosowanie PWP w przypadku instalacji fotowoltaicznych

PWP należy stosować w przypadku montażu instalacji fotowoltaicznej, jeśli zastosowano ją w budynku o kubaturze powyżej 1000 m³. W innych przypadkach zastosowanie PWP zależy od uznania projektanta. Możliwa jest również multiplikacja poszczególnych urządzeń PWP, np. do celów ochrony wielu obiektów w jednym systemie, co jest kwestią projektową.

Przeglądy i konserwacja PWP

PWP, jako urządzenie przeciwpożarowe, podlega obowiązkowi przeprowadzenia przeglądu technicznego i czynności konserwacyjnych. Ważne jest zatem sprawdzanie stanu technicznego urządzeń, które mogą w skuteczny sposób chronić zdrowie lub życie ludzkie.

Przeglądy przeciwpożarowych wyłączników prądu to inwestycja w bezpieczeństwo osób przebywających w danym obiekcie - bez względu na to, czy jest to budynek mieszkalny, firmowy, przemysłowy czy publiczny. By urządzenie było niezawodne w najbardziej potrzebnym momencie, należy przeprowadzać regularne przeglądy przeciwpożarowego wyłącznika prądu.

W aktualnych przepisach nie ma kryteriów określających formę kontroli wyłącznika przeciwpożarowego, jednak przegląd nie powinien odbywać się rzadziej niż raz w roku. Zakres przeglądu powinien obejmować najważniejsze czynniki, które pozwolą upewnić się, czy urządzenie funkcjonuje dobrze i nie zawiedzie w najbardziej nieprzewidzianych sytuacjach.

Kto może konserwować PWP?

Nie każdy elektryk z uprawnieniami może konserwować PWP. Reguluje to §3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r., w myśl którego czynności takie (podobnie jak dla innych urządzeń przeciwpożarowych) należy wykonywać zgodnie z zasadami określonymi w:

• Polskich Normach,
• Dokumentacji Techniczno-Ruchowej (opracowanej przez producenta),
• Instrukcji obsługi (opracowanej przez producenta),

w okresach ustalonych przez producenta (nie rzadziej niż 1 raz w roku). Wynika z tego, że producent w instrukcji obsługi wskazuje podmioty upoważnione do wykonywania okresowych przeglądów i napraw.

Najczęstsze awarie PWP

Warto pamiętać, że nawet najlepszy przeciwpożarowy wyłącznik prądu może czasem ulec awarii. Do najczęstszych zalicza się śniedzenie styków, gdy urządzenia są umieszczone w miejscach o podwyższonym poziomie wilgoci. W efekcie może to spowodować nieprawidłowe działanie wybranych układów. Przyczyną niefunkcjonowania PWP może być także niewłaściwe podłączenie.

Zwiększenie bezpieczeństwa dzięki PWP

Przeciwpożarowy wyłącznik prądu to kluczowy element ochrony przeciwpożarowej. Jego prawidłowy montaż oraz regularne przeglądy pozwalają zwiększyć bezpieczeństwo użytkowników budynku. Eksperci z zakresu inżynierii pożarowej projektują, montują i serwisują systemy ochrony przeciwpożarowej zgodnie z najwyższymi standardami. Dzięki ich doświadczeniu instalacje spełniają wszystkie wymogi prawne, a także są dostosowane do specyfiki danego budynku.

Systemy ochrony przeciwpożarowej wymagają regularnych przeglądów oraz serwisowania, aby mogły działać skutecznie. Ponadto monitoring pożarowy oraz alarmy stanowią dodatkowe wsparcie. Przeciwpożarowy wyłącznik prądu to urządzenie, które wspiera ochronę budynków, zapewniając maksymalne bezpieczeństwo w sytuacji zagrożenia.

tags: #jak #dziala #przeciwpozarowy #wylacznik #pradu