Jak przyczepić odznakę „Strażak Wzorowy” na mundurze

Ochotniczy ruch strażacki chlubnie zaznaczył swoje istnienie na kartach historii narodu i państwa polskiego, a przykłady poświęcenia w niesieniu ratunku i pomocy są udziałem licznej rzeszy strażaków ochotników, którzy swoją działalnością zyskują uznanie społeczne. Walka z żywiołem ognia i sił przyrody, ratowanie zdrowia, życia i mienia w obliczu wypadków, katastrof oraz zdarzeń losowych, to tylko część działalności Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP). Członkowie OSP ponadto uczestniczą w kultywowaniu rodzimych tradycji i dorobku kulturalnego, a swoją działalnością wychowawczą docierają do młodzieży, którą organizują we wspólnych działaniu dla dobra rodziny, środowiska i kraju. Te wysoce pozytywne przykłady postaw strażaków znajdują między innymi uhonorowanie w przyznawanych im przez władze państwowe odznaczeniach.

Rodzaje odznaczeń i wyróżnień w OSP

Związek Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej (ZOSP RP) nadaje szereg odznaczeń i wyróżnień. Zgodnie z „Regulaminem odznaczeń, odznak i wyróżnień” z 2018 roku, są to między innymi:

• Złoty Znak Związku OSP RP
• Medal Honorowy im. Bolesława Chomicza
• Medal „Za Zasługi dla Pożarnictwa” (Brązowy, Srebrny, Złoty)
• Odznaka „Strażak Wzorowy”
• Odznaka „Za Wysługę Lat”
• Odznaka „Młodzieżowa Drużyna Pożarnicza”

Złoty Znak Związku OSP RP

Odznaką Złoty Znak Związku OSP RP jest krzyż równoramienny, zakończony na rogach ramion kulkami. Krzyż o wymiarach 41 mm (wysokość i szerokość) ma na krawędziach 1 mm pasek i jest wykonany z metalu koloru złotego. Ramiona krzyża pokryte są białą emalią w złoconym obramowaniu. W środku krzyża na okrągłej czerwonej emaliowanej tarczy umieszczony jest orzeł jagielloński z metalu koloru srebrnego, z otokiem koloru jasno granatowego oraz z napisem: ZWIĄZEK OCHOTNICZYCH * STRAŻY POŻARNYCH RP *. Na tle górnego ramienia krzyża, nad środkową częścią tarczy, umieszczony jest płomień z metalu koloru srebrnego. Pomiędzy ramionami krzyża znajduje się wieniec ze stylizowanych liści laurowych o szerokości 5 mm z metalu koloru złotego. Odznaka ta zawiązana jest na wstążce o szerokości 38 mm, koloru czerwonego z białymi paskami o szerokości 4 mm, umieszczonymi na krawędziach wstążki.

Złoty Znak Związku OSP RP nadawany jest za długoletnią aktywną działalność w Ochotniczej Straży Pożarnej lub w Związku OSP RP. Może nim być uhonorowana osoba lub instytucja, która w sposób znaczący zasłużyła się dla działalności Związku OSP RP, jak również Ochotnicza Straż Pożarna o co najmniej 100-letniej działalności.

Medal Honorowy im. Bolesława Chomicza

Medal Honorowy im. Bolesława Chomicza ma kształt okrągłej tarczy o średnicy 70 mm, koloru srebrzystego, oksydowanego. Na awersie medalu wykonana jest w płaskorzeźbie postać przedstawiająca wizerunek popiersia pierwszego prezesa jednolitego Związku OSP RP, obok napis w trzech wierszach: BOLESLAW * CHOMICZ * 1878-1959*. Na rewersie medalu znajdują się akcesoria strażackie (dwa hełmy, dwa bosaki, drabina, toporek, prądownica, dzwon, sygnałówka). W dolnej części umieszczony jest wizerunek Znaku Związku OSP RP, a pod nim napis: BOGU NA CHWAŁĘ LUDZIOM NA POŻYTEK. W prawej, bocznej części medalu umieszczone są półkoliście stylizowane liście dębu. Medal jest wręczany w dekoracyjnym etui.

Medal Honorowy im. Bolesława Chomicza stanowi formę wyróżnienia osób i organizacji szczególnie zasłużonych dla rozwoju i umacniania Związku OSP RP oraz Ochotniczych Straży Pożarnych. Mogą go otrzymać OSP i ich członkowie, działacze Związku OSP RP oraz osoby, instytucje i organizacje społeczne. Mogą nim być uhonorowane oddziały Związku OSP RP wyróżniające się w realizacji celów Związku. Osoby, instytucje i organizacje przewidziane do nadania Medalu Honorowego im. Bolesława Chomicza powinny posiadać Złoty Medal „Za Zasługi dla Pożarnictwa”, a dodatkowo instytucje i organizacje (w tym OSP) powinny posiadać 75-letni staż swojej działalności.

Medal „Za Zasługi dla Pożarnictwa”

Medal „Za Zasługi dla Pożarnictwa” ma kształt okrągłej tarczy o średnicy 30 mm, z krawędzią o szerokości 1 mm, wykonanej z metalu odpowiedniego koloru: złotego, srebrnego i brązowego. Na awersie medalu wykonana jest w płaskorzeźbie postać niewiasty symbolizująca grecką boginię ognia Hestię (odpowiednik rzymskiej bogini ognia Westy), stojącą na liściach laurowych, opartej jedną ręką na tarczy z pochodnią. W drugiej ręce trzyma liść wawrzynu nad napisem ZA ZASŁUGI DLA POŻARNICTWA. Na rewersie medalu umieszczony jest orzeł jagielloński oparty na skrzyżowanych toporkach w obramowaniu wieńca szerokości 3 mm, ze stylizowanych liści laurowych. W górnej części w półkolu napis: ZW. OCHOTNICZYCH STRAŻY POŻARNYCH RP. Medal noszony jest na białej wstążce szerokości 36 mm z czerwonym paskiem o szerokości 16 mm, umieszczonym symetrycznie pośrodku białej wstążki.

Medal „Za Zasługi dla Pożarnictwa” (złoty, srebrny, brązowy) nadawany jest za wyróżniającą się działalność na rzecz ochrony przeciwpożarowej. Może być on nadawany osobom, instytucjom i organizacjom (w tym OSP, ich członkom oraz działaczom Związku OSP RP). Warunkiem nadania medalu wyższej klasy jest posiadanie medalu klasy niższej przez co najmniej 5 lat. Warunkiem nadania Brązowego Medalu „Za Zasługi Dla Pożarnictwa” członkowi OSP biorącemu bezpośredni udział w działaniach ratowniczych jest posiadanie odznaki „Strażak Wzorowy” od co najmniej 3 lat. Pozostali członkowie OSP mogą otrzymać ten medal po co najmniej 10 latach działalności od osiągnięcia pełnoletności. Ochotnicze Straże Pożarne charakteryzujące się aktywną działalnością mogą być przewidziane do uhonorowania Medalem „Za Zasługi dla Pożarnictwa”.

Odznaka „Strażak Wzorowy”

Odznaka „Strażak Wzorowy” składa się z równoramiennego trójkąta wykonanego z metalu, którego lewa połowa pokryta jest emalią czerwoną, a prawa - granatową (patrząc na odznakę). U góry trójkąta znajduje się wypukły profil głowy strażaka w hełmie, niżej napis w dwóch wierszach: STRAŻAK / WZOROWY. Na tle trójkąta umieszczone są dwa skrzyżowane toporki. Na trójkąt nałożony jest, z metalu koloru złotego, wieniec laurowy.

Odznaka „Strażak Wzorowy” może być nadawana tylko członkom OSP biorącym bezpośredni udział w działaniach ratowniczych, za wzorową działalność, zaangażowanie i godną postawę społeczną. Jest ona wyróżnieniem nadawanym również członkom młodzieżowych drużyn pożarniczych za wzorową i aktywną działalność w drużynie przy ochotniczej straży pożarnej. Osoba wyróżniona otrzymuje odznakę oraz legitymację lub dyplom, potwierdzającą jej nadanie.

Odznaka „Za Wysługę Lat”

Odznakę „Za Wysługę Lat” stanowi tarcza okrągła o średnicy 24 mm, wykonana z metalu koloru złotego. Nad tarczą umieszczony jest hełm strażacki, u dołu tarczy wylot prądownicy i dwa skrzyżowane toporki. Na otoku znajduje się wieniec z liści laurowych szerokości 5 mm, zwężający się do góry. Środek tarczy to okrągła tarcza z otokiem białej emalii szerokości 4 mm z napisem złoconym: ZW. OCHOTN. STRAŻY POŻ. RP * ZA WYSŁUGĘ LAT*, a także czerwona emalia z cyfrą złotą wskazującą lata wysługi: V, X, XV, XX, XXV, XXX, XXXV, 40, 45, 50, 55, 60, 65, 70.

Prawo do odznaki „Za Wysługę Lat” można uzyskać po 10 latach działalności, następną po 20 latach, a kolejne uzupełniane są w cyklu pięcioletnim oznaczeniem liczby lat w OSP (X, XX, XXV, XXX, XXXV, 40, 45, 50, 55, 60, 65, 70, 75).

Odznaka „Młodzieżowa Drużyna Pożarnicza”

Odznaka „Młodzieżowa Drużyna Pożarnicza” ma formę toporka strażackiego. W części przeciwległej od ostrza toporka znajduje się napis "OSP", po prawej stronie wkomponowany jest czerwony trójkąt. U dołu znajduje się napis "Młodzieżowa Drużyna Pożarnicza".

Odznaka „Młodzieżowa Drużyna Pożarnicza” jest wyróżnieniem nadawanym członkom młodzieżowych i harcerskich drużyn pożarniczych za aktywną działalność w drużynie przy ochotniczej straży pożarnej.

Zasady noszenia odznaczeń i odznak na mundurze

Poszanowanie munduru i dbałość o jego estetykę oraz wygląd stanowią jeden z podstawowych obowiązków członków OSP i funkcyjnych oddziałów ZOSP RP. Zasady i miejsce noszenia określa „Regulamin Umundurowania ZOSP RP” z 27 października 2000 r.

Odznaczenia i medale

• Ordery, odznaczenia i medale zawiesza się na wstążkach długości 6-6,5 cm każda. Wstążki zakłada się na sznurkach koloru ubioru lub przyszywa bezpośrednio do kurtki mundurowej.
• W przypadkach, gdy nie ma obowiązku noszenia orderów, odznaczeń, medali, nosi się ich baretki wykonane ze wstążki barwy przewidzianej dla danego orderu lub odznaczenia.
• Szerokość baretki równa się szerokości wstążki stosowanej w najniższej klasie danego orderu lub odznaczenia. Wysokość baretki równa się 8 mm. Baretki nakłada się na podkładkę sukienną koloru czarnego, która powinna być o 2 mm szersza i wyższa od baretki.
• Wyższe klasy orderów oznacza się na baretce przez nałożenie pośrodku niej rozetki w kolorach wstążki orderowej. Wyższe stopnie odznaczeń oznacza się przez nałożenie pośrodku baretki, pionowo, wąskiego galonika złotego lub srebrnego, zależnie od stopnia odznaczenia.
• Baretki nosi się na kurtkach ubioru wyjściowego (ze sznurem galowym i bez sznura galowego) na lewej stronie piersi z prawa na lewo, w linii poziomej. W jednym rzędzie nosi się nie więcej niż trzy baretki umieszczone obok siebie bez przerw między nimi. Powyżej trzech baretek - w dwóch lub więcej rzędach bezpośrednio jeden pod drugim, w każdym rzędzie po trzy baretki. W rzędzie dolnym, jeśli jest mniej niż trzy baretki, nosi się je w ten sposób, aby znajdowały się one pod środkiem bezpośredniego rzędu górnego.
• Złoty Znak Związku OSP RP umieszczony powinien być na wstędze pod kołnierzem koszuli, tak aby był widoczny 1 cm poniżej węzła krawata.
• Baretki na mundurze umieszcza się nad lewą kieszenią munduru z prawa na lewo w kolejności przewidzianej dla orderów/odznaczeń/medali. Baretki przyszywa się w ten sposób, aby czarne sukno, na którym są one umieszczone, przylegało do górnej klapy lewej kieszeni munduru.

Odznaki OSP

Odznaki, takie jak „Strażak Wzorowy”, nosi się na kurtkach mundurowych w następujący sposób:

• Odznakę „Wzorowy Strażak” - na środku między guzikiem klapy a dolną krawędzią prawej, górnej kieszeni kurtki.
• Odznakę „Za Wysługę Lat” - nosi się jedną aktualną, na prawej górnej klapie kieszeni munduru, w jej lewym rogu.

Odznaki dodatkowe

Członkowie OSP i funkcyjni oddziałów ZOSP RP mogą nosić na kurtkach ubioru wyjściowego (ze sznurem i bez sznura galowego) odznaczenia i odznaki organizacji pożarniczych i pokrewnych. Odznaczenia i odznaki państw obcych oraz ich baretki nosi się po orderach i odznaczeniach polskich. Na kieszeniach kurtek mundurowych można nosić najwyżej dwie odznaki na prawej stronie kurtki i jedną odznakę na lewej stronie. Oprócz odznak „Za wysługę lat” przykładowo można nosić: odznakę Honorowego Dawcy Krwi, Krzyż Harcerski, Odznakę PCK i inne. Przypina się je bezpośrednio do kurtki munduru bez podkładek.

Specyfika noszenia odznak OSP na mundurze PSP

W przypadku posiadania munduru Państwowej Straży Pożarnej (PSP), zasady noszenia odznaczeń OSP budzą często wątpliwości. Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie umundurowania Strażaków Państwowej Straży Pożarnej określają miejsca przypinania poszczególnych odznak.

Rozporządzenie z dnia 18 listopada 1997 r. (Dz. U. z dnia 17 grudnia 1997 r.) określało, że znak absolwenta Szkoły Państwowej Straży Pożarnej nosi się pośrodku prawej górnej kieszeni munduru wyjściowego i służbowego, pomiędzy dolnymi krawędziami klapy i kieszeni, na podkładce skórzanej w kolorze czarnym. Późniejsze Rozporządzenie z dnia 30 listopada 2005 r. (Dz. U. z dnia 10 stycznia 2006 r.) również odnosi się do tej kwestii w § 8 pkt. 4, mówiąc: "odznaki na mundurach wyjściowych w sposób określony w przepisach ustanawiających te odznaki".

Odznaki OSP na mundurze PSP należy traktować jak pozostałe odznaki - nosi się je na prawej klapie munduru, nie więcej niż dwie w równych odległościach od guzika. W przypadku, gdy miejsce na prawej kieszeni jest zajęte przez ważniejszą odznakę, np. znak absolwenta SA PSP, istnieje możliwość przypięcia odznaki "Strażak Wzorowy" na prawej klapie munduru. Ważne jest, aby dopasować umiejscowienie do obowiązujących przepisów i hierarchii odznaczeń.

Przyjęcie medalu czy odznaki na mundur PSP, a późniejsze ich noszenie to dwie różne rzeczy. Można przyjąć odznaczenie na mundur PSP podczas uroczystości, ale jego codzienne noszenie musi być zgodne z regulaminem. Należy również zauważyć, że noszenie wyróżnienia na czerwonej podkładce - wstążce czy w klapie munduru (zaraz po przyznaniu) nie jest zgodne z regulaminami, ale zostało zwyczajowo przyjęte, oczywiście tylko w dniu nadania, a nie przez następne 5 lat.

Dodatkowe wskazówki dotyczące umundurowania

• Do czapek rogatywek nie powinny być przypięte orzełki PSP, Wojska Polskiego, Służby Więziennej itp.
• Nie należy nosić przy czapkach rogatywkach złotych galonów, pasków białych, srebrnych, metalowych pasków lub złotych okuć.
• Czapki rogatywki powinny odpowiadać dystynkcjom noszonym na kołnierzach umundurowania lub przy klapie lewej kieszeni munduru lub białej koszuli.
• Członkowie OSP i zarządów ZOSP RP mogą nosić przy ubiorach wyjściowych odznaki pożarnicze, policyjne, wojskowe i cywilne.
• Sznur jest dla każdego. Zarząd wyróżnia się otokami na rogatywkach.
• Można stosować elementy strojów regionalnych z zachowaniem postanowień § 3 z rozdz.

tags: #jak #przyczepic #wzorowy #strazak